Swiatzwierzat.pl
Kobra królewska

pixabay/antriksh

Kobra królewska: majestat i groza

21 Sierpnia 2021

Autor tekstu:

Ewa Matysiak

Udostępnij:

Kobra królewska budzi respekt – jest wielka, śmiertelnie jadowita i żywi się innymi wężami. Na szczęście unika ludzi. Czy kobra królewska jest zagrożonym gatunkiem? Jakie sekrety skrywa kobra królewska?

Kobra królewska: relacje z ludźmi

Kobra królewska (łac. ophiophagus hannah) bierze drugi człon swej łacińskiej nazwy od hamadriad, znanych z greckiej mitologii duchów zamieszkujących drzewa. Nie ma jednak nic wspólnego ze zwiewnymi dziewczętami z mitologii – to wielki, jadowity wąż, który świetnie wspina się na drzewa. Jest też znakomitym pływakiem. Nic dziwnego, że budzi grozę i respekt mieszkańców Azji - trudno uciec przed kobrą królewską, która umie polować w niemal każdych warunkach.

Kobra królewska to bardzo agresywny wąż. Unika ludzi, ale może ich zaatakować, jeśli poczuje się zagrożona, zwłaszcza jeśli chroni gniazdo z jajami. Jest śmiertelnie niebezpieczna – jad kobry królewskiej zabija człowieka w 15 minut, powodując paraliż mięśni oddechowych.
Dobra wiadomość dla ludzi jest taka, że kobra królewska najchętniej żywi się innymi wężami – stąd pierwszy człon jej łacińskiej nazwy, oznaczający „pożeracza węży”. Tak, kobra królewska, oprócz agresji, jadu, wspinaczki i pływania ma w swoim CV także kanibalizm.

Mimo dość przerażającej natury (a może dzięki niej), kobra królewska zajmuje poczesne miejsce w mitologiach Indii, Sri Lanki i Mjanmy. Hindusi uznali ją nawet za swego narodowego gada i wcielenie boga Sziwy. W Mjanmie jeden z rytuałów wymaga od tancerki pocałowania kobry królewskiej w głowę.

Jak wygląda kobra królewska?

Kobra królewska to największy na świecie jadowity wąż. Osiąga dobrze ponad 5,5 m długości i może ważyć nawet 9 kg. Samce są nieco większe od samic, ale mają bledsze od nich kolory.
Ciało kobry królewskiej jest najczęściej koloru oliwkowego z jasnym spodem. Pokrywają je
naprzemiennie czarne i białe pasy (u młodych kóbr mają one kształt odwróconej litery V). Pysk węża jest zaokrąglony, język czarny. Kobra może rozszerzyć swoje szczęki tak, by wygodnie pożreć zdobycz w całości. Oczy kobry królewskiej są duże, źrenice okrągłe, ze złotymi tęczówkami.

Kaptur kobry królewskiej ma owalny kształt, pokrywają go barwne pasy odpowiadające kolorystyce reszty ciała.

Kobra królewska: obszar występowania

Kobra królewska zamieszkuje Południowe Chiny, wschodnią część Subkontynentu Indyjskiego z deltą Gangesu (a także wąski pas wybrzeża Zachodniego), całe Indochiny i większą część wysp Archipelagu Malajskiego (Borneo, Jawę, Sumatrę, Celebes, Filipiny).

Kobra królewska: biotop

Kobra królewska żyje przede wszystkim w gęstych lasach i dżunglach. Umie wspinać się po drzewach, więc dżungla czy gęste zarośla bambusowe to dla niej szwedzki stół. Kobra królewska świetnie czuje się też w wodzie, więc chętnie żeruje na terenach podmokłych i brzegach zbiorników wodnych.

Kobra królewska pod ochroną

Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) uznała kobrę królewską za gatunek narażony na wyginięcie. Nadano jej status VU – ang. vulnerable – oznaczający, że wprawdzie kobra królewska jeszcze nie stoi na krawędzi wymarcia, to jednak w niedługim czasie może stanąć. Jej szacunkowa populacja zmniejsza się z roku na rok.

Kobra królewska: tryb życia

Kobra królewska prowadzi głównie dzienny tryb życia, ale widywano ją na polowaniu także nocą.

Kobra królewska: zachowania społeczne

Kobra królewska nie przejawia zachowań społecznych poza okresem godowym, gdy musi kopulować, by przedłużyć gatunek. Wszystkie inne interakcje węża z żywymi stworzeniami mają charakter ofensywny. To agresywne węże.

Jak poluje kobra królewska?

Kobra królewska wyczuwa ofiarę węchem – węszy z pomocą języka. Rozdwojone końce języka działają w systemie stereo, pozwalając wężowi dokładnie lokalizować pachnącą zdobycz. Kobra królewska wyczuwa też drgania podłoża, które dodatkowo kierują ją na ofiarę lub ostrzegają przed niebezpieczeństwem.

Kobra królewska czai się na swoją ofiarę, a potem atakuje ją błyskawicznym ruchem, wyrzucając do przodu głowę. Wbija w ofiarę kły jadowe i wstrzykuje truciznę w jej ciało. Czasem – bardzo rzadko – kobra gryzie na sucho, tzn. bez wstrzykiwania jadu. Robi to tylko wtedy, gdy uzna, że jest w stanie zabić ofiarę samym ugryzieniem i nie warto marnować na nią cennego jadu.

Gdy ofiara umrze, kobra królewska połyka ją w całości. Jak inne kobry, umie rozciągnąć swe szczęki tak, by wygodnie pożreć zdobycz nawet znacznie większą od swojej głowy.

Po obfitym posiłku kobra królewska nie musi jeść przez całe miesiące – ma bardzo powolny metabolizm.

Czy kobra królewska zabija ludzi?

Jad kobry królewskiej jest śmiertelnie niebezpieczny. W ciągu trzech godzin zabija dorosłego słonia indyjskiego – z człowiekiem radzi sobie w kwadrans. Co gorsza, ból po ugryzieniu kobry królewskiej często odczuwany jest z opóźnieniem, tak że człowiek może nie zorientować się o zatruciu, aż jest już za późno.

Na szczęście statystyki ze szpitali w Tajlandii wskazują, że ugryzienia ludzi przez kobry królewskie zdarzają się bardzo rzadko, a ich ofiarami są najczęściej zaklinacze węży. Kobry królewskie, choć agresywne wobec innych zwierząt, najczęściej boją się ludzi i unikają kontaktu z nimi jak tylko mogą. Dopiero zapędzone w kozi róg mogą zdecydować się na atak.

Istnieje też skuteczne serum przeciw jadowi kobry królewskiej, produkowane m. in. w Indiach i szeroko kolportowane przez tajski Czerwony Krzyż. Serum działa jednak tylko wtedy, gdy zostanie podane odpowiednio wcześnie. Około 28% pacjentów ugryzionych przez kobry królewskie umiera już w szpitalu w wyniku zbyt późnego podania serum.

Na co poluje kobra królewska?

Kobra królewska rozsmakowała się w innych wężach, ale zjada także niewielkie ssaki, jak szczury i myszy. Lubi też jaszczurki i ptaki.

Jak rozmnaża się kobra królewska?

Kobra królewska rozmnaża się od marca do maja. Samica – nietypowo u węży - składa jaja w komorze gniazda uwitego ze zbutwiałych liści, najczęściej u korzeni dużych drzew, a potem troskliwie ich pilnuje. Jest wtedy najgroźniejsza – rzuca się z jadowitymi kłami na wszystko i każdego, kto wyda jej się zagrożeniem dla gniazda. To właśnie w okresie wysiadywania jaj można zobaczyć, jak kobra królewska grozi intruzom, przybierając swą ikoniczną pozę
– unosząc ciało, rozczapierzając kaptur i sycząc przerażająco.

KIEPSKA RADA: By uniknąć kontaktu z wysiadującą jaja kobrą królewską, wystarczy unikać gniazd węży, czyli – potencjalnie - wszystkich większych drzew. To jednak może być trudne w dżungli, dlatego zwiedzając Indochiny najlepiej trzymać się lokalnego przewodnika i słuchać jego wskazówek.

Inkubacja jaj kobry królewskiej trwa od ok. 60 do ok. 100 dni. Krótko przed wykluciem się jaj samica opuszcza swoje gniazdo. Robi to po to, by nie zjeść własnego potomstwa – w końcu jest „zawodowym” pożeraczem węży i kanibalem. Wzorowy rodzic – nie zjada swoich dzieci. Co znaczy matczyna miłość!

Małe kobry królewskie są tak samo jadowite jak dorosłe, za to nawet bardziej od nich nerwowe i potencjalnie agresywne.

Zdrowa kobra królewska

Kobra królewska w naturalnym środowisku przeżywa ok. 20 lat. Nie ma naturalnych wrogów. Upadek jej populacji wiąże się z działalnością człowieka, który stopniowo pozbawia te węże ich naturalnego habitatu i terenów łowieckich.

Czy kobra królewska nadaje się na zwierzątko domowe?

Jako gatunek bliski zagrożenia wyginięciem, kobra królewska podlega prawnej ochronie ze strony społeczności międzynarodowej, choć przepisy mogą się różnić w zależności od kraju. W Indochinach działają grupy kłusowników, które zabijają lub chwytają kobry królewskie żywcem, by sprzedać ja na czarnym rynku w Chinach.

Ewa MatysiakAutor

Wydawca portalu swiatzwierzat.pl

Chcesz się ze mną skontaktować?

Napisz adresowaną do mnie wiadomość na mail: redakcja@swiatzwierzat.pl

Podobne artykuły

Inne zwierzęta

Tylko u nas: Monika Kohut w rozmowie nt. walki o prawa i godność zwierząt

Czytaj więcej >

Inne zwierzęta

Wilk: drapieżca znany i nieznany

Czytaj więcej >

Inne zwierzęta

Szympans: najbliższy krewniak człowieka

Czytaj więcej >

Inne zwierzęta

Wydra morska: sprytna i niezależna

Czytaj więcej >

Inne zwierzęta

Kaczka domowa: ptak wielofunkcyjny

Czytaj więcej >

Inne zwierzęta

Bóbr europejski: leśny inżynier

Czytaj więcej >