Owczarek australijski: zdolny pasterz z amerykańskiej prerii
Źródło: Pixabay.com

Owczarek australijski: zdolny pasterz z amerykańskiej prerii

1 Grudnia 2020

Owczarki australijskie prawdopodobnie jednak nie wywodzą się z Australii. To psy amerykańskich kowbojów i farmerów: inteligentne, przyjacielskie, zdolne do różnego rodzaju prac. Czy owczarek australijski to pies stworzony dla Ciebie? Przekonaj się, jaki jest i czego potrzebuje owczarek australijski.

Owczarek australijski – historia rasy

W przypadku tego psa nazwa jest zwodnicza – owczarek australijski wprawdzie być może wywodzi się od psów hodowanych w Australii (między innymi), ale sama rasa ukształtowana została na zachodzie Stanów Zjednoczonych. Rasa ta nazywana była także owczarkami hiszpańskimi, nowomeksykańskimi, kalifornijskimi, psami pastora oraz bob-tailami. Wszystkie te nazwy oddają ich domniemane pochodzenie, cechy wyglądu i różne funkcje, jakie pełniły na prerii.

Owczarki amerykańskie stanowiły miszmasz różnych ras, przywiezionych przez osadników z różnych części świata, głównie psów angielskich i szkockich collie, a także różnych ras i odmian owczarków niemieckich i hiszpańskich. Nie ma pewności co do tego, w jaki sposób współczesne owczarki australijskie łączą się z Australią – i czy w ogóle. Jedna z teorii mówi, że w XIX w. do USA przybyli osadnicy z Australii ze swoimi psami – owczarkami z umaszczeniem typu merle (marmurkowym) i krótkimi ogonami (bobtail). Ich wygląd i użyteczność w pracy spodobały się amerykańskim farmerom, którzy zaczęli krzyżować te „małe niebieskie psy” z rodzimymi odmianami owczarków. Tak – być może – doszło do powstania owczarka australijskiego, który ostatecznie jest tak naprawdę amerykański, a kangura na oczy nie widział. Badania DNA wykazały, że owczarki australijskie są szczególnie blisko spokrewnione z border collie.


Owczarek australijski hodowany był zresztą przede wszystkim ze względu na swe cechy charakteru i umiejętność pracy, a nie wygląd. Zyskał szczególną popularność w latach 40. XX w., kiedy modne zrobiły się pokazy jazdy kowbojskiej. Obserwująca rodeo masowa publiczność zapoznawała się bliżej nie tylko końmi, ale i psami kowbojów, co zwiększyło zainteresowanie hodowców owczarkiem australijskim. Standard rasy ogłoszono dopiero w 1975 r.


Współcześnie owczarki australijskie służą jako psy ratownicze, a nawet biorą udział w dogoterapii. Miewają też osiągnięcia sportowe – sprawdzają się w konkurencjach takich jak agility, flyball czy frisbee. Nadal też pracują na amerykańskim Zachodzie jako psy pasterskie. Ich inteligencja i zdolność do przystosowywania się do sytuacji sprawia, że często wykorzystuje się je do pracy z nietypowymi zwierzętami, jak kaczki, gęsi i króliki.

W 2016 r. owczarek australijski uplasował się na 17. miejscu w ogłoszonym przez Amerykański Klub Hodowców rankingu najpopularniejszych ras psów domowych.


Do Polski pierwsze owczarki australijskie trafiły w 1995 r., ale pierwszy rodzimy miot przyszedł na świat dopiero w 2003 r. Popularność tej rasy nad Wisłą stale rośnie.


Jak wygląda owczarek australijski?

Owczarek australijski to pies średniej wielkości. Osiąga 58 cm wysokości w kłębie i masę 34 kg.


Owczarek australijski przypomina wyglądem border collie. Ma kształtną głowę z podłużną kufą i łagodnym stopem. Oczy owczarka australijskiego mogą mieć wiele kolorów, od złotego, przez brązowy do niebieskiego, a nawet każde inny – to tzw. heterochromia. Ogon owczarka australijskiego może być dość długi (najczęściej), naturalnie krótki (bobtail) lub nawet może go wcale nie być. Różne długości ogona wynikają z różnych mutacji genowych, występujących u tych psów całkowicie naturalnie. W krajach, gdzie legalne jest kopiowanie psom ogonów, owczarkom australijskim zwyczajowo przycina się je, by ujednolicić wygląd rasy.


Sierść owczarka australijskiego jest średniej długości, gęsta i nieprzemakalna, z reguły prosta, ale może też być falista. Tworzy grzywę na szyi, pióra na przednich łapach i portki na tylnych.


Umaszczenie owczarka australijskiego ma dwa kolory podstawowe (czarny i czekoladowy) z wariantami barwy merle, a także z możliwym podpalaniem i białymi znaczeniami. Wynika z tego, że istnieje aż 16 wariantów umaszczenia owczarka australijskiego. Nie wskazane jest krzyżowanie dwóch psów o umaszczeniu marmurkowym, ponieważ psy z podwójnym genem tego typu narażone są na wrodzoną głuchotę i ślepotę i wykazują cechy albinotyczne.


Jaki charakter ma owczarek australijski?

Owczarek australijski to bardzo energiczny i pogodny pies. Przywiązuje się do swego pana, ale okazuje uczucia całej rodzinie. Z reguły dobrze dogaduje się z innymi zwierzętami i lubi bawić się z dziećmi. W stosunku do obcych jest podejrzliwy i wykazuje instynkt obronny wobec swej rodziny i terytorium. Wszystkie te cechy miały uczynić z niego idealnego psa dla amerykańskich farmerów.

Owczarek australijski wymaga nieustannego zajęcia, mnóstwa aktywności ruchowej i mentalnej i najlepiej stałej uwagi swego pana. Znudzony pies sam znajduje sobie zabawy, zajęcia, a nawet prace, z których jego pan niekoniecznie może być zadowolony, dlatego owczarek australijski powinien być czymś stale zajęty.


Owczarek australijski jest bardzo inteligentny i lubi podobać się swemu panu, dlatego uczy się szybko, a jego trening jest stosunkowo łatwy. Już od pierwszych miesięcy życia pies powinien poznawać zasady panujące w domu i swoje miejsce w rodzinnej hierarchii. Należy go intensywnie socjalizować z dziećmi, innymi zwierzętami i obcymi ludźmi, tak by przyzwyczajał się do nich i nauczył odpowiednio na nich reagować. Na etapie wczesnego treningu należy nauczyć psa podstawowych komend i przyzwyczaić go do zabiegów pielęgnacyjnych, a także do chodzenia na smyczy i może w kagańcu. Dobrze też ograniczyć u niego szczekanie, bo owczarek australijski z natury jest głośny.


Trenując psa, trzeba wykazać się cierpliwością i łagodną stanowczością. Owczarek australijski musi dostawać jasne komendy i nagrody za każdym razem, gdy zachowa się zgodnie z oczekiwaniami. Jeśli się pomyli lub poleni, można go zganić, ale bez krzyku – krzyk tylko stresuje psa i zraża go do dalszego treningu. Dobrze jest urozmaicać sesje treningowe i zmieniać je w serie różnorodnych zajęć, bo energiczny owczarek australijski szybko traci zainteresowanie monotonnie powtarzanymi komendami.


Po zakończeniu podstawowego treningu można dalej uczyć psa sztuczek, oddać go profesjonalnemu trenerowi do nauki pracy lub zacząć trenować z nim psie sporty. Nawet jeśli nie zamierzasz wystawiać psa do żadnych zawodów, trening sportowy będzie dla niego świetną zabawą i okazją do spędzenia aktywnie czasu ze swym panem.


Co je owczarek australijski?

Owczarek australijski powinien dostawać wysokiej jakości karmę dla psów, najlepiej dedykowaną dla ras aktywnych. Najlepiej wybrać pokarm od znanej i sprawdzonej firmy. Oszczędzanie na psiej karmie nie ma sensu, bo złe żywienie prowadzi do chorób, a te do wysokich opłat za wizyty u weterynarza, lekarstwa i zabiegi.

Możesz też karmić psa samodzielnie przygotowanymi posiłkami, pamiętaj jednak, że trzeba mu wtedy suplementować niektóre witaminy i minerały, jak wapń, cynk i nienasycone kwasy tłuszczowe.


Owczarek australijski powinien dostawać dwa posiłki dziennie. W doborze odpowiedniej diety i porcjowania pomoże Ci weterynarz lub zwierzęcy dietetyk.

Zdrowy owczarek australijski


Owczarki australijskie cieszą się dość dobrym zdrowiem. Narażone są jednak na niektóre typowe psie dolegliwości: dysplazję stawów biodrowych i łokciowych, rzadko epilepsję. Zdarzają się także choroby oczu, np. postępujący zanik siatkówki czy tzw. anomalia oczu collie, która powoduje odkształcenia siatkówki i naczyniówki oka, a w efekcie niedowidzenie lub nawet ślepotę. Owczarki australijskie bywają także uczulone na niektóre leki, narkozę i antybiotyki z powodu występującej czasem mutacji genu Mdr1. O uczuleniu należy poinformować weterynarza.


Nawet zdrowe psy powinny co najmniej raz w roku odwiedzać weterynarza na planowe szczepienie i ogólny przegląd stanu zdrowia. Taki przegląd powinien objąć pobranie krwi, osłuchanie serca i płuc, sprawdzenie stanu oczu, zębów, uszu i pazurów. Regularne badania pozwalają wcześnie wykryć choroby i dolegliwości, a wczesna diagnoza zawsze sprzyja skutecznemu wyleczeniu pupila.

Zadbany owczarek australijski żyje ok. 14 lat.


Czysty owczarek australijski

Sierść owczarka australijskiego należy regularnie czesać – w okresie linienia na wiosnę i jesień nawet codziennie – za pomocą grzebienia i twardej szczotki. Przy czesaniu trzeba zwrócić uwagę na uszy i łapy psa, bo sierść w tych miejscach ma tendencję do filcowania się i kołtunienia. Przed czesaniem dobrze jest spryskać włos okrywowy specjalną emulsją antystatyczną, co ułatwi pielęgnację.


Jeśli kąpiel jest konieczna, należy użyć szamponu dla psów półdługowłosych, który nie drażni skóry i nie rozmiękcza włosa okrywowego. Po kąpieli należy wysuszyć psa suszarką, jednocześnie rozczesując, tak by nadać jej pożądane ułożenie. Nie zapomnij wysuszyć także wnętrz małżowin usznych.

Poza czesaniem i kąpaniem, należy regularnie czyścić psu uszy wacikiem nasączonym w solach fizjologicznych lub preparacie samoczyszczącym dla zwierząt. To ważne u owczarka australijskiego, u którego zwisające małżowiny utrudniają należytą wentylację kanałów słuchowych, co zwiększa ryzyko wystąpienia w nich infekcji bakteryjnych i grzybicznych. W miarę potrzeby w ten sam sposób czyści się też truflę nosa i kąciki oczu psa. Owczarek australijski musi też mieć myte zęby i od czasu do czasu dostawać smakołyki dentystyczne, które pomagają ścierać kamień nazębny. Jeśli pies nie ściera wystarczająco pazurów, trzeba mu je skrócić cążkami tuż poniżej linii miękkiej tkanki.


Szczęśliwy owczarek australijski


Owczarek australijski ma niemal niespożytą energię, którą trzeba jednak pomóc mu wyładować przez ćwiczenia fizyczne i mentalne. Pies lubi aportować, biegać za frisbee, bawić się w chowanego czy tropienie smakołyków. Potruchta za swym panem na joggingu i pogna za rowerem w czasie weekendowej wycieczki, choć długie dystanse mogą być dla niego zbyt męczące. Lubi hasać po lasach, łąkach i polach, a także pływać – nie przegapi okazji, by potaplać się w oczku wodnym czy strumieniu.


W mieście owczarek australijski powinien być wyprowadzany na smyczy z mocnymi karabińczykami, zamocowanej na szerokiej obroży i w kagańcu fizjologicznym, który nie utrudnia ziajania. Owczarki australijskie bywają podejrzliwe wobec obcych psów, choć dość szybko się z nimi oswajają i najczęściej nie wywołują awantur. Miasto jednak dostarcza psu wielu bodźców, co czasem może prowadzić go do nietypowych, nieprzemyślanych zachowań. Zauważona kątem oka wiewiórka czy zrywający się do lotu ptak, albo nawet przemykający w alejce kot, mogą aktywować u owczarka australijskiego instynkt pasterski i pies rzuci się w pogoń za upatrzonym zwierzakiem. Dlatego przewodnik powinien zawsze mieć się na baczności i być w gotowości do powstrzymania lub przywołania do siebie psa.

Owczarek australijski bardzo źle znosi nudę i samotność. Pozostawiony sam na zbyt długo stresuje się, a stres pcha go do gryzienia mebli, drapania podłogi, darcia poduszek, zrywania zasłon itp. Jeśli pies szczególnie źle znosi Twoje wyjścia do pracy, możesz zastosować kilka sposobów na złagodzenie jego lęku separacyjnego. Na przykład pozostaw na cały dzień włączony telewizor, żeby owczarek australijski stale słyszał ludzkie głosy, co wpływa na niego kojąco. Tuż przed wyjściem poczęstuj psa ulubionym kąskiem, co odwróci jego uwagę od Twego nagłego zniknięcia. Pamiętaj jednak, by wliczyć ten poczęstunek do planu żywieniowego psa, żeby czworonóg w końcu się nie roztył. Zostaw też owczarkowi australijskiemu do dyspozycji ulubione zabawki, jak gryzaki, piłki, maskotki lub przytwierdzone do sufitu sznury do szarpania. Ostatecznie najlepszą metodą na poradzenie sobie z psim lękiem separacyjnym jest zapewnienie owczarkowi towarzystwa innego zwierzaka. Owczarki australijskie po zapoznaniu i przyzwyczajeniu chętnie bawią się z innymi psami.


Dla kogo owczarek australijski to idealny pies?

Owczarek australijski potrzebuje mnóstwa ruchu, stałego zajęcia i ciągłego towarzystwa. To więc idealny pies dla aktywnych rodzin. Nie nada się dla osób starszych, stale zapracowanych i przebywających poza domem, zapewne też wymaga zbyt wiele uwagi jak na psa dla singli. Nie powinien być Twoim pierwszym psem, bo opieka nad tak aktywnym czworonogiem to duże wyzwanie.


Owczarek australijski z dobrej hodowli

Owczarek australijski powinien pochodzić z profesjonalnej hodowli. Doświadczony hodowca wie, jak należy krzyżować psy, by zminimalizować ryzyko wystąpienia u szczeniąt chorób genetycznych, nie dopuszcza też do krzyżowania dwóch psów w umaszczeniu marmurkowym, co może prowadzić do komplikacji zdrowotnych u ich potomstwa. Dobry hodowca odpowiednio żywi zwierzęta i zapewnia im opiekę medyczną. Nieodpowiednie żywienie czy brak opieki weterynaryjnej w pierwszych tygodniach życia mogą mieć fatalne konsekwencje dla zdrowia psa.

Każdą hodowlę dobrze jest osobiście odwiedzić, by przekonać się, w jakich warunkach trzymane są zwierzęta.


Rasowy owczarek australijski musi mieć dwa dokumenty: 1) Książeczkę zdrowia, w której odnotowano szczepienia i zabiegi odrobaczenia, często także wszczepienie chipu. Każde badanie powinno być potwierdzone podpisem weterynarza i naklejką. 2) Rodowód, który potwierdza, że szczeniak spełnia standard rasy, a więc może być w przyszłości wystawiany do zawodów i konkursów.


Ile kosztuje owczarek australijski?

Rasowy owczarek australijski z rodowodem kosztuje przeciętnie od 3000 do 4000 zł. Psy z renomowanych hodowli, rodziców-czempionów lub przeznaczone do dalszego rozrodu albo specjalistycznych prac mogą być droższe, a te wyłącznie do użytku domowego nieco tańsze.

Miesięczne utrzymanie owczarka australijskiego kosztuje ok. 200 zł.

Następny artykuł