Owczarek szetlandzki: serce wikinga w ciele małego collie
Źródło: Pixabay.com

Owczarek szetlandzki: serce wikinga w ciele małego collie

1 Grudnia 2020

Owczarek szetlandzki to energiczny mikrus, niezmordowany w pilnowaniu stad, zabawie z dziećmi i stróżowaniu w obejściu. Ten uroczy, niewielki piesek ma swój czar i styl, choć często bywa mylony z długowłosym collie’m. Czy owczarek szetlandzki to pies dla Ciebie? Przekonaj się, jaki jest i czego potrzebuje owczarek szetlandzki.

Owczarek szetlandzki – historia rasy

Owczarek szetlandzki wywodzi się z Wysp Szetlandzkich (ok. 200 km na północ od Szkocji), zasiedlonych w VIII w. przez Wikingów. Niegościnne, niewielkie wysepki o ubogiej roślinności były trudnym miejscem do życia. Ich mieszkańcy cenili sobie niewielkie psy zagrodowe, które nie potrzebowały dużo pożywienia i nie zajmowały zbyt wiele miejsca. Hodowla nastawiona była na aspekt praktyczny i chętnie krzyżowano małe norweskie pieski z innymi rasami, by uzyskać mądre i wytrzymałe zwierzęta, zdolne do różnego rodzaju prac.

Współczesne owczarki szetlandzkie są efektem krzyżowania psów z Wysp Szetlandzkich z szeregiem innych ras, przede wszystkim owczarkiem szkockim długowłosym, ale też king charles spanielem, yakkim z Grenlandii i szpicem miniaturowym. Swój ostateczny wygląd owczarki szetlandzkie uzyskały w drugiej połowie XIX w.


Około 1906 r. pierwsze owczarki szetlandzkie trafiły do Szkocji. To właśnie w Szkocji w 1908 r. powstał pierwszy Klub Owczarka Szetlandzkiego, a w 1909 r. rasę uznał brytyjski Kennel Club. W 1919 r. rasa została oficjalnie uznana przez FCI. Współcześnie owczarek szetlandzki to dość popularna rasa psa domowego. Owczarki szetlandzkie pracują także jako psy pasterskie i stróżujące.


W Polsce owczarki szetlandzkie pojawiły się w końcu lat 60 XX w.


Jak wygląda owczarek szetlandzki?


Owczarek szetlandzki to nieduży pies pasterski w typie wilkowatym. Dorasta do 40 cm wysokości w kłębie i osiąga masę ok. 10 kg.


Owczarek szetlandzki wygląda jak mniejsza wersja owczarka szkockiego długowłosego. Fakt ten został nawet zapisany w pierwszej wersji standardu rasy, sporządzonego dla Międzynarodowej Federacji Kynologicznej (FCI), usunięto jednak ten zapis przez protesty hodowców owczarków szkockich.

Sylwetka psa jest prostokątna, grzbiet prosty. Głowa ma kształt łagodnego klina i jest dość wąska, kufa powinna być wydłużona, z łagodnym stopem. Oczy psa są lekko skośne i mają kształt migdałów. Uszy są trójkątne, nieco mniejsze niż u owczarka szetlandzkiego, sterczące do góry i zaginające się do przodu mniej więcej w dwóch trzecich wysokości. Jeśli uszy nie zaginają się naturalnie, część właścicieli psów wystawowych okleja je specjalną tasiemką, która po pewnym czasie odpowiednio kształtuje uszy. Ogon owczarka szetlandzkiego jest dość długi, porośnięty gęstym futrem i zwisający, z rzadka unoszony nieco, ale nigdy ponad linię grzbietu.


Sierść owczarków szetlandzkich składa się z gęstego podszerstka i długiego włosa okrywowego. Dwie warstwy sierści stanowią skuteczną ochronę przed deszczem i chłodem. Włos okrywowy owczarka szetlandzkiego tworzy spektakularną grzywę na szyi psa, pióra na przednich łapach i portki na tylnych, a także puszystą kitę na ogonie.


Umaszczenie owczarka szetlandzkiego może być śniade (w różnych odcieniach i z białą grzywą), bicolor (czarno-białe lub czarne podpalane), tricolor (czarne z białą grzywą, podpalaniem na kufie, nad oczami, na piersi i brzuchu oraz z białymi znaczeniami), oraz marmurkowe (czyli blue-merle – szata srebrno-niebieska o przenikającym rysunku z podpaleniem na pysku i łapach). U psów w umaszczeniu marmurkowym oczy mogą być niebieskie, u wszystkich innych są brązowe.


Jaki charakter ma owczarek szetlandzki?

Owczarek szetlandzki przypomina charakterem szkockiego – to upodobnienie jest efektem świadomego dążenia hodowców owczarków szetlandzkich, zachwyconych inteligencją i przyjaznym usposobieniem długowłosych collie.


Owczarek szetlandzki jest bardzo energiczny, rozszczekany, łatwo się ekscytuje. Ma taki sam zapał do pracy, co do zabawy. Swego pana najchętniej nie odstępuje na krok, ale okazuje uczucia całej rodzinie, zwłaszcza dzieciom. Jest z reguły bardzo towarzyski i nie powinien zostawać sam na zbyt długo. Wobec obcych owczarek szetlandzki jest nieufny, niemal nigdy jednak nie okazuje agresji, chyba że w sytuacjach skrajnych, gdy uważa, że jego pan jest zagrożony.


Owczarek szetlandzki jest bardzo inteligentny, więc szybko się uczy i może opanować wiele umiejętności, a trenowanie go nie sprawia większych kłopotów. Pies łatwo też dogaduje się z innymi zwierzętami. Charakter psa zależy jednak w ogromnej mierze od jego wczesnego wychowania i odpowiedniej socjalizacji.


Już w pierwszych miesiącach życia szczeniak owczarka szetlandzkiego powinien poznać swoje miejsce w rodzinnej hierarchii i zasady panujące w domu. Im więcej sytuacji, osób, zwierząt, dźwięków i zapachów pozna owczarek szetlandzki w tym najwcześniejszym okresie życia, tym lepiej będzie sobie z nimi radził jako dorosły pies.


Wczesny trening owczarka szetlandzkiego powinien objąć nauczenie go reagowania na swoje imię i podstawowe komendy. Pies powinien też zostać przyzwyczajony do zabiegów pielęgnacyjnych, jak czesanie, kąpanie, mycie zębów i uszu. Powinien też przyzwyczaić się do chodzenia na smyczy i w kagańcu. Owczarki szetlandzkie bywają bardzo głośne – uwielbiają szczekać, informując o tym, co je ciekawi i ekscytuje, czyli zasadniczo o wszystkim – więc nie od rzeczy będzie nauczenie psa szczekania tylko w odpowiednich sytuacjach.

Na szczęście trenowanie owczarka szetlandzkiego nie jest trudne. Ten inteligentny pies uplasował się na szóstym (ze 138) miejsc w rankingu psiej inteligencji, sporządzonym przez behawiorystę Stanley’a Corena. Badania wykazały, że owczarek szetlandzki uczy się nowej komendy przeciętnie po pięciu powtórzeniach, a raz nauczony w 95% przypadków wykona komendę od razu.

Trenując psa, należy wydawać mu jasne komendy i nagradzać go za każdym razem, gdy zachowa się odpowiednio. Nagrodą może być pochwała, pieszczota, chwila zabawy lub smakołyk. Trenując psa, trzeba wykazać się cierpliwością i łagodną stanowczością. Nie wolno dopuścić, by to szczeniak przejął kontrolę nad treningiem, nie wolno też jednak krzyczeć na psa, jeśli jest nieposłuszny (owczarki szetlandzkie mają wrażliwą psychikę, łatwo je wystraszyć i zdeprymować), ani dopuścić, by trening go znudził. Najlepsze wyniki osiąga się najczęściej w czasie niedługich, urozmaiconych sesji treningowych.


Jeśli nie masz czasu na samodzielne szkolenie owczarka szetlandzkiego, możesz powierzyć jego wychowanie profesjonalnemu trenerowi lub opiekunom z psiego przedszkola. W psim przedszkolu szczeniak może się do woli socjalizować z innymi psami i uczyć niezbędnych umiejętności we własnym tempie, pod okiem profesjonalnych opiekunów.


Po zakończeniu podstawowego treningu można dalej uczyć psa nowych sztuczek lub zacząć z nim trening pracy albo sportu. Owczarek szetlandzki dobrze sprawdza się w roli stróża i psa pasterskiego, do której pierwotnie był hodowany. Może też brać udział w psich konkurencjach sportowych, zwłaszcza tych wymagających sprawności, np. agility, flyball, dog dancing lub łapanie frisbee. Owczarki szetlandzkie trenuje się czasem także na psy terapeutyczne.


Nawet jeśli nie planujesz wystawiać psa do żadnych zawodów sportowych ani prac, trening to dla niego dobra zabawa i okazja do spędzenia czasu ze swym panem.

Co je owczarek szetlandzki?


Owczarek szetlandzki powinien dostawać wysokiej jakości karmę dla małych psów. Dobra karma składa się głównie z mięsa, naturalnych olejów, warzyw i owoców, powinna być wolna od konserwantów, barwników, spulchniaczy i aromatyzerów.

Możesz też karmić psa samodzielnie przygotowanymi posiłkami – tzw. dieta surowa BARF - pamiętaj jednak, że trzeba mu wtedy suplementować niektóre witaminy i minerały. Podawaj owczarkowi szetlandzkiemu surową wołowinę i cielęcinę, unikaj jednak wieprzowiny, bo może zawierać pasożyty. Posiłki uzupełniaj często o ryby i oleje rybne. Dietę możesz wzbogacić też o surowe jajka (dobre dla zdrowia sierści), gotowany ryż i makaron, otręby, sporadycznie biały ser i owoce (niektóre psy lubią dostawać np. dwie jagody do obiadu).


Pies powinien dostawać dwa posiłki dziennie. Porcje powinny być dostosowane do płci, wieku, masy, trybu życia i stanu zdrowia owczarka szetlandzkiego. W doborze odpowiedniej diety i porcjowania pomoże Ci weterynarz lub zwierzęcy dietetyk.


Zdrowy owczarek szetlandzki


Owczarki szetlandzkie narażone są na typowe u psów rasowych choroby oczu, np. postępujący zanik siatkówki, zaćmę czy tzw. anomalię oczu collie, która powoduje odkształcenia siatkówki i naczyniówki oka, a w efekcie niedowidzenie lub nawet ślepotę. Owczarki szetlandzkie miewają napady epileptyczne, nadczynność tarczycy, mogą też wykształcić dysplazję stawów biodrowych i zapaść na chorobę von Willebranda, utrudniającą krzepnięcie krwi. Niektóre psy cierpią na alergie pokarmowe, inne mogą zapaść na alopecję – łysienie. Występuje też u nich stosunkowo duże ryzyko raka pęcherza moczowego, a mutacja genu Mdr1 może wywoływać uczulenie na niektóre leki, antybiotyki i anestetyki – należy o tym poinformować weterynarza. Poza tym jednak owczarki szetlandzkie cieszą się dość dobrym zdrowiem.

Nawet zdrowe psy powinny co najmniej raz w roku odwiedzać weterynarza na planowe szczepienie i ogólny przegląd stanu zdrowia. Taki przegląd powinien objąć pobranie krwi, osłuchanie serca i płuc, sprawdzenie stanu oczu, zębów, uszu i pazurów. Regularne badania pozwalają wcześnie wykryć choroby i dolegliwości, a wczesna diagnoza zawsze sprzyja skutecznemu wyleczeniu pupila.

Owczarek szetlandzki żyje najczęściej od 12 do 15 lat.


Czysty owczarek szetlandzki


Sierść owczarka szetlandzkiego musi być regularnie, ale nie przesadnie często czesana za pomocą metalowego grzebienia z regulowanym rozstawem zębów i miękkiej szczotki lub też tzw. pudlówki o długich pinach. Szczególnej uwagi wymaga sierść za uszami oraz na łapach, gdzie często powstają kołtuny. Przed przystąpieniem do czesania można spryskać sierść specjalną emulsją antystatyczną. W okresie linienia dwa razy do roku pies traci chmurę włosów i należy wyczesywać go właściwie codziennie.

Owczarek szetlandzki po spacerze powinien zostać wytarty z kurzu i błota za pomocą wilgotnego ręcznika i oskubany z rzepów, liści i gałązek, wplątanych w sierść. Pies powinien być kąpany w miarę potrzeby. Do kąpieli użyj szamponu dla psów długowłosych. Po zakończeniu ablucji osusz psa ręcznikiem, a potem suszarką, jednocześnie rozczesując sierść, tak by nadać jej pożądany układ. Pamiętaj o wysuszeniu także wnętrza małżowin usznych. Wilgotne psie włosy i sierść, zwłaszcza w uszach, sprzyjają rozwojowi infekcji bakteryjnych i grzybicznych.


Przygotowanie owczarka szetlandzkiego do wystawy to dość skomplikowany proces, wymagający serii kąpieli oraz wizyty u groomera. Najlepiej powierzyć przygotowanie psa do wystawy profesjonalistom, którzy znają szczegółowe konkursowe wytyczne.

Poza sierścią, należy też dbać o uszy, truflę nosa i kąciki oczu owczarka szetlandzkiego, przemywając je od czasu do czasu wacikiem nasączonym solami fizjologicznymi lub specjalnym środkiem samoczyszczącym dla zwierząt. Jeśli pazury psa wyrosną zbyt długie, należy je przyciąć tuż poniżej linii miękkiej tkanki, która jest unerwiona i ukrwiona. Jeśli boisz się, że skaleczysz psa, zaprowadź go na obcięcie pazurów do weterynarza lub groomera.


Owczarek szetlandzki musi mieć też regularnie czyszczone zęby z użyciem szczoteczki i pasty enzymatycznej. Możesz też podawać mu od czasu do czasu smakołyki dentystyczne – kości, suszone wołowe uszy, gryzaki – które dodatkowo ścierają kamień nazębny, zapobiegają chorobom dziąseł i usuwają nieświeży oddech.


Szczęśliwy owczarek szetlandzki

Owczarek szetlandzki uwielbia hasać na swobodzie. Przyzwyczai się też jednak do życia w mieszkaniu, o ile właściciel zapewni mu odpowiednio dużo ruchu.


Owczarek szetlandzki potrzebuje porządnych spacerów, urozmaiconych zabawami np. w aportowanie, chowanego, tropienie smakołyków. Pies chętnie będzie towarzyszył swemu panu w czasie joggingu, choć dłuższe wycieczki rowerowe mogą być dla niego zbyt męczące. Owczarek szetlandzki zazwyczaj dobrze współżyje z innymi psami, ale czasem rzuca się w pogoń za ptakiem czy wiewiórką. Dlatego dla bezpieczeństwa w mieście powinien być wyprowadzany na długiej smyczy o mocnych karabińczykach, przytwierdzonej do szerokiej obroży.

Owczarek szetlandzki źle znosi samotność. By zapobiec wykształceniu się u niego lęku separacyjnego, najlepiej zapewnić mu jakieś towarzystwo na czas codziennych wyjść do pracy, np. drugiego psa do wspólnych zabaw. Można też zastosować kilka sztuczek, które łagodzą u psa ból rozstania.


1) Przed wyjściem do pracy zostaw włączony telewizor, by owczarek szetlandzki stale słyszał ludzkie głosy, co podziała na niego kojąco.


2) Możesz też poczęstować go ulubionym smakołykiem, co odciągnie uwagę psa od Twego nagłego zniknięcia. Pamiętaj jednak, by wliczyć ten poczęstunek do dziennego planu żywieniowego owczarka szetlandzkiego, by czworonóg w końcu się nie roztył.


3) Zostaw mu też do dyspozycji zabawki, jak piłki, gryzaki i przytwierdzone do ściany lub sufitu sznury do szarpania, tak by przynajmniej część czasu mógł wypełnić samodzielną zabawą.


Dla kogo owczarek szetlandzki to idealny pies?


Owczarek szetlandzki to świetny pies rodzinny, skory do zabawy, w domu dość spokojny, nie powodujący szkód, zawsze czujny i ostrzegający przed obcymi. Ma pogodne usposobienie i jest łatwy w treningu, nadaje się więc na pierwszego psa.

Owczarek szetlandzki wymaga jednak dużo ruchu, stałego towarzystwa i umiejętnej pielęgnacji. Dlatego nie jest najlepszym wyborem dla osób zbyt zapracowanych, by zajmować się psem, lub starszych, które nie zdołają dostarczyć mu odpowiedniej dawki ćwiczeń.


Owczarek szetlandzki z dobrej hodowli

Owczarek szetlandzki powinien pochodzić z dobrej hodowli, której właściciel cieszy się dobrą opinią wśród klientów i należy do którejś z krajowych lub międzynarodowych organizacji kynologicznych. Wybór hodowli jest bardzo ważny. Profesjonalny, odpowiedzialny hodowca umiejętnie krzyżuje psy, tak by zmniejszyć ryzyko wystąpienia u szczeniąt poważnych chorób genetycznych. Pseudohodowcy nie dbają o zwierzęta i nie zapewniają im należytej opieki weterynaryjnej. Opinie o danej hodowli najłatwiej znaleźć na forach internetowych, poświęconych rasowym psom.

Zawsze dobrym pomysłem jest złożenie osobistej wizyty w upatrzonej hodowli psów, by na własne oczy przekonać się, w jakich warunkach trzymane są zwierzęta, oraz by porozmawiać z samym hodowcą. Dobry hodowca chętnie odpowie na wszystkie Twoje pytania dotyczące rasy, a także sam zada Ci kilka pytań, by upewnić się, że oddaje swe psy w dobre ręce.


Rasowy owczarek szetlandzki musi mieć dwa dokumenty:

1) książeczkę zdrowia, w której lekarz weterynarii odnotował przebyte przez szczeniaka szczepienia, zabiegi odrobaczenia oraz wszczepienie czipu. Każdy zabieg powinien być oznaczony podpisem i specjalną naklejką.

2) metrykę lub rodowód, podający wykaz przodków i poświadczający, że pies istotnie spełnia standard rasy, a więc może być w przyszłości wystawiany do zawodów i konkursów.


Ile kosztuje owczarek szetlandzki?

Zdrowy owczarek szetlandzki z dobrej hodowli może kosztować od 4000 do 6000 zł. Psy przeznaczone do dalszego rozrodu, albo z rodziców czempionów, a więc dobrze rokujące na konkursach piękności lub zawodach sportowych, mogą być droższe. Psy przeznaczone tylko na pupile domowe mogą być nieco tańsze.

Miesięczne utrzymanie owczarka szetlandzkiego kosztuje ok. 100 zł. Psy wystawowe generują większe koszty, bo muszą korzystać z usług fryzjerów, a utrzymanie ich sierści w kondycji konkursowej wymaga użycia drogich kosmetyków.

Następny artykuł