Szynszyla: gryzoń o pięknym futerku
Źródło: Pixabay.com

Szynszyla: gryzoń o pięknym futerku

1 Grudnia 2020

Szynszyla ma uroczy wygląd, za który przyszło jej niemal zapłacić wyginięciem. Jej piękno futro uchodziło za towar luksusowy i do połowy XX w. populacja tych zwierzątek prawie znikła z powierzchni Ziemi. Dziś szynszyla jest popularnym pupilem domowym. Czy szynszyla to zwierzątko w sam raz dla Ciebie? Dowiedz się, jaka jest i czego potrzebuje szynszyla.

Szynszyla – historia hodowli

Szynszyle to gryzonie, zamieszkujące niegdyś zbocza Andów w Ameryce Południowej, na terenie Argentyny, Chile, Peru i Boliwii. Występowały w dwóch gatunkach: szynszyle krótkoogonowe i małe. Obecnie oba te gatunki są w środowisku naturalnym krytycznie zagrożone – niemal wytrzebiono je w ciągu ostatnich 200 lat z powodu wielkiego popytu na ich piękne, miękkie futerka. W latach 1953-1978 uważano nawet szynszyle za gatunek wymarły w ich naturalnym środowisku.

Szynszyle po raz pierwszy opisał naukowo jezuita Juan Ignacio Molina w 1782 r. Nazwał je wówczas mus laniger, czyli mysz włochata. Współczesna nazwa zwierzątka pochodzi od jego określeń w języku Indian Keczua: chin = cichy i sinchi = odważny z sufiksem -lla = mały. Szynszyla (chinchilla) to więc w wolnym przekładzie z keczua „ciche, odważne zwierzątko”.

Pierwotnie na szynszyle polowali Indianie z zamieszkującego tereny dzisiejszego Chile plemienia Chincha. Z ich futer wyszywali sobie szczególnie ciepłe ubrania. Przemysłowe polowania na szynszyle zaczęły się w 1828 r. i miały na celu zaspokojenie popytu na futro tych zwierząt w całej Europie i USA. Myśliwi polowali na szynszyle, wypłaszając je z nor za pomocą udomowionych fretek i zabijając przy użyciu specjalnie do tego wytrenowanych psów.

Dziś zapotrzebowanie na futra szynszyli zaspokajają fermy hodowlane, rozmieszczone w USA i Europie. Szynszyle małe są także chętnie hodowane jako zwierzątka domowe. Od lat 50. XX w. szynszyle wykorzystuje się też w testach laboratoryjnych. Od lat 70. szynszyle szczególnie chętnie wykorzystuje się w badaniach nad słuchem i schorzeniami układu słuchowego.


Hodowla szynszyli w Polsce zaczęła się w latach 50. XX w. w oparciu o zwierzątka sprowadzone z Kanady. Władysławowi Rżewskiemu udało się wyhodować rodzimą odmianę barwną gryzonia, nazwaną polski beż.

Jak wygląda szynszyla?

Szynszyla z hodowli osiąga masę ok. 600 g i jest znacząco większa od swych dziko żyjących pobratymców.


Charakterystyczną cechą wyglądu szynszyli są duże, owalne uszy, pokryte sierścią, a także odstające wibrysy długości nawet 13 cm. Szynszyla ma niedługie przednie łapki, za to tylne są szczególnie mocne. Zdrowe zęby szynszyli mają kolor ciemnożółty.

Futerko szynszyli jest bardzo gęste (nawet 75 włosów wyrasta naraz z jednego mieszka włosowego) i miękkie. Włos osiąga długość między 2 a 4 cm. Naturalne umaszczenie szynszyli ma szlachetny, srebrnoszary lub niebieskoszary kolor. To właśnie szczególnie piękne, miękkie i ciepłe futro szynszyli sprawiło, że zwierzątka te zostały niemal doszczętnie wytępione. W hodowlach udało się otrzymać szynszyle czarne, białe i beżowe, a nawet szafirowe i fioletowe.


Jaki charakter ma szynszyla?


Szynszyle to stworzonka społeczne i rodzinne, ale nieufne wobec ludzi. W naturalnym środowisku żyją w koloniach, liczących nawet po 500 osobników i zamieszkujących terytorium o obszarze ponad 100 ha. Szynszyle żyją z reguły na powierzchni, przed drapieżnikami chowają się w norkach, szczelinach ziemnych i grotach. Porozumiewają się ze sobą za pomocą zestawu dźwięków. Żerują nocą. Samce bywają agresywne wobec obcych, wdzierających się na ich terytorium. Szynszyle hodowlane wykształciły zwyczaj atakowania przeciwnika, opryskując go moczem.


Szynszyle mają instynkt każący im czyścić futerko w piasku, w czasie tzw. kąpieli piaskowych. Dlatego należy wystawiać im przed klatkę basen z piaskiem do suchych kąpieli mniej więcej trzy razy w tygodniu na jedną godzinę.

W warunkach domowych szynszyle wykazują się wielką ilością energii i ochotą do przeróżnych zabaw. Chętnie skorzystają z każdego sprzętu czy zabawki, jakie im się udostępni. Wspinają się po konarach, biegają w tunelach, huśtają się na hamakach, szarpią gryzaki, biegają jak szalone w kołowrotku, a przede wszystkim nieustannie skaczą na siebie nawzajem, turlają się i gonią swoje ogony.


Szynszyle niekoniecznie lubią jednak być brane na ręce – bezpośredni kontakt z człowiekiem wolą mieć tylko sporadycznie i na własnych warunkach. Niektóre lubią od czasu do czasu dopuszczać człowieka do swoich zabaw i dają się do pewnego stopnia trenować.


Co je szynszyla?

Na wolności szynszyla żywi się ponad 20 rożnymi gatunkami roślin, w tym trawami, nasionami, ziołami, krzewami i mięsistymi sukulentami. Szynszyle jedzą, siadając wygodnie i trzymając pokarm w przednich łapkach.

Domowe szynszyle powinny codziennie dostawać ok. 30 g specjalnej karmy dla gryzoni, najlepiej dedykowanej specjalnie dla tych zwierzątek. Można też podawać im codziennie jedną łyżkę ziaren, orzechów i suszonych owoców. Szynszyla chętnie zje też nagietek, mlecz czy babkę lancetowatą. Dietę można uzupełnić wysokiej jakości siankiem dla gryzoni.


Zdrowa szynszyla

Grube futro szynszyli chronią ją przed większością pasożytów zewnętrznych. Hodowlane szynszyle czasem jednak cierpią z powodu pasożytów wewnętrznych, np. ogoniastka jelitowego. Szynszyle chorują czasem na cukrzycę, zdarzają się też przypadki padaczki, a latem udary słoneczne. Doskwierają im też sporadycznie biegunki i zaparcia, zapalenie spojówek i kłopoty z zębami. Szynszyla musi stale ścierać swoje szybko rosnące zęby – jej siekacze potrafią urosnąć o prawie 8 cm w ciągu roku!

Każda szynszyla powinna przynajmniej raz w roku zostać pokazana weterynarzowi, który zrobi jej przegląd uzębienia i pobierze krew do zbadania. Tego typu rutynowy przegląd pozwala wcześnie wykryć choroby i dolegliwości trapiące gryzonie, a wczesna diagnoza ułatwia i przyspiesza leczenie.


W warunkach domowych szynszyla może żyć nawet 20 lat.

Czysta szynszyla

Szynszyla kilka razy w tygodniu powinna zażywać kąpieli piaskowych, co robi instynktownie w naturalnym środowisku. Od czasu d czasu można też wyczesać jej futerko za pomocą miękkiej szczotki.

Szczęśliwa szynszyla


Szynszyla potrzebuje zażywać dużo ruchu. Musi mieć do tego odpowiednio dużo miejsca.

Klatka dla małej grupy szynszyli musi mieć wymiary co najmniej 100 cm długości i 50 cm wysokości. Dno powinna pokrywać specjalna ściółka dla zwierząt w formie trocin, a najlepiej granulatu wchłaniającego mocz. Można też alternatywnie wstawić szynszylom kuwetę i to ją wypełnić granulatem – w ten sposób łatwiej będzie czyścić klatkę.

W klatce należy zamontować domek, imitujący norkę, w którym szynszyle mogą spać, do tego półki, mostki i drabinki, na które zwierzątka mogą się wdrapywać i wskakiwać, oraz tekturowe tuby średnicy ok. 10 cm, w których mogą biegać i się ukrywać. Nie zawadzi też podwiesić szynszylom specjalną huśtawką lub hamak, na których mogą się bujać i odpoczywać.

Na jednej z platform należy umieścić naczynie na karmę, najlepiej solidną porcelanową miseczkę, a na ścianie klatki zamontować poidło. Jeśli szynszyle dostają do jedzenie sianko, powinno być ono ułożone na przytwierdzonym paśniku.


Do klatki dobrze jest włożyć grube konary, które szynszyle mogą podgryzać, ścierając sobie w ten sposób zęby. Do rozładowania energii zwierzątek przyda się karuzela do biegania o średnicy co najmniej 30 cm i bieżnią o litej powierzchni. Klatka powinna być przykryta dachem, bo szynszyle to doskonali wspinacze i skoczkowie, mogą więc uciec ze źle zabezpieczonej klatki.


Mniej więcej 2 lub 3 razy w tygodniu szynszylom należy udostępnić odpowiedniej wielkości basenik wypełniony piaskiem lub pyłem wulkanicznym – do uwielbianych przez szynszyle suchych kąpieli.

Klatka szynszyli powinna mieć odpowiednio gęste pręty, by zwierzątka nie mogły się między nimi przecisnąć. Powinna stać w możliwie cichym i spokojnym miejscu, najlepiej w sąsiedztwie okna, ale nie w bezpośrednim słońcu i z dala od przeciągów. Należy zadbać, by szynszylom było stale ciepło – najlepiej czują się w temperaturze ok. 25 stopni Celsjusza.


Jeśli szynszyle mają możliwość swobodnego spacerowania po mieszkaniu, należy jej stale obserwować, bo mogą zrobić sobie krzywdę, i pilnować, by nie padły ofiarą kota czy psa. Należy też zabezpieczyć wszelkiego rodzaju odsłonięte kable, przewody i gniazdka, bo szynszyla może je uszkodzić swymi ostrymi zębami i sama ponieść przy tym szkodę, a nawet śmierć, jeśli kopnie ją prąd.


Dla kogo szynszyla to idealne zwierzątko?

Szynszyle nie garną się do ludzi, nie są to więc zwierzątka dla małych dzieci. Nadadzą się na pupile dla osób lubiących obserwować społeczne zachowania zwierząt – szynszyle wyprawiają razem zabawne i interesujące harce. Nie wymagają skomplikowanej pielęgnacji, ale trzeba regularnie kontrolować ich stan zdrowia i odpowiednio żywić.


Szynszyla z dobrej hodowli


Szynszyla powinna pochodzić ze sprawdzonej hodowli, cieszącej się dobrą opinią, lub z renomowanego sklepu zoologicznego. Kupując szynszylę, należy zwrócić uwagę na warunki, w jakich trzymane są zwierzęta i na ich wygląd oraz zachowanie – osowiałe gryzonie z przerzedzoną sierścią mogą być chore, a zwierzątka zmuszone do życia w zbyt dużym ścisku – rozstrojone nerwowo i zdziczałe.

Ile kosztuje szynszyla?

Szynszyla z dobrej hodowli lub sklepu kosztuje ok. 100-150 zł, rzadsze i bardziej spektakularne odmiany kolorystyczne mogą być droższe. Koszt klatki z wyposażeniem może wynieść łącznie ok. 300 zł. Miesięczne utrzymanie jednego gryzonia kosztuje ok. 100 zł.

Następny artykuł