Źródło: swiatzwierzat.pl materiały własne

Owczarek środkowoazjatycki: stepowy strażnik i obrońca

1 Grudnia 2020

Owczarek środkowoazjatycki budzi respekt swoją masywną posturą. Wywodzi się ze stepów Azji, gdzie bronił stad przed wilkami, wężami i złodziejami. To inteligentny pies, skłonny do zabawy, ale wymagający umiejętnego ułożenia. Czy owczarek środkowoazjatycki to pies dla Ciebie? Dowiedz się, jaki jest i czego potrzebuje owczarek środkowoazjatycki.

Owczarek środkowoazjatycki – historia rasy

Owczarek środkowoazjatycki to jedna z naturalnych ras psa, towarzysząca ludziom od tysięcy lat. Nie jest jasne, czy równie starożytny mastif tybetański wywodzi się od owczarka środkowoazjatyckiego, czy na odwrót.

Owczarki środkowoazjatyckie wykorzystywano do pilnowania gospodarstw oraz stad owiec i kóz przed złodziejami i wilkami. Psy te stanowiły nieodzownych pomocników pasterzy z terenów dzisiejszych środkowoazjatyckich -stanów: Kazachstanu, Turkmenistanu, Uzbekistanu i Kirgistanu. Wykorzystywano je także do tradycyjnych walk psów, w których owczarki dążyły raczej do zdominowania przeciwnika, nie poważnego zranienia go – psy te nie są szczególnie agresywne.


Współczesne owczarki środkowoazjatyckie, spotykane w Europie i Stanach Zjednoczonych, to najczyściej psy, których linie wywodzą się z hodowli rosyjskich. Standard rasy opracował Rosyjski Klub Owczarka Środkowoazjatyckiego.

Owczarek środkowoazjatycki był najpopularniejszą rasą psa w Rosji w 2000 r.


W Polsce owczarki środkowoazjatyckie znane są od końca lat 80. XX w. i od tamtej pory stale zyskują na popularności.


Jak wygląda owczarek środkowoazjatycki?

Owczarek środkowoazjatycki to duży molos w typie górskim. Osiąga ponad 70 cm wysokości w kłębie i masę ok. 50 kg.


Zależnie od rejonu rozległej Środkowej Azji, z którego pochodzi, owczarek środkowoazjatycki może mieć różny typ sierści i umaszczenia, a nawet różny kształt głowy. Cechą wspólną owczarków środkowoazjatyckich jest silne, dość krępe ciało, bardzo masywna szyja, mocna głowa ze słabo zaznaczonym stopem, duże fafle, a także nietypowo jak na psa elastyczne stawy (co jednak trudno stwierdzić na pierwszy rzut oka). Sierść jest krótka lub średniej długości, z gęstym podszerstkiem. Umaszczenie owczarka środkowoazjatyckiego może być czarne, białe, czarno-białe, śniade w różnych odcieniach i brindle (moręgowate), często z czarną maską na kufie.

Owczarek środkowoazjatycki, niezależnie od typu budowy i sierści, jest bardzo odpornym psem, przystosowanym do znoszenia skrajnych temperatur, występujących na stepach w sercu Azji. Wytrzymuje mróz nawet do -25 stopni Celsjusza i w zasadzie może spędzać cały rok poza domem, pod warunkiem, że ma do dyspozycji porządną i odpowiednio dużą budę. Gdy pilnuje stada lub terenu, obserwuje swoje włości ze stoickim spokojem, obojętny na warunki pogodowe. Prawdopodobnie ze stanowiska spędziłby go tylko pobliski wybuch wulkanu lub bezpośrednie trafienie meteorytem.

W krajach pochodzenia i niektórych europejskich dopuszcza się kopiowanie ogona i uszu owczarka środkowoazjatyckiego. Pierwotnie zabieg ten miał na celu ułatwienie psu walki z przeciwnikami, których mógł napotkać w czasie pilnowania stad lub stróżowania w gospodarstwie. W Polsce kopiowanie jest zakazane, ale psy z przyciętym ogonem i uszami dopuszcza się do wystaw.

Jaki charakter ma owczarek środkowoazjatycki?

Owczarek środkowoazjatycki to pies o spokojnym, zrównoważonym charakterze. Jako przedstawiciel ras pierwotnych, pies jest dość niezależny i samodzielny. Przywiązuje się jednak do swego pana i całej rodziny, lubi bawić się z dziećmi.


Owczarek środkowoazjatycki wykazuje silny instynkt terytorialny i broni swojego terenu przed intruzami. Dotyczy to też wszystkich mieszkańców psiego areału – owczarek środkowoazjatycki traktuje zarówno domowników jak i domowe zwierzęta jako członów swojego stada i okazuje wobec nich opiekuńczość i troskę. Wobec obcych bywa podejrzliwy, ale raczej zachowuje dystans niż okazuje agresję. W razie konieczności jednak potrafi bez wahania zaatakować, jest bardzo szybki i odważny. Gdy tylko dostrzeże, że nowa osoba jest przyjazna wobec jego pana, wyłączy tryb alarmowy i sam zacznie się do niej łasić.

Umiejętnie wyszkolony, owczarek środkowoazjatycki to nie tylko zdolny pies pasterski, ale też znakomity pomocnik np. policji. Psy bardzo różnią się między sobą predyspozycjami do wykonywania różnych prac. Wynika to z tego, że w naturalnym środowisku owczarki środkowoazjatyckie żyją i pracują w luźnych grupach, często złożonych z psów z różnych hodowli. Szczenięta rodzące się w wyniku przypadkowych krzyżówek mogą mieć różne usposobienie i predyspozycje. Na podstawie tych predyspozycji, określonych w specjalnych testach, są następnie szkolone do stróżowania, walki (głównie z drapieżnikami) lub pracy pasterskiej.


By jednak owczarek środkowoazjatycki mógł wykonywać jakąkolwiek pracę, musi zostać umiejętnie ułożony i socjalizowany, tak by złagodzić niektóre cechy jego pierwotnej natury, jak np. silna podejrzliwość wobec obcych czy tendencja do uciekania i eksploracji.


Na etapie wczesnego treningu należy zapoznać owczarka środkowoazjatyckiego z zasadami panującymi w domu i pokazać psu jego miejsce w rodzinnej hierarchii. Bardzo ważna jest socjalizacja z innymi zwierzętami i ludźmi. Im więcej sytuacji, zapachów, dźwięków i zachowań pozna szczeniak owczarka środkowoazjatyckiego, tym lepiej będzie sobie z nimi radził w dorosłym życiu.


Dalszy trening powinien objąć nauczenie psa reagowania na własne imię i podstawowe komendy, a także przyzwyczajenie go do zabiegów pielęgnacyjnych, takich jak czesanie, kąpanie, mycie uszu i zębów, obcinanie pazurów. Dobrze też, by nauczył się chodzić na smyczy i w kagańcu. Warto również poświęcić trochę czasu na nauczenie owczarka środkowoazjatyckiego szczekania tylko w określonych sytuacjach lub reagowania na komendę „cisza”, bo psy te lubią szczekać niskim, donośnym głosem, choć nie robią tego przesadnie często.


Trenując psa, należy być cierpliwym i konsekwentnym. Owczarek środkowoazjatycki, jak inne rasy pierwotne, ma swoje zdanie na każdy temat i nie zawsze jest posłuszny. Zmuszenie go do wykonania poleceń może początkowo wymagać wielu prób i powtórzeń. Owczarek środkowoazjatycki musi dostawać jasne komendy i nagrody za każdym razem, gdy zachowa się zgodnie z oczekiwaniami. Nagrodą może być pochwała, pieszczota, chwila zabawy, a najlepiej smakołyk. W razie pomyłki można psa zganić, ale bez podnoszenia głosu, bo krzyk tylko stresuje owczarka i zraża go do dalszej nauki.

Po zakończeniu podstawowego treningu możesz uczyć owczarka sztuczek, zacząć przygotowywać go do konkurencji sportowych (głównie siłowych) lub powierzyć profesjonalnemu trenerowi do nauki pracy. Nawet jeśli nie zamierzasz wystawiać psa do żadnych zawodów, trening będzie dla niego świetną zabawą i okazją do aktywnego spędzenia czasu ze swym panem.


Pamiętaj, że przez mniej więcej pierwsze dwa lata życia szczeniaki owczarka środkowoazjatyckiego nie powinny się zbytnio przeciążać, bo to może źle wpłynąć na ich kształtujący się kościec i stawy. Jeśli piesek wyraźnie wskazuje, że chce odpocząć, należy mu pozwolić. Jeśli zapomniał się w zabawie i szaleje bez wytchnienia, być może warto przerwać harce, by zmusić owczarka do odsapnięcia.


Co je owczarek środkowoazjatycki?

Owczarek środkowoazjatycki powinien dostawać wysokiej jakości karmę dla dużych psów. Taka karma składa się głównie z mięsa, naturalnych olejów, warzyw i owoców, jest wolną od konserwantów, barwników, spulchniaczy i aromatyzerów. Szczenięta muszą dostawać specjalną karmę dla rosnących psów dużych ras, która dostarczy im wszystkich niezbędnych składników odżywczych w okresie szybkiego wzrostu ciała.


Możesz też karmić psa samodzielnie przygotowanymi posiłkami, pamiętaj jednak, że trzeba mu wtedy suplementować niektóre witaminy i minerały, jak wapń, cynk, nienasycone kwasy tłuszczowe i substancje chroniące stawy, np. chondroitynę. Podawaj owczarkowi środkowoazjatyckiemu surową wołowinę i cielęcinę, unikaj jednak wieprzowiny, bo może zawierać pasożyty. Posiłki uzupełniaj często o ryby i oleje rybne, np. w kapsułkach. Dietę możesz wzbogacić owczarkowi o surowe jajka, gotowany ryż i makaron, otręby, sporadycznie biały ser.


Pies powinien dostawać dwa posiłki dziennie, każdy podzielony na mniejsze porcje, by nie wystąpił skręt żołądka. Porcje powinny być dostosowane do płci, wieku, masy, trybu życia i stanu zdrowia owczarka środkowoazjatyckiego. Pamiętaj, że pies ten nie jest z natury przesadnie energiczny, a nadmiar kalorii przy ograniczonym ruchu może doprowadzić do otyłości. W doborze odpowiedniej diety i porcjowania pomoże Ci weterynarz lub zwierzęcy dietetyk.


Zdrowy owczarek środkowoazjatycki

Owczarek środkowoazjatycki wygląda potężnie – i jest potężny. Cieszy się końskim zdrowiem. Zazwyczaj dolegać mu może tylko dysplazja stawów biodrowych i łokciowych, typowa u psów o tak dużej masie. Czworonóg narażony jest także na skręt żołądka. By zapobiec skrętowi żołądka – potencjalnie zabójczemu dla psa, jeśli po skręceniu zwierzę szybko nie przejdzie zabiegu chirurgicznego – należy dbać, by owczarek środkowoazjatycki odpoczywał przez mniej więcej godzinę przed i po jedzeniu.


Każdy pies, nawet taki polodowcowy głaz jak owczarek środkowoazjatycki, powinien przynajmniej raz w roku odwiedzić weterynarza na ogólny przegląd stanu zdrowia. Badanie takie powinno objąć pobranie krwi, osłuchanie serca i płuc, sprawdzenie stanu uszu, zębów, oczu i pazurów. W ten sposób można wcześnie wykryć różnego rodzaju choroby i dolegliwości. Wczesna diagnoza ułatwia i przyspiesza skuteczne leczenie czworonoga.

Zadbany owczarek środkowoazjatycki żyje ok. 11 lat.


Czysty owczarek środkowoazjatycki

Owczarek środkowoazjatycki nie wymaga skomplikowanej pielęgnacji. Powinien być regularnie czesany za pomocą miękkiej szczotki. Poza tym jest to jednak dość czysta rasa. Najczęściej wystarczy otrzepać psa po spacerze z liści i gałązek, czasem przetrzeć z kurzu i suchego błota za pomocą wilgotnego ręcznika.

Jeśli pies szczególnie się zabrudzi, możesz go wykąpać, używając specjalnego szamponu, który nie drażni skóry i oczu ani nie rozmiękcza sierści. Kąp psa w letniej wodzie, a pod łapy podłóż mu ręcznik lub gumową matę, żeby się nie ślizgał. Po kąpieli wysusz dokładnie owczarka środkowoazjatyckiego ręcznikiem i suszarką, bo mokra psia sierść i skóra to idealne środowisko dla rozwoju bakterii i grzybów. Pamiętaj, by osuszyć także małżowiny uszne psa.


Poza czesaniem i kąpaniem, owczarek środkowoazjatycki musi mieć regularnie czyszczone uszy za pomocą wacika nasączonego w solach fizjologicznych lub w specjalnym preparacie samoczyszczącym dla zwierząt. W podobny sposób możesz w miarę potrzeby wyczyścić mu także truflę nosa i kąciki oczu.

Owczarek środkowoazjatycki musi mieć też regularnie myte zęby za pomocą szczoteczki i pasty enzymatycznej, dobrze też podawać mu od czasu do czasu smakołyki dentystyczne, które dodatkowo ściągają kamień nazębny, zapobiegają chorobom dziąseł i usuwają przykry zapach oddechu.


Jeśli pies nie ściera sobie wystarczająco pazurów, musisz mu je obcinać, bo zbyt długie utrudniają chodzenie lub nawet sprawiają psu ból. Pazury przycinaj cążkami tuż poniżej linii miękkiej tkanki, która jest unerwiona i ukrwiona. Jeśli boisz się, że skaleczysz psa, zaprowadź go na obcięcie pazurów do weterynarza lub groomera.


Szczęśliwy owczarek środkowoazjatycki


Owczarek środkowoazjatycki uwielbia hasać na swobodzie, dobrze też, by w domu miał do dyspozycji ogródek lub podwórko, po którym może spacerować i stróżować – ma silny instynkt terytorialny. Pies, zarówno z racji swych rozmiarów jak i temperamentu, raczej nie nada się do mieszkania w bloku.


Owczarek środkowoazjatycki potrzebuje umiarkowanie dużo ruchu – spacery powinny wystarczyć. Gdy pies nie pracuje, najchętniej poleguje w jakimś wygodnym zakątku domu. Owczarek środkowoazjatycki zazwyczaj nie popada w otwarte konflikty z innymi psami, ale dla bezpieczeństwa w mieście powinien być wyprowadzany na długiej smyczy o mocnych karabińczykach, przytwierdzonej do szerokiej obroży, oraz w kagańcu fizjologicznym, który nie utrudnia ziajania.

Owczarek środkowoazjatycki całkiem nieźle źle znosi samotność, choć nie powinien być zostawiany bez towarzystwa na zbyt długo. Przed wyjściem do pracy warto zostawić mu do dyspozycji zabawki, jak piłki, gryzaki i przytwierdzone do ściany lub sufitu sznury do szarpania, by przynajmniej część czasu mógł wypełnić samodzielną zabawą.


Dla kogo owczarek środkowoazjatycki to idealny pies?

Owczarek środkowoazjatycki to pies spokojny, nierychliwy, ale mądry i odważny. Jest wiernym psem rodzinnym, stróżem domu i towarzyszem zabaw starszych dzieci. Nie wymaga skomplikowanej pielęgnacji i ma dobre zdrowie, do tego nieźle znosi kilka godzin samotności. Nada się więc także dla singli i osób starszych, choć te ostatnie mogą mieć problem z okiełznaniem jego siły na spacerach.

Owczarek środkowoazjatycki nie powinien jednak być Twoim pierwszym psem, ponieważ – jak to u ras pierwotnych – ma swój charakter, jest dość trudny w szkoleniu i socjalizacji i może wymagać dłuższego niż w przypadku innych psów treningu, na co nie każdy ma chęci i czas. Jego przewodnik musi być zdolnym wychowawcą i pewnym siebie przywódcą. Pies nie nadaje się też do życia w mieszkaniu, potrzebuje raczej domu z ogrodem lub podwórkiem.


Owczarek środkowoazjatycki z dobrej hodowli

Owczarek środkowoazjatycki powinien pochodzić z dobrej hodowli, której właściciel cieszy się dobrą opinią wśród klientów i należy do którejś z krajowych lub międzynarodowych organizacji kynologicznych. Wybór hodowli jest bardzo ważny. Profesjonalny, odpowiedzialny hodowca umiejętnie krzyżuje psy, tak by zmniejszyć ryzyko wystąpienia u szczeniąt poważnych chorób genetycznych. Pseudohodowcy nie dbają o zwierzęta i nie zapewniają im należytej opieki weterynaryjnej. Opinie o danej hodowli najłatwiej znaleźć na forach internetowych, poświęconych rasowym psom.

Rasowy owczarek środkowoazjatycki musi mieć dwa dokumenty:


1) książeczkę zdrowia, w której lekarz weterynarii odnotował przebyte przez szczeniaka szczepienia, zabiegi odrobaczenia oraz wszczepienie czipa. Każdy zabieg powinien być oznaczony podpisem i specjalną naklejką.

2) metrykę lub rodowód, podający wykaz przodków i poświadczający, że pies istotnie spełnia standard rasy, a więc może być w przyszłości wystawiany do zawodów i konkursów.

Ile kosztuje owczarek środkowoazjatycki?


Zdrowy owczarek środkowoazjatycki z dobrej hodowli może kosztować od 2000 do 5000 zł, ale zdarzają się psy z renomowanych hodowli dla oligarchów, które osiągają zawrotne ceny.

Miesięczne utrzymanie owczarka środkowoazjatyckiego kosztuje ok. 200-300 zł (pies potrzebuje dużych ilości wysokiej jakości karmy).

Następny artykuł