Swiatzwierzat.pl
Kaczki

pixabay/pixel2013

Kaczka domowa: ptak wielofunkcyjny

21 Sierpnia 2021

Autor tekstu:

Emil Hoff

Udostępnij:

Kaczka domowa towarzyszy ludziom od tysięcy lat. Daje nam jajka, mięso i pierze. Nic dziwnego, że kaczka domowa występuje na całej Ziemi w kilkuset odmianach. Dowiedz się, jaka jest i jak żyje kaczka domowa!

Kaczka domowa: relacje z ludźmi

Kaczka domowa to nie nazwa rasy ptaka, lecz raczej całej grupy ras kaczek, które zostały udomowione przez człowieka i oddają mu liczne przysługi. Kaczki domowe trzyma się dziś w gospodarstwach przede wszystkim dla jajek, mięsa i pierza, rzadziej w charakterze zwierząt ozdobnych.

W 2014 r. znanych było 319 ras udomowionych kaczek. Najwięcej, aż 253 rasy, wywodzą się od kaczek krzyżówek. 24 rasy pochodzą od kaczek piżmówek, kilkanaście od kaczek chińskich. Niepłodna krzyżówka kaczora piżmówki z kaczką pekińską nazywa się mulard.

Najwięcej ras kaczek domowych wywodzi się dziś z Europy i Azji.

Kaczka domowa: udomowienie

Nie wiadomo dokładnie, kiedy ludzie zaczęli udomawiać kaczki. Ptaki te trzymano w niewoli już w starożytnym Egipcie, ale nie prowadzono tam planowych hodowli.

Wydaje się, że kaczki krzyżówki udomowiono w w Chinach dobrze ponad 2 tys. lat temu, może nawet 4 tys. Początkowo hodowano kaczki dla jajek, z czasem wykształcono odmiany mięsne. Współczesne kaczki chińskie wywodzą się z kolei od krzyżówek, mieszających się z innymi kaczymi rasami być może już po udomowieniu, a może jeszcze w stanie naturalnym. Kaczka piżmówka wywodzi się z Ameryki, gdzie została udomowiona jeszcze przed kolonizacją Europejską, a do Europy sprowadzili ją dopiero Hiszpanie.

W Europie udomowienie kaczki nastąpiło później niż w Azji czy Ameryce. Hodowle zaczęły powstawać dopiero w XVIII w. i bazowały na ptakach importowanych głównie z Azji.

Kaczka domowa: funkcje

Kaczki domowe początkowo trzymano dla jajek. Wiele ras wyhodowano w taki sposób, by niosły się często i obficie – to tzw. kaczki nieśne. Zaliczany do nich biegus indyjski potrafi znieść w sezonie nawet 250 jaj.

Inne kaczki hoduje się dla mięsa – to kaczki mięsne, u których ważna jest przede wszystkim masa ciała. Kaczory kaczek piżmowych osiągają nawet 6 kg wagi. Dużą popularnością i uznaniem cieszy się też mięso oraz podroby kaczek mulardów.

Wiele ras kaczek domowych ma charakter ogólnoużytkowy, tzn. sprawdzają się nieźle w każdej roli, mogą być i nieśne i mięsne, wykorzystuje się także ich pierze.

Jak wygląda kaczka domowa?

Wygląd kaczki domowej zależy od tego, od jakiej konkretnie kaczki wywodzi się dana rasa. Najczęściej kaczki domowe pochodzą od krzyżówek. Kaczka krzyżówka to spory ptak wodny. Osiąga 65 cm długości, rozpiętość skrzydeł wynosi ponad metr, masa ciała nierzadko ok. 2 kg. Samice są nieco mniejsze od samców.

U kaczek krzyżówek występuje bardzo silny dymorfizm płciowy, tzn. samce bardzo różnią się wyglądem od samic, zwłaszcza w szacie godowej. Obie płcie mają jednak pomarańczowe nogi, a w szacie spoczynkowej (poza okresem godowym) wyglądają dość podobnie. Kaczka krzyżówka pierzy się od lipca do września – wtedy następuje wymiana szaty z godowej na spoczynkową.

W okresie godowym samce kaczki krzyżówki – kaczory – mają żółte dzioby, opalizujące na zielono głowy z białym paskiem wokół szyi – tzw. obrożą – opalizującą na brązowo pierś i matowy grzbiet. Pokrywy ogonowe i środkowe sterówki są czarne, reszta skrzydeł szarawa z granatowymi lusterkami z białym obrzeżeniem.

U samicy kaczki krzyżówki dominuje kolor beżowy, przez oczy idą czarne paski, nie ma obroży ani opalizujących piór.

Najłatwiej odróżnić samicę od samca kaczki krzyżówki po dziobie, który zachowuje tan sam kolor niezależnie od pory roku. Samce mają żółtw dzioby, a samice – pomarańczowe z czarnymi plamami.

Kaczka domowa: obszar występowania

Współcześnie kaczki domowe hoduje się na całym świecie. Obfitość ras i odmian sprawia, że niemal na każdej szerokości geograficznej można z powodzeniem hodować kaczki domowe na jajka, mięso i pierze.

Kaczka domowa nie jest w żaden sposób zagrożona – choć niektóre rasy są rzadsze od innych. Łącznie na świecie żyje dziś ponad miliard kaczek domowych, z których rocznie uzyskuje się ok. 4 mln ton mięsa i podrobów. W Polsce trzyma się w warunkach hodowlanych ok. 3 mln sztuk kaczek.

Kaczka domowa: biotop

Kaczka domowa nie jest zbyt wybredna. Dobrze znosi warunki hodowlane, o ile ma dostęp do świeżej wody i pokarmu. Kaczka domowa chętnie pływa, ale zbiornik wodny nie jest jej niezbędny do przetrwania.

Kaczka domowa: tryb życia

Kaczka domowa najchętniej spędza dzień, pływając w oczu wodnym. W zależności od rasy, może latać dobrze lub średnio, niektóre kaczki są też zupełnymi nielotami. Umiejętność lotu sprawia, że kaczki trudniej jest hodować od kur, ponieważ trzeba budować dla nich odpowiednie wybiegi, zabezpieczone siatką.

Kaczka domowa: zachowania społeczne

Kaczka domowa jest dość towarzyska. Lubi żerować w grupie i rzadko okazuje agresję. Kaczki domowe nawołują się typowym kaczym kwakaniem. W czasie toków (zalotów) kaczor umie też wydawać melodyjne gwizdy. Samica kwacze charakterystycznie, by przywołać do siebie młode, potrafi też syczeć, by odpędzić intruzów od swego gniazda.

Kaczki domowe, w przeciwieństwie do krzyżówek, wykazują tylko szczątkowe zachowania terytorialne lub w ogóle nie dążą do zawłaszczenia jakiegokolwiek terenu.

Co je kaczka domowa?

Kaczka domowa jest zasadniczo wszystkożerna. W hodowlach najczęściej kaczki karmi się ziarnami zbóż, nasionami lnu i roślin strączkowych, a także gotowymi mieszankami i paszami. Kaczki podwórkowe chętnie żywią się też owadami i mięczakami.

Kaczka domowa nie je chleba!

UWAGA! Kaczek domowych nie należy dokarmiać chlebem, bo nadmiar węglowodanów powoduje u ptaków wodnych chorobę tzw. anielskiego skrzydła (odstawanie lotek na boki), która uniemożliwia kaczkom latanie i jest nieuleczalna.

Jak rozmnaża się kaczka domowa?

Zaloty kaczek domowych polegają na pokazie urody i sprawności kaczorów, które stroszą skrzydła, wyciągają szyje i gwiżdżą melodyjnie. Gdy kaczka wybierze sobie kaczora, podąża za nim na letnie lęgowisko, gdzie złoży jaja.

Kaczki domowe tworzą tylko luźne pary. Obowiązuje poligamia - samce mogą zapłodnić w jednym sezonie wiele kaczek.

Kaczka domowa: pisklęta

Kaczka domowa składa między 8 a 12 jaj. Samica kaczki domowej sama wysiaduje jajka przez ok. miesiąc. Pisklęta trzymają się matki przez ok. 2 miesiące, po którym to czasie potrafią już latać i samodzielnie szukać pokarmu.

Kaczki domowe nie słyną niestety z bycia dobrymi matkami – często zaniedbują wysiadywanie jaj. Dawniej jaja kacze podkładano do wysiadywania kurom, dziś najczęściej umieszcza się je w inkubatorze, gdzie panują odpowiednie warunki do rozwoju i wyklucia się piskląt. Kaczka domowa osiąga dojrzałość płciową w wieku ok. 1 roku.

Zdrowa kaczka domowa

Kaczki domowe stanowią łakomy kąsek dla wielu różnych drapieżników. Sporadycznie padają ofiarami łasic, szopów, drapieżnych ptaków, węży, czasem nawet dużych ryb i żółwi, nierzadko wałęsających się psów i kotów domowych. Najczęściej jednak kaczki domowe cieszą się bezpieczeństwem, chronione przed drapieżnikami za pomocą siatek i ogrodzeń, doglądane przez czujnych hodowców.

W zależności od rasy, kaczki domowe mogą żyć od 10 do 15 lat.

Czy kaczka domowa nadaje się na zwierzątko domowe?

Kaczki domowe trzyma się czasem w parkach i ogrodach jako zwierzęta ozdobne, a nawet do
towarzystwa. Popularnością cieszą się rzadsze rasy o bardziej okazały upierzeniu. Trzymając kaczki jako pupile domowe trzeba pamiętać, że są to towarzyskie ptaki kochające wodę. Kaczki domowe najlepiej czują się w grupie, a do pełni szczęścia potrzebują oczka wodnego.

Emil HoffAutor

Miłośnik historii ludzi i zwierząt, autor książek, artykułów i poradników (w prasie i Sieci). Redaktor portalu swiatzwierzat.pl. Team koty.

Chcesz się ze mną skontaktować?

Napisz adresowaną do mnie wiadomość na mail: redakcja@swiatzwierzat.pl

Podobne artykuły

Inne zwierzęta

Tylko u nas: Monika Kohut w rozmowie nt. walki o prawa i godność zwierząt

Czytaj więcej >

Inne zwierzęta

Wilk: drapieżca znany i nieznany

Czytaj więcej >

Inne zwierzęta

Szympans: najbliższy krewniak człowieka

Czytaj więcej >

Inne zwierzęta

Wydra morska: sprytna i niezależna

Czytaj więcej >

Inne zwierzęta

Bóbr europejski: leśny inżynier

Czytaj więcej >

Inne zwierzęta

Delfin zwyczajny: najliczniejszy, a nadal tajemniczy

Czytaj więcej >