Swiatzwierzat.pl
Jak działa koci węch: poznaj koci świat zapachów!

Pixabay.com

Jak działa koci węch: poznaj koci świat zapachów!

22 Lutego 2021

Autor tekstu:

Emil Hoff

Udostępnij:

Koci węch jest nie tylko niezwykle czuły. Koty potrafią precyzyjnie odróżniać od siebie zapachy i skupiać się na tych, które są dla nich ważne. Koci węch służy zwierzętom do poznawania świata, komunikacji, a nawet warunkuje ich apetyt. Dowie

Jak działa koci węch: funkcjonuje od samych narodzin

Węch towarzyszy kociętom od samego początku świadomego życia. Kotki czują zapachy jeszcze zanim otworzą im się oczy i uszy. Po zapachu kociak rozpoznaje swoją mamę, rodzeństwo, a nawet przeznaczony dla siebie maminy sutek, z którego tylko on ma prawo ssać pokarm – dzięki temu kocięta nie biją się o dostęp do pożywienia.

Jak działa koci węch: budowa kociego nosa

W podszewce nosa kota znajduje się ok. 200 mln komórek węchowych. Człowiek ma ich 10 mln. To oznacza, że kot jest w stanie wyłapać z powietrza dwadzieścia razy więcej molekuł zapachów niż przeciętna osoba. Do tego kot posiada cztery razy więcej niż człowiek nerwów węchowych, przekazujących informacje z komórek w podszewce nosa do mózgu.

Koty wyłapują z powietrza nie tylko zapachy, ale też specyficzne kocie feromony. Feromony to substancje zapachowe, niosące cenne dla kotów informacje, np. o tym, czy dane miejsce lub przedmiot są bezpieczne czy niebezpieczne, albo która trasa prowadzi do wodopoju lub sprawdzonej kryjówki. Do wyczuwania feromonów służy kotu wyspecjalizowany organ, tzw. narząd Jacobsona (lub narząd womero-nasalny), zlokalizowany przy podniebieniu, za górnymi siekaczami. Gdy kot wyczuwa feromony, w charakterystyczny sposób zasysa je z powietrza, podnosząc górną wargę.

Jak działa koci węch: koty lepsze od psów?

Tak zbudowany nos pozwala kotu na wyłapywanie z otoczenia niezliczonej liczby zapachów często nawet niewyczuwalnych dla ludzi. By ogarnąć i uporządkować to bogactwo zapachów, kot węszy statycznie, tzn. zatrzymuje się, by wyłapać interesujący go aromat i odfiltrować tę woń z natłoku innych, stale odbieranych przez koci nos.

Do rozróżniania zapachów służy specjalne białko. Niedawne badania wykazały, że koty posiadają aż 30 typów tego białka, w porównaniu do 9 u psów i 2 u ludzi. To oznacza, że koci węch może być tak naprawdę czulszy i precyzyjniejszy od psiego. Niestety, koty póki co nie są szeroko wykorzystywane do pracy w policji czy służbach ratunkowych, bo nie poddają się treningowi tak łatwo jak psy.

Innymi słowy, koty mogłyby wyszukiwać przemycane narkotyki czy zasypanych lawinami ludzi, ale nie mają ochoty.

Jak działa koci węch: narzędzie poznania

Świat zapachów kota jest więc przebogaty – tak bogaty, że trudno nam go sobie wyobrazić. Zapachy są w stanie nawet zastąpić kotu wizję – ślepe koty poruszają się po mieszkaniu, idąc po niewyczuwalnym dla ludzi zapachu potu, wydzielanego przez opuszki kocich łapek.

Przez całe dorosłe życie koty posługują się nieustannie swoim węchem – o wiele doskonalszym i bardziej wyczulonym niż ludzkie, a nawet psie powonienie. Węch to dla kota narzędzie poznania nie mniej ważne od wzroku czy słuchu. Węch służy kotu do poznawania, identyfikacji i oswajania. To zapach kot wyczuwa najpierw, zanim jeszcze zobaczy nową osobę czy zwierzę.

Kot stale węszy i wyczuwa, tropi, bada nowe i interesujące wonie. Kiedy wracamy z miasta, kot obwąchuje nasze buty i dłonie, bo są na nich obce zapachy. Żaden nowy przedmiot w domu ani nawet torba zakupów nie ukryje się długo przed kocim nosem, złaknionym nowych zapachów.

Jak działa koci węch: narzędzie polowania

Koty przy polowaniu posługują się przede wszystkim wzorkiem i słuchem, ale często to właśnie węch pozwala im zorientować się, że w pobliżu jest coś wartego zobaczenia i usłyszenia – np. mysz. Gdy kot wyłapie z otoczenia zapach myszy, dzięki swemu czułemu węchowi przystosowanemu do rozróżniania aromatów, wie już, jaki rodzaj zdobyczy czeka na niego i w którą stronę się udać, by załatwić sobie obiad. Gdy ofiara znajdzie się w zasięgu kociego słuchu, to uszy posłużą kotu do określenia dokładnego położenia zdobyczy.

Jak działa koci węch: narzędzie przetrwania

Ten sam mechanizm, który pozwala kotu wyczuwać z daleka potencjalną ofiarę, służy mu do ratowania własnej skóry. Gdy czuły koci nos wyłapie zapach potencjalnego drapieżnika, np. psa, mruczek ma dość czasu, by wycofać się na z góry upatrzone pozycje, najlepiej gdzieś wysoko, skąd może obserwować sytuację, samemu nie będąc widzianym.

Jak działa koci węch: warunkowanie apetytu

Koty kiepsko widzą z bliska. Dlatego tam, gdzie zawodzą je oczy, posługują się węchem. Najważniejszą z takich sytuacji jest jedzenie – kot nie widzi za dobrze karmy w misce ani myszy pod łapami, dlatego to węch podpowiada mu, że ma przed sobą jedzenie i nadeszła pora posiłku.

Węch warunkuje u kota apetyt. Koty, które z powodu choroby lub zaawansowanego wieku straciły powonienie, zazwyczaj przestają też jeść i szybko chudną. Dzieje się tak, bo brak węchu powoduje u nich odcięcie od informacji, że w misce leży karma.

Producenci kocich karm wiedzą o tym mechanizmie i dbają, by ich produkty – zwłaszcza karmy mokre – były odpowiednio aromatyczne. Często w przypadku kota niejadka lub seniora skuteczną metodą skłonienia go do jedzenia jest właśnie podanie karmy o silniejszym zapachu.

Jak działa koci węch: sposób komunikacji

Za pomocą węchu koty nie tylko poznają świat i identyfikują swój pokarm, ale także odczytują wewnątrzgatunkowe komunikaty. Za pomocą zapachów koty przekazują sobie i odczytują informacje dotyczące wielu różnych sfer życia.

Dzięki swym wyczulonym nosom koty potrafią po zapachu rozróżniać inne zwierzęta, w tym przede wszystkim członków własnej grupy. Skoro koty nie widzą dobrze z bliska, to identyfikacja dwóch stojących naprzeciw siebie mruczków przebiega właśnie drogą zapachową. Koty pozdrawiają się często, stykając się nosami. To oznaka dobrych zamiarów i wymiana informacji, np. o tym, co drugi kot jadł i w jakim jest nastroju. Można powiedzieć, że koty stykające się nosami wymieniają ploteczki.

Za pomocą feromonów odbieranych przez narząd Jacobsona, koty komunikują też sobie nawzajem, które miejsca, rzeczy i osoby są dobre, czyli pożyteczne (np. dają ciepło, karmią, głaszczą), a które złe, czyli niekorzystne (np. hałasują, są zimne i wilgotne). Koty znaczą miejsca i obiekty feromonami, ocierając się o nie policzkami (to tzw. feromony policzkowe, niosące dobre skojarzenia) lub bijąc łapkami (feromony z łapek niosą najczęściej ostrzeżenie). Czasem koty oznaczają też teren moczem i kałem, co oczywiście stanowi kolejny zestaw zapachów niosących ważny komunikat innym kotom.

Koty wyczuwają także zapach potu z łapek, co pozwala im podążać uczęszczanymi przez inne koty ścieżkami nawet w zupełnej ciemności.

Koty wyczuwają również subtelne zmiany zapachu innych zwierząt i ludzi, spowodowane silnymi stanami emocjonalnymi, np. strachem. Gdy kot wywęszy czyjś strach, sam poczuje obawę – to mechanizm obronny.

Także kocie zachowania seksualne warunkowane są w dużej mierze zapachami – sygnałami feromonowymi, wysyłanymi przez kocice w rui.

Podobne artykuły

Zdjęcie podglądowe - kot

Koty

Szarpał małego kotka, rzucał nim o ziemię. Policjanci przechwycili drastyczne nagranie

Czytaj więcej >
"Dom grozy"

Koty

Drastyczne odkrycie pod Warszawą. Wolontariusze uratowali koty z "domu grozy"

Czytaj więcej >
Pam Pam

Koty

Kot urodził się z niezwykle rzadką wadą. Przecieramy oczy ze zdumienia, prawdziwy unikat

Czytaj więcej >
kotek

Koty

Myśleli, że uratowali niewidomego kota. Prawda ich zaskoczyła

Czytaj więcej >
Zaniedbany kot

Koty

Schorowany, bezdomny kot zapukał do okna kobiety. Była jego jedynym ratunkiem

Czytaj więcej >
Ulla u weterynarza

Koty

Kotka dowiedziała się, że jest w ciąży. Jej reakcja jest bezcenna (WIDEO)

Czytaj więcej >