Owczarek szkocki: wierny i spektakularny
Źródło: Pixabay.com

Owczarek szkocki: wierny i spektakularny

1 Grudnia 2020

Tak, to właśnie słynna Lassie! Owczarek szkocki słynie z inteligencji, wierności oraz umiejętności pasterskich. Jest dobrym psem rodzinnym kochającym zabawy, zwłaszcza z dziećmi. Czy owczarek szkocki to pies stworzony dla Ciebie? Przekonaj się, jaki jest i czego potrzebuje owczarek szkocki.

Owczarek szkocki – historia rasy

Owczarek szkocki, czyli collie, to pies pasterski, wyhodowany do pilnowania owiec i bydła na smaganych wichrem wzgórzach Szkocji. Pies musiał być inteligentny i wytrzymały, by pilnować stad w trudnych warunkach. Nazwa collie prawdopodobnie wywodzi się z języka gaelickiego lub narzeczy anglo-saskich i może oznaczać – nie wiadomo na pewno – kolor czarny (od umaszczenia psa lub owiec), rodzaj owcy (czarnej właśnie), rodzaj obroży lub po prostu psa.


Owczarek szkocki występuje w dwóch odmianach: długowłosej (ang. rough [coated] collie) i krótkowłosej (ang. smooth [coated] collie). Przez Międzynarodową Federację Kynologiczną (FCI) odmiany te uznawane są za osobne rasy, z kolei w USA i Kanadzie uznaje się je za warianty tego samego owczarka szkockiego.


Owczarek szkocki długowłosy

Wywodzi się od szkockich psów pasterskich, krzyżowanych prawdopodobnie z seterami i borzojami, po których odziedziczył wydłużoną kufę. Rasa zadebiutowała na wystawie psów w Birmingham w 1860 r. Długowłose owczarki szkockie miały wówczas umaszczenie czarne lub czarno-białe i dopiero na początku lat 70. XIX w. uznanie zyskało bardziej typowe dziś umaszczenie śniade i marmurkowe. Psy były też wyższe i najwyraźniej mocniejsze od współczesnych. Pierwszy standard rasy ogłoszono w 1881 r. Od lat 60. XX w. hodowcy dążyli do nadania owczarkom szkockim długowłosym rozmiaru nieco bardziej pasującego do domów i mieszkań oraz łagodniejszego charakteru.


Owczarek szkocki krótkowłosy

Ta rasa wywodzi się od owczarków szkockich długowłosych, a konkretniej od krótkowłosego szczeniaka, urodzonego w 1873 r. Owczarki szkockie krótkowłose mają ten sam charakter, a nawet takie samo umaszczenie, jak owczarki szkocki długowłose. Rasa zyskała popularność dzięki królowej Wiktorii, która szczególnie je sobie upodobała. Odpowiadając na zachęty monarchini, brytyjscy hodowcy zaczęli przystosowywać owczarka szkockiego krótkowłosego raczej do pełnienia funkcji psa domowego, sportowego i wystawowego niż pasterskiego, którym pierwotnie miał być.

Współcześnie owczarek szkocki collie nie jest już wykorzystywany w Wielkiej Brytanii jako pies pasterski – w pilnowaniu stad zastąpił go niezwykle bystry border collie. Owczarki szkockie nadal jednak wykorzystuje się do wykonywania tej pracy w niektórych innych krajach Europy i w Stanach Zjednoczonych.


W Polsce owczarki szkockie pojawiły się już w latach 20. XX w., ale planową hodowlę, w dość ograniczonym zresztą zakresie, rozpoczęto po II wojnie światowej.


Jak wygląda owczarek szkocki?


Owczarek szkocki krótko- i długowłosy to średniej wielkości pies pasterski w typie wilkowatym. Dorasta do 61 cm wysokości w kłębie i osiąga masę ok. 30 kg.


Sylwetka psa jest prostokątna, grzbiet prosty. Głowa ma kształt łagodnego klina i jest dość wąska, kufa powinna być wydłużona, z łagodnym stopem. Oczy psa mają kształt migdałów, ustawione są nieco skośnie. Uszy są trójkątne, sterczące do góry, ale mniej więcej w dwóch trzecich wysokości opadają do przodu. Efekt ten nie jest do końca naturalny, osiąga się go, oklejając szczeniętom małżowiny specjalną taśmą. Ogon owczarka szkockiego jest dość długi, porośnięty gęstym futrem i zwisający, z rzadka unoszony nieco, ale nigdy ponad linię grzbietu.


Sierść owczarków szkockich składa się z gęstego podszerstka i włosa okrywowego różnej długości – w zależności od rasy czy odmiany psa. U wszystkich owczarków szkockich dwie warstwy sierści stanowią skuteczną ochronę przed deszczem i chłodem.


Włos okrywowy owczarka szkockiego długowłosego tworzy spektakularną grzywę na szyi psa, pióra na przednich łapach i portki na tylnych, a także puszystą kitę na ogonie.


Włos okrywowy owczarka szkockiego krótkowłosego ma od 2,5 do 5 cm długości, nieco dłuższy bywa na szyi, tworząc niezbyt gęstą grzywę, oraz na tylnej stronie ud.


Umaszczenie obu ras owczarków jest zasadniczo takie samo. Może być śniade (w różnych odcieniach i z białą grzywą), tricolor (czarne z białą grzywą i podpalaniem na kufie, nad oczami, na piersi i brzuchu), oraz marmurkowe (czyli blue-merle – szata srebrno-niebieska o przenikającym rysunku z podpaleniem na pysku i łapach). U psów w umaszczeniu marmurkowym oczy mogą być niebieskie, u wszystkich innych są brązowe.

Większość organizacji kynologicznych nie uznaje białych owczarków szkockich ani wariantu śniado-marmurkowego, choć oba te typy umaszczenia uchodzą za standardowe w USA.


Jaki charakter ma owczarek szkocki?

Owczarek szkocki, niezależnie od rasy czy odmiany, to energiczny pies, skory do pracy i zabawy, zwłaszcza harców na łonie natury najlepiej w czasie długich wycieczek na pola czy łąki. Jest bardzo inteligentny, więc szybko się uczy i może opanować wiele umiejętności. Owczarek szkocki przywiązuje się szczególnie do swego pana, ale okazuje uczucia całej rodzinie. Jest z reguły bardzo towarzyski i nie powinien zostawać sam na zbyt długo. Wobec obcych jest nieufny, niemal nigdy jednak nie okazuje agresji, chyba że w sytuacjach skrajnych, gdy uważa, że jego pan jest zagrożony.

Owczarki szkockie to dobrzy towarzysze zabaw dla dzieci, łatwo też dogadują się z innymi zwierzętami. Charakter psa zależy jednak w ogromnej mierze od jego wczesnego wychowania i odpowiedniej socjalizacji.

Już w pierwszych miesiącach życia szczeniak owczarka szkockiego powinien poznać swoje miejsce w rodzinnej hierarchii i zasady panujące w domu. Im więcej sytuacji, osób, zwierząt, dźwięków i zapachów pozna owczarek szkocki w tym najwcześniejszym okresie życia, tym lepiej będzie sobie z nimi radził jako dorosły pies.

Wczesny trening owczarka szkockiego powinien objąć nauczenie go reagowania na swoje imię i podstawowe komendy. Pies powinien też zostać przyzwyczajony do zabiegów pielęgnacyjnych, którym będzie poddawany przez całe życie, jak czesanie, kąpanie, mycie zębów i uszu. Powinien też przyzwyczaić się do chodzenia na smyczy i w kagańcu. Owczarki szkockie bywają bardzo głośne – uwielbiają szczekać z sensem i bez sensu – więc nie od rzeczy będzie nauczenie psa szczekania tylko w odpowiednich sytuacjach, za co szczególnie wdzięczni będą sąsiedzi z bloku.


Trenując psa, należy wydawać mu jasne komendy i nagradzać go za każdym razem, gdy zachowa się odpowiednio. Nagrodą może być pochwała, pieszczota, chwila zabawy lub smakołyk. Trenując psa, trzeba wykazać się cierpliwością i łagodną stanowczością. Nie wolno dopuścić, by to szczeniak przejął kontrolę nad treningiem, nie wolno też jednak krzyczeć na psa (owczarki szkockie mają wrażliwą psychikę), jeśli jest nieposłuszny, ani dopuścić, by trening go znudził. Najlepsze wyniki osiąga się najczęściej w czasie niedługich, urozmaiconych sesji ćwiczeniowych.

Jeśli nie masz czasu na samodzielne szkolenie owczarka szkockiego, możesz powierzyć jego wychowanie profesjonalnemu trenerowi lub opiekunom z psiego przedszkola. W psim przedszkolu szczeniak może się do woli socjalizować z innymi psami i uczyć niezbędnych umiejętności we własnym tempie, pod okiem profesjonalnych opiekunów.


Po zakończeniu podstawowego treningu można dalej uczyć psa nowych sztuczek lub zacząć z nim trening pracy albo sportu. Owczarek szkocki dobrze sprawdza się w roli stróża i psa pasterskiego, do której pierwotnie był hodowany. Może też brać udział w psich konkurencjach sportowych, zwłaszcza tych wymagających sprawności, np. agility (bieg przez tor przeszkód za komendami pana) lub łapanie frisbee. Owczarki szkockie trenuje się także na psy ratownicze, terapeutyczne i na przewodników dla niewidomych.


Nawet jeśli nie planujesz wystawiać psa do żadnych zawodów sportowych ani prac, trening to dla niego dobra zabawa i okazja do spędzenia czasu ze swym panem.


Co je owczarek szkocki?


Owczarek szkocki powinien dostawać wysokiej jakości karmę dla psów. Dobra karma składa się głównie z mięsa, naturalnych olejów, warzyw i owoców, powinna być wolna od konserwantów, barwników, spulchniaczy i aromatyzerów.


Możesz też karmić psa samodzielnie przygotowanymi posiłkami – tzw. dieta surowa BARF - pamiętaj jednak, że trzeba mu wtedy suplementować niektóre witaminy i minerały. Podawaj owczarkowi szkockiemu surową wołowinę i cielęcinę, unikaj jednak wieprzowiny, bo może zawierać pasożyty. Posiłki uzupełniaj często o ryby i oleje rybne. Dietę możesz wzbogacić też o surowe jajka (dobre dla zdrowia sierści), gotowany ryż i makaron, otręby, sporadycznie biały ser.


Pies powinien dostawać dwa posiłki dziennie. Porcje powinny być dostosowane do płci, wieku, masy, trybu życia i stanu zdrowia owczarka szkockiego. W doborze odpowiedniej diety i porcjowania pomoże Ci weterynarz lub zwierzęcy dietetyk.


Zdrowy owczarek szkocki


Owczarki szkockie narażone są na dysplazję stawów biodrowych oraz choroby oczu, np. postępujący zanik siatkówki czy tzw. anomalię oczu collie, która powoduje odkształcenia siatkówki i naczyniówki oka, a w efekcie niedowidzenie lub nawet ślepotę. Stosunkowo często występuje też u nich rak kości, bywają także uczulone na niektóre leki, narkozę i antybiotyki z powodu występującej czasem mutacji genu Mdr1. O uczuleniu należy poinformować weterynarza. Niektóre psy cierpią na epilepsję i alergie pokarmowe. Poza tym jednak owczarki szkockie cieszą się dość dobrym zdrowiem.


Nawet zdrowe psy powinny co najmniej raz w roku odwiedzać weterynarza na planowe szczepienie i ogólny przegląd stanu zdrowia. Taki przegląd powinien objąć pobranie krwi, osłuchanie serca i płuc, sprawdzenie stanu oczu, zębów, uszu i pazurów. Regularne badania pozwalają wcześnie wykryć choroby i dolegliwości, a wczesna diagnoza zawsze sprzyja skutecznemu wyleczeniu pupila.

Owczarek szkocki żyje najczęściej od 12 do 14 lat.

Czysty owczarek szkocki


Sierść owczarka szkockiego długowłosego musi być regularnie, ale nie przesadnie często czesana za pomocą metalowego grzebienia z regulowanym rozstawem zębów i miękkiej szczotki lub też tzw. pudlówki o długich pinach. Szczególnej uwagi wymaga sierść za uszami oraz na łapach, gdzie często powstają kołtuny. Przed przystąpieniem do czesania można spryskać sierść specjalną emulsją antystatyczną. Martwe włosie owczarka szkockiego długowłosego w naturalny sposób zbija się w rodzaj kłębków, stosunkowo łatwo je więc wyczesać i z reguły nie włazi do ubrań, kanap i dywanów. W okresie linienia dwa razy do roku pies traci chmurę włosów i należy wyczesywać go właściwie codziennie.

Owczarek szkocki krótkowłosy wymaga cotygodniowego czesania z użyciem miękkiej szczotki, a w okresie linienia na wiosnę i na jesieni – nawet codziennego. Martwe włosie owczarka szkockiego krótkowłosego nie zbija się w sposób naturalny w kłębki, jak u odmiany długowłosej, jest więc trudniejsze do usunięcia zarówno z psa, jak i z domowników oraz wyposażenia domu.

Owczarek szkocki po spacerze powinien zostać wytarty z kurzu i błota za pomocą wilgotnego ręcznika i oskubany z rzepów, liści i gałązek, wplątanych w sierść – to ważne zwłaszcza w przypadku rasy długowłosej. Pies powinien być kąpany w miarę potrzeby. Do kąpieli użyj szamponu dla psów odpowiedniego do typu sierści zwierzęcia. Po zakończeniu ablucji osusz psa ręcznikiem, a potem suszarką, jednocześnie rozczesując sierść, tak by nadać jej pożądany układ. Pamiętaj o wysuszeniu także wnętrza małżowin usznych. Wilgotne psie włosy i sierść, zwłaszcza w uszach, sprzyjają rozwojowi infekcji bakteryjnych i grzybicznych.


Przygotowanie owczarka szkockiego długowłosego do wystawy to dość skomplikowany proces, wymagający serii kąpieli oraz wizyty u groomera. Najlepiej powierzyć przygotowanie psa do wystawy profesjonalistom, którzy znają szczegółowe konkursowe wytyczne.


Poza sierścią, należy też dbać o uszy, truflę nosa i kąciki oczu owczarka szkockiego, przemywając je od czasu do czasu wacikiem nasączonym solami fizjologicznymi lub specjalnym środkiem samoczyszczącym dla zwierząt. Jeśli pazury psa wyrosną zbyt długie, należy je przyciąć tuż poniżej linii miękkiej tkanki, która jest unerwiona i ukrwiona. Jeśli boisz się, że skaleczysz psa, zaprowadź go na obcięcie pazurów do weterynarza lub groomera.


Owczarek szkocki musi mieć też regularnie czyszczone zęby z użyciem szczoteczki i pasty enzymatycznej. Możesz też podawać mu od czasu do czasu smakołyki dentystyczne – kości, suszone wołowe uszy, gryzaki – które dodatkowo ścierają kamień nazębny, zapobiegają chorobom dziąseł i usuwają nieświeży oddech.


Szczęśliwy owczarek szkocki

Owczarek szkocki uwielbia hasać na swobodzie, dobrze też, by w domu miał do dyspozycji ogródek lub podwórko, po którym może spacerować i węszyć. Przyzwyczai się też jednak do życia w mieszkaniu, o ile właściciel zapewni mu odpowiednio dużo ruchu.

Owczarek szkocki potrzebuje dużo ruchu – długich spacerów urozmaiconych zabawami np. w aportowanie, chowanego, tropienie smakołyków. Owczarek szkocki chętnie będzie towarzyszył swemu panu w czasie joggingu, choć dłuższe wycieczki rowerowe mogą być dla niego zbyt męczące. Owczarek szkocki zazwyczaj dobrze współżyje z innymi psami, ale dla bezpieczeństwa w mieście powinien być wyprowadzany na długiej smyczy o mocnych karabińczykach, przytwierdzonej do szerokiej obroży (u rasy długowłosej) lub dopasowanych szelek (u rasy krótkowłosej) oraz w kagańcu fizjologicznym, który nie utrudnia ziajania.

Owczarek szkocki źle znosi samotność. By zapobiec wykształceniu się u niego lęku separacyjnego, najlepiej zapewnić mu jakieś towarzystwo na czas codziennych wyjść do pracy, np. drugiego psa do wspólnych zabaw. Można też zastosować kilka sztuczek, które łagodzą u psa ból rozstania. Przed wyjściem do pracy zostaw włączony telewizor, by owczarek szkocki stale słyszał ludzkie głosy, co podziała na niego kojąco. Możesz też poczęstować go ulubionym smakołykiem, co odciągnie uwagę psa od nagłego zniknięcia jego pana. Pamiętaj jednak, by wliczyć ten poczęstunek do dziennego planu żywieniowego owczarka szkockiego, by czworonóg w końcu się nie roztył. Zostaw mu też do dyspozycji zabawki, jak piłki, gryzaki i przytwierdzone do ściany lub sufitu sznury do szarpania, tak by przynajmniej część czasu mógł wypełnić samodzielną zabawą.


Dla kogo owczarek szkocki to idealny pies?


Owczarek szkocki to świetny pies rodzinny, skory do zabawy, w domu dość spokojny, zawsze czujny i ostrzegający przed obcymi. Ma pogodne usposobienie i jest łatwy w treningu, nadaje się więc na pierwszego psa. Wymaga jednak dużo ruchu, stałego towarzystwa i umiejętnej pielęgnacji. Dlatego nie jest najlepszym wyborem dla osób zbyt zapracowanych, by zajmować się psem, lub starszych, które nie zdołają dostarczyć mu odpowiedniej dawki ćwiczeń.

Owczarek szkocki z dobrej hodowli


Owczarek szkocki powinien pochodzić z dobrej hodowli, której właściciel cieszy się dobrą opinią wśród klientów i należy do którejś z krajowych lub międzynarodowych organizacji kynologicznych. Wybór hodowli jest bardzo ważny. Profesjonalny, odpowiedzialny hodowca umiejętnie krzyżuje psy, tak by zmniejszyć ryzyko wystąpienia u szczeniąt poważnych chorób genetycznych. Pseudohodowcy nie dbają o zwierzęta i nie zapewniają im należytej opieki weterynaryjnej. Opinie o danej hodowli najłatwiej znaleźć na forach internetowych, poświęconych rasowym psom.


Dobra hodowla psów rasowych ma najczęściej swoją stronę internetową, na której znaleźć można informacje o szczeniętach przeznaczonych na sprzedaż, a często także wskazówki i porady dotyczące wychowania i pielęgnacji owczarka szkockiego.

Zawsze dobrym pomysłem jest złożenie osobistej wizyty w upatrzonej hodowli psów, by na własne oczy przekonać się, w jakich warunkach trzymane są zwierzęta, oraz by porozmawiać z samym hodowcą. Dobry hodowca chętnie odpowie na wszystkie Twoje pytania dotyczące rasy, a także sam zada Ci kilka pytań, by upewnić się, że oddaje swe psy w dobre ręce.

Rasowy owczarek szkocki musi mieć dwa dokumenty:


1) książeczkę zdrowia, w której lekarz weterynarii odnotował przebyte przez szczeniaka szczepienia, zabiegi odrobaczenia oraz wszczepienie czipu. Każdy zabieg powinien być oznaczony podpisem i specjalną naklejką.


2) metrykę lub rodowód, podający wykaz przodków i poświadczający, że pies istotnie spełnia standard rasy, a więc może być w przyszłości wystawiany do zawodów i konkursów.

Ile kosztuje owczarek szkocki?


Zdrowy owczarek szkocki z dobrej hodowli może kosztować od 3000 do 5000 zł. Psy przeznaczone do dalszego rozrodu, albo z rodziców czempionów, a więc dobrze rokujące na konkursach piękności lub zawodach sportowych, mogą być droższe. Psy przeznaczone tylko na pupile domowe mogą być nieco tańsze.

Miesięczne utrzymanie owczarka szkockiego kosztuje ok. 120-150 zł. Psy wystawowe generują większe koszty, bo muszą korzystać z usług fryzjerów, a nadanie ich sierści odpowiedniego blasku wymaga użycia drogich kosmetyków.


Owczarek szkocki w anegdocie

Owczarkiem szkockim długowłosym była słynna suka Lassie z powieści Erica Knighta i serii filmów pt. „Lassie, wróć!”. Książkowa Lassie przemierzyła setki mil ze Szkocji do Anglii, by wrócić do swego ukochanego pana – chłopca Joego, od którego została zabrana i sprzedana szkockiemu lordowi.

Następny artykuł