Świnka morska: kiedyś przysmak, dziś uroczy towarzysz
Źródło: Pixabay.com

Świnka morska: kiedyś przysmak, dziś uroczy towarzysz

1 Grudnia 2020

Świnka morska w ciągu wieków położyła duże zasługi dla ludzkości: była źródłem pokarmu, ofiarą dla bogów, do dziś bierze udział w testowaniu nowych leków. Jest też uroczym zwierzątkiem domowym, które garnie się do ludzi i kocha towarzystwo. Czy świnka morska to pupil w sam raz dla Ciebie? Dowiedz się, jaka jest i czego potrzebuje świnka morska.

Świnka morska – historia hodowli

Świnka morska (właściwie kawia domowa) wywodzi się z Ameryki Południowej. Na długo przed Kolumbem – może nawet 5000 lat p. n. e.! - Indianie z terenów Peru i Kolumbii udomowili te zwierzątka i hodowali je na mięso. Do dziś kawie domowe są popularnym daniem np. w Ekwadorze. Świnki morskie wykorzystywano też u stóp Andów w medycynie ludowej i – rzadziej – podczas religijnych rytuałów, głównie jako ofiary składane bogom. Czasem też świnki morskie mumifikowano i składano do grobu ze zmarłymi ludźmi.


Krótko po odkryciu Ameryki przez Kolumba w 1492 r. świnki morskie stały się popularnymi zwierzątkami w hodowlach hobbystycznych w zachodniej Europie. Swoją świnkę miała np. Elżbieta I Tudor, córka słynnego Henryka VIII.

W XIX w. świnki morskie zaczęły być chętnie używane w laboratoriach do testowania nowych leków i terapii. Do dziś wykorzystuje się je w badaniach nad metodami leczenia m. in. raka, choroby Alzheimera, miażdżycy, grypy, gruźlicy, gorączki krwotocznej.

Pierwszy naukowo opisał świnki morskie Karol Linneusz w dziele „Systema Naturae” z 1758 r., a w 1777 r. po raz pierwszy użyto ich współczesnej nazwy łacińskiej: cavia porcellus („porcellus” znaczy „mała świnia”). Określenie „świnka morska” wynika prawdopodobnie z luźnego przeniesienia do polszczyzny angielskiej nazwy „guinea pig” - „świnia gwinejska”, czyli ogólnie zamorska. Angielska nazwa zwierzątka to też błędne przeniesienie brzmienia nazwy indiańskiej, w języku keczua brzmiącej „quwi”. Z kolei określenie „świnka” może wywodzić się od dźwięków, jakie wydaje kawia, które hiszpańskim odkrywcom kojarzyły się z pochrumkiwaniem świń europejskich.


Jak wygląda świnka morska?

Świnka morska to nieduży gryzoń. Osiąga 35 cm długości, ale częściej do ok. 25 cm. Samce osiągają masę do 1200 g, samice są wyraźnie mniejsze.

Świnka morska ma krępo ciało i zasadniczo wszystko krótkie – szyje, kończyny, pysk. Wokół pyszczka na brodzie i koło oczu świnki morskiej rosną włosy czuciowe, czyli wibrysy. Przednie łapki mają cztery palce, a tylne trzy, każdy palec wyposażony jest w opuszkę i pazur. Świnka morska nie posiada ogona. Ma za to zęby, które stale rosną i wymagają nieustannego ścierania.

Świnki morskie mają dobrze rozwinięty słuch, wzrok i węch. Rozróżniają cztery kolory: niebieski, zielony, brązowy i żółty.

Sierść świnki morskiej jest krótka i dość gruba, z podszerstkiem. Naturalnie ma kolor brunatny lub szary, co ułatwia zwierzątku ukrycie się przed drapieżnikami. W hodowlach uzyskano jednak wiele odmian barwnych świnki morskiej – od jednolitej bieli do czerni, łaciate i cętkowane, dwu- i trójkolorowe, aguti, w różnych wariantach i odcieniach.

Jeśli chodzi o długość włosa, świnki morskie mogą mieć sierść krótką (angielska kawia domowa), długą (odmiana peruwiańska) lub szorstką (odmiana abisyńska). W laboratoriach wyhodowano także bezwłosą odmianę świnki morskiej, tzw. skinny. Ma przyjemną w dotyku, nagą skórę i wymaga stałego przebywania w cieple.


Polski standard, opracowany przez Polski Klub Rasowych Świnek Morskich, wymienia dziewięć dopuszczalnych ras świnek morskich, podzielonych ze względu na kolor bazowy sierści i jego warianty.


Świnki morskie sporadycznie wywołują u ludzi reakcje alergiczne.


Jaki charakter ma świnka morska?

Świnka morska to zwierzątko aktywne przez całą dobę, o silnie rozwiniętym instynkcie społecznym i terytorialnym. W naturalnym środowisku żyją w grupach do 10 osobników, prawdopodobnie w norkach, których jednak same nie kopią, lecz zajmują wykopane i opuszczone przez inne zwierzęta. Świnki morskie w obrębie stada silnie się do siebie przywiązują, ale obcych odpędzają. Świnki morskie komunikują się ze sobą, używając ok. 10 typów sygnałów dźwiękowych, opisywanych jako m. in. ćwierkanie, skomlenie, mruczenie, gwizdy i piski. Świnki potrafią też rozpoznawać się po głosie, np. samica reaguje na wołanie własnego potomstwa o wiele silniej, niż w przypadku cudzych młodych.

Samce bywają agresywne i bronią swego terytorium, gryząc i szarpiąc przeciwnika.

Udomowione świnki morskie wykazują jednak mniejszą agresję od dziko żyjących. Mają raczej przyjazny charakter i są dość spolegliwe. Przestraszone raczej uciekają niż gryzą. Świnki morskie nieźle też znoszą nieobecność swego opiekuna – przy dostatku pożywienia i wody mogą zostać same nawet przez dwa dni, czym zawstydzają większość psów, z trudem znoszących ledwie parę godzin rozstania ze swym panem.

Świnki morskie to zwierzątka stadne, dlatego powinny być hodowane w grupach, a co najmniej w parach, nie pojedynczo. Jeśli świnka morska ma dostać nowego towarzysza, należy najpierw zaznajomić ze sobą zwierzątka. Nowa świnka powinna zostać umieszczona we wspólnej klatce przed starą, tak by zaburzyć nieco silne poczucie własności terytorium u starej świnki. Można też natrzeć oba zwierzątka suszem herbacianym, np. herbatą z włoskiego kopru – w ten sposób będą dla siebie pachnieć tak samo, a to już pierwszy krok do przyjaźni.


Co je świnka morska?


Świnka morska jest roślinożerna. Najbardziej służy jej dieta bogata we włókna. Zwierzątko potrzebuje przede wszystkim błonnika, białka i tłuszczu, oraz witaminy C, której samo nie syntetyzuje. Świnki źle znoszą zmiany diety, dlatego należy skomponować im odpowiedni plan żywienia i trzymać się go konsekwentnie.

Domowa świnka morska powinna dostawać specjalną, dedykowaną tym zwierzątkom karmę, a także sianko z dodatkiem tymotki łąkowej i suplement witaminy C. Świnki morskie lubią też zielone części i korzenie marchwi oraz pietruszki, a także liście kapusty, buraków i rzodkiewki. Z kapustą nie należy przesadzać, bo może powodować wzdęcia, z kolei fasoli nie wolno nigdy podawać śwince morskiej, bo może być dla niej trująca. Świnki morskie chętnie pałaszują także mlecze oraz paprykę zieloną i czerwoną. Papryka czerwona zawiera szczególnie dużo potrzebnej zwierzątku witaminy C. Z owoców – które jednak powinny być podawane tylko sporadycznie – świnki morskie lubią szczególnie jabłka i winogrona.

Ze względu na skłonność do cukrzycy świnkom morskim nie wolno podawać pokarmów zawierających duże ilości węglowodanów, a więc np. owoców, kukurydzy, orzechów czy nasion słonecznika. Pilnuj, by nie było ich w składzie karmy, którą chcesz podać koszatniczce.


Świnki morskie mają też zwyczaj zjadania własnych odchodów – typowe zachowanie u zwierząt zamieszkujących tereny ubogie w pokarm. Nie należy im w tym przeszkadzać, bo zaniechanie koprofagii może mieć zły wpływ na zdrowie świnek morskich.


Zdrowa świnka morska

Świnkom morskim doskwierają często pasożyty, zwłaszcza świerzbowiec, a także wszy, roztocza i kleszcze. Mogą też zapaść na salmonellozę, powodującą wymioty, biegunkę i brak apetytu, pasterelozę, wywołującą kaszel i duszności, a także gruźlicę. Częste są też choroby zębów, wady zgryzu i wywołane stresem dolegliwości skórne.

Każda świnka morska powinna przynajmniej raz w roku zostać pokazana weterynarzowi, który zrobi jej przegląd uzębienia i pobierze krew do zbadania. Tego typu rutynowy przegląd pozwala wcześnie wykryć choroby i dolegliwości trapiące świnki morskie, a wczesna diagnoza ułatwia i przyspiesza leczenie.

W warunkach domowych świnki morskie mogą żyć 6–8 lat.

Czysta świnka morska


Świnka morska nie wymaga skomplikowanej pielęgnacji. Należy jej regularnie skracać pazury, które szybko rosną i w warunkach domowych nie ulegają dostatecznemu ścieraniu. Obcinaj tylko część pazura tuż poniżej miejsca, gdzie kończy się miękka tkanka. Jeśli obetniesz pazur zbyt wysoko, świnka morska może zacząć krwawić.

Świnki długowłose należy regularnie czesać miękką szczotką, a szorstkowłose – przeczesywać palcami. Od czasu do czasu niezbędna może okazać się kąpiel świnki morskiej – należy wtedy użyć specjalnego szamponu dla zwierząt który nie wywołuje podrażnień skóry i nie rozmiękcza włosów. Świnkę należy umieścić w płytkiej wanience lub misce i wykąpać w letniej wodzie, a po kąpieli dokładnie osuszyć ręcznikiem lub suszarką.

Szczęśliwa świnka morska


Hodowane w domu świnki morskie powinny mieć dużo miejsca do swobodnego spacerowania i eksploracji. Potrzebują bezpiecznej klatki i wybiegu do zabawy.

Klatka dla jednej świnki musi mieć wymiary co najmniej 60 x 80 x 50 cm. Klatka powinna być wyposażona w obszerny domek, w którym świnka morska może się chować. Dno klatki powinno mieć jednolitą powierzchnię, bez drucianego rusztu, bo tego typu podłoże naraża świnki na zaczepienie i zwichnięcie łapek. Dno musi być wysypane ściółką, ale nie trocinami z sosny lub cedru, bo wydzielające się z nich olejki eteryczne mogą szkodzić świnkom morskim. Dno klatki należy czyścić raz w tygodniu.

Dobrym pomysłem jest umieszczenie w klatce półek, konarów czy gałęzi, a także kamieni, na które świnki morskie będą mogły się wspinać, obgryzać je i ścierać sobie o nie zęby i pazurki.

W klatce świnki morskiej powinien być też pojemnik na pokarm, najlepiej w formie ciężkiej stabilnej miseczki. Miska nie powinna stać na dnie klatki, najlepiej umieścić ją gdzieś wyżej, np. na jednej z platform. Nieodzowne jest też poidełko, najlepiej wykonane z kamienia, bo zęby świnek morskich szybko podziurawią plastik lub metal. Należy pilnować, by woda była zawsze świeża i czysta. Przy każdej zmianie wody dobrze jest umyć miskę, ale bez użycia żadnych chemicznych środków czyszczących. Jeśli karmisz świnki morskie siankiem, najlepiej umieścić je na specjalnym stojaku gdzieś w kącie klatki, tak by zwierzątka miały do niego swobodny dostęp.


Świnki morskie powinny przebywać w temperaturze pokojowej, nigdy wyższej niż 25 stopni Celsjusza, bo mogą się przegrzać. Klatka powinna stać z dala od przeciągów. Gryzonie nie lubią też hałasu, jak głośna muzyka czy krzyki dzieci, dlatego dobrze jest zapewnić im jakieś spokojne miejsce. Nie musi ono być całkiem odosobnione – świnki morskie są ciekawskie i energiczne, i nie przeszkadza im normalny domowy ruch.


Wybieg dla świnki morskiej to miejsce, gdzie można pofolgować własnej fantazji i uznaniu. Musi być bezpieczną, najlepiej odgrodzoną przestrzenią, gdzie świnka morska może się wybiegać i do woli naszperać i nawąchać. Świnka chętnie powłazi na różnego rodzaju rampy, schowa się w rurach i tunelach, umości w dodatkowym domku. Można też urozmaicić jej zabawę, rozkładając na wybiegu drobne przekąski. Latem dobrze jest pozwolić śwince morskiej poszaleć trochę na świeżym powietrzu.


Dla kogo świnka morska to idealne zwierzątko?


Świnka morska będzie idealnym zwierzątkiem dla fanów obserwacji zwierząt i ich naturalnych zachowań. Jej społeczne zachowania są interesujące i dostarczają wiele rozrywki i pociech. Świnka morska wymaga jednak opieki, częstego zmieniania wody, sianka, wyściółki, odpowiedniego karmienia. Dlatego nie nadaje się dla mniejszych dzieci.

Świnka morska z dobrej hodowli

Świnka morska powinna pochodzić ze sprawdzonej hodowli, cieszącej się dobrą opinią, lub z renomowanego sklepu zoologicznego. Kupując świnkę morską, należy zwrócić uwagę na warunki, w jakich trzymane są zwierzęta i na ich wygląd oraz zachowanie – osowiałe świnki morskie z przerzedzoną sierścią mogą być chore, a zwierzątka zmuszone do życia w zbyt dużym ścisku – rozstrojone nerwowo i zdziczałe.


Ile kosztuje świnka morska?

Samą krótkowłosą świnkę morską można dostać nawet za niecałe 100 zł, chociaż rzadsze rasy o spektakularnym wyglądzie mogą kosztować nawet i 500 zł. Większe koszta będą się wiązać z zakupem odpowiednio wyposażonej klatki – mogą wynieść ok. 500 zł. Jest to jednak niezbędna inwestycja, od której zależy komfort życia świnek morskich.

Następny artykuł