Swiatzwierzat.pl
Norka europejska: ginąca łasica Europy

Pixabay.com

Norka europejska: ginąca łasica Europy

29 Marca 2021

Autor tekstu:

Emil Hoff

Udostępnij:

Norka europejska to obecnie bardzo rzadki widok. Niemal wyginęła przez wyniszczające populację polowania, kurczenie się habitatu, inwazję lisów i krzyżowanie się z tchórzem. Czy w Polsce żyje jeszcze norka europejska? Gdzie można ją spotkać?

Norka europejska: relacje z ludźmi

Norka europejska (łac. mustela lutreola) to zagrożony wyginięciem drapieżny ssak, przedstawiciel rodziny łasicowatych.

Przez wieki norka europejska zwracała uwagę ludzi głównie jako źródło skórek i pośledniego mięsa. W pierwszej połowie XX w. w Związku Sowieckim co roku łowiono nawet 60-70 tys. norek europejskich. Wydaje się jednak, że na wyginięcie tego gatunku na większości dawniej zajmowanych terenów miało wpływ wiele czynników, a nie tylko polowania. Za czynnik wiodący uważa się szybkie zmniejszenie się naturalnego habitatu norki europejskiej – terenów podmokłych i gęsto zalesionych brzegów rzek i strumieni. Rozwijający się przemysł wykorzystuje wodę i drewno, na potrzeby nowych osiedli osusza się rozległe tereny, czasem zmienia bieg strumieni. Te działania doprowadziły nie tylko do zmniejszenia się łowisk norki europejskiej, ale też wyginięcia wielu zwierząt, stanowiących ważną część jej jadłospisu, np. raków.

Sprowadzona do Europy na początku XX w. norka amerykańska (wizon) skutecznie zajęła niszę ekologiczną norki europejskiej, przez co reintrodukcja ginącego gatunku wydaje się już dziś niemożliwa.

Jak wygląda norka europejska?

Norka europejska jest podobna do tchórza, ale mniejsza od niego.

Tak jak inne łasicowate, norka europejska ma podłużne, cylindryczne ciało, pomykające szybko na czterech żwawych łapkach. Osiąga ok. 43 cm długości, a jego ogon może mieć 17 cm (jest krótszy niż połowa ciała zwierzęcia), choć zazwyczaj norki są mniejsze. Zwierzę ważyć może ok. 900 g. Samce są nieco większe od samic.

Głowa norki europejskiej osadzona jest na szerokiej szyi i ma nieco wydłużony kształt. Oczy norki są okrągłe i czarne, lekko wyłupiaste. Uszy są krótkie, okrągłe i położone płasko na głowie. Pyszczek wyposażony jest w rozłożyste wibrysy. Łapki mają po pięć palców, uzbrojonych w duże pazury i połączonych błonami, szczególnie mocnymi na tylnych łapach. Samice norki europejskiej mają cztery pary sutków.

Ciało norki europejskiej pokrywa ciemnobrązowa lub czarna, nieco tylko jaśniejsza na brzuchu sierść, szorstka i dość rzadka, z grubym podszerstkiem, który zapewnia zwierzątku ochronę przed zimnem i wilgocią. Na pyszczku i szyi norki europejskiej występują białe plamy, zwłaszcza na górnej wardze, co pozwala łatwo odróżnić ją od wizona amerykańskiego.

Norka europejska zmienia futro dwa razy w roku – letnie jest rzadsze od zimowego.

Norka europejska: obszar występowania

W przeszłości norka europejska zamieszkiwała niemal całą kontynentalną Europę na północ od Dunaju i Pirenejów, z wyjątkiem Skandynawii. Dziś spotkać ją można tylko na nielicznych wyspach: wzdłuż zachodniego wybrzeża Francji, wschodniego wybrzeża Rumunii, na Kaukazie, na pograniczu łotewsko-estońskim i w Zachodniej Rosji.

W Polsce norkę europejską na wolności widziano po raz ostatni w 1926 r. Dziś gatunek ma u nas status zanikłego – nie występuje. Norki europejskie można jednak zobaczyć w Wielkopolskim Ogrodzie Zoologicznym w Poznaniu, gdzie są hodowane, a następnie wypuszczane w rezerwatach w Estonii, by wzmocnić tamtejszą populację dziko żyjących zwierząt.

Niszę ekologiczną po niemal wymarłej norce europejskiej zajął w połowie XX w. wizon amerykański, czyli norka amerykańska, wypuszczona z hodowli sowieckich.

Norka europejska: biotop

Norki europejskie trzymają się zarośniętych brzegów jezior, stawów i leśnych strumieni, które nie zamarzają zimą.

Norka europejska pod ochroną

Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) uznaje norkę europejską za gatunek krytycznie zagrożony. Nadano mu status CR, co oznacza, że według najlepszej wiedzy zoologów istnieje aż 50% szans na to, że norka europejska wyginie zupełnie w ciągu dekady. Wymienia się różne czynniki, które na przestrzeni ostatnich 200 lat doprowadziły norkę europejską na skraj wyginięcia, w tym zanik populacji ulubionych przez nią raków, zanikanie jej naturalnych siedlisk i krzyżowanie się norek z tchórzami. W niektórych rejonach, gdzie na początku XX w. rozprzestrzeniły się wizony amerykańskie, norki europejskie nie wytrzymały konkurencji z tymi większymi i sprawniejszymi łowcami. Tam, gdzie wytępiono wilki i rysie, następowały przejściowe inwazje lisów, które chętnie jedzą łasicowate i też mogły się przyczynić do wyginięcia norki europejskiej.

W Polsce norka europejska – choć już nie występuje na terenie kraju - objęta jest ścisłą ochroną gatunkową. Nie wolno w żaden sposób ingerować w jej tryb życia.

Norka europejska: tryb życia

Norka europejska prowadzi samotniczy tryb życia, a towarzystwa innych norek szuka tylko w okresie godowym.

Norka europejska to zwierzę terytorialne: zajmuje łowisko przy brzegu strumienia lub jeziora, szerokie na ok. 50 m i długie na 250 m lub nawet 2 km - w zależności od pory roku i obfitości pożywienia.

Norka europejska wykopuje sobie prostą norę z jedną komorą i dwoma wejściami, najczęściej nie dalej niż 10 m od wody. Komora wyłożona jest trawą, pierzem i skórkami myszy. Norka europejska spędza w norze dużo czasu, jeśli pogoda na zewnątrz jest szczególnie zimna.

Jak poluje norka europejska?

Norka europejska szuka pożywienia nad brzegami rzek i jezior. Jest doskonałym pływakiem i umie wstrzymać oddech na ok. 2 minuty. Norka europejska ma doskonały wzrok, który pozwala jej wypatrywać zdobycz w wodzie i zaroślach oraz w porę schodzić z drogi drapieżnikom.

W samoobronie norka strzyka na przeciwnika cuchnącą wydzieliną z gruczołów okołoodbytowych.

Na co poluje norka europejska?

Norka europejska poluje na myszy, żaby i ropuchy, małe ryby, wszelkiego rodzaju bezkręgowce i ptaki, zwłaszcza gniazdujące na ziemi. Nie gardzi też owadami.

Norka europejska zjada dziennie od 140 do 180 g pożywienia. Jeśli jedzenia jest pod dostatkiem, chomikuje je.

Jak rozmnaża się norka europejska?

Sezon rozrodczy norek europejskich przypada na początek wiosny. Ciąża trwa ok. 40 dni, po czym na świat przychodzi miot liczący najczęściej od 3 do 7 młodych. Młode norki europejskie są ślepe przez pierwszy miesiąc życia i odżywiają się wtedy głównie mlekiem matki, choć już po ok. 25 dniach mogą przyjmować stały pokarm. Po ok. 2 miesiącach życia młode norki zaczynają uczyć się od matki trudnej sztuki łowów, a po kolejnych dwóch tygodniach są już w zasadzie samodzielne.

Zdrowa norka europejska

Na wolności norka europejska żyje średnio ok. pięciu lat. W środowisku naturalnym najczęściej pada ofiarą drapieżników. Grożą jej też drapieżne ptaki, np. puchacze i orły, a także lisy.

Czy norka europejska nadaje się na zwierzątko domowe?

Norki europejskiej nie można posiadać, ponieważ zabraniają tego przepisy o ścisłej ochronie gatunkowej.

Podobne artykuły

Wąż Eskulapa - największy wąż występujący w Polsce

Inne zwierzęta

Wąż Eskulapa - największy wąż występujący w Polsce

Czytaj więcej >
Szynszyla - uroczy i płochliwy gryzoń

Inne zwierzęta

Szynszyla - uroczy i płochliwy gryzoń

Czytaj więcej >
delfiny

Inne zwierzęta

Martwe delfiny na plaży. Ghana rozpoczyna śledztwo

Czytaj więcej >
Zdjęcie podglądowe  - kurczątko

Inne zwierzęta

Potężny pożar na fermie drobiu. Ogień pochłonął kurnik, zginęło tysiące piskląt

Czytaj więcej >
Świat zwierząt

Inne zwierzęta

Sensacyjne odkrycie na "wyspie marzeń". Słodkie króliczki odnalazły skarb sprzed 9000 lat

Czytaj więcej >
Krogulec - szybki jak strzała postrach mniejszych ptaków

Inne zwierzęta

Krogulec - szybki jak strzała postrach mniejszych ptaków

Czytaj więcej >