Swiatzwierzat.pl
Lew: król zwierząt

Pixabay.com

Lew: król zwierząt

23 Marca 2021

Autor tekstu:

Emil Hoff

Udostępnij:

Lew od tysiącleci oddziałuje na wyobraźnię człowieka. Jest obecny w mitach i legendach, przedstawieniach naskalnych i religijnych. Lew użyczył ciała sfinksowi, pręży się na tarczach herbowych, przeczytamy o nim w Biblii. Gdzie żyje lew, czy jest pod ochro

Lew: stosunki z człowiekiem

Lew afrykański (łac. panthera leo) to drugi największy kotowaty na świecie – rozmiarami przewyższa go tylko tygrys. Człowiek od tysiącleci podziwiał lwy i bał się ich – wizerunki tych zwierząt odnaleźć można wśród malowideł w grotach Lascaux sprzed 15 tys. lat. Nie na darmo powszechne jest przekonanie, że lew to „król dżungli”, nawet mimo oczywistego faktu, że lwy nie zamieszkują tropikalnych lasów. Mówimy „lwia część” o największej części, podziwiamy też „lwią odwagę”.

W starożytności lwy uważano za wcielenia bogów lub ich posłańców. Ciało lwa ma słynny sfinks w Gizie, strzegący nekropoli faraonów. Pokonanie lwa było też pierwszym zadaniem wyznaczonym Heraklesowi. Biblia opisuje, jak prorok Daniel w cudowny sposób uniknął pożarcia przez lwa. W bajkach Ezopa lew jest symbolem dumy i siły

W starożytnym Rzymie popularne były urządzane w amfiteatrach walki z lwami, przeciw którym wystawiano zarówno inne lwy, inne drapieżniki, jak i ludzi. Także w nowożytnej Anglii popularne były swego czasu walki psów z lwami, zakazane dopiero w 1835 r. W średniowieczu lwy trafiły do heraldyki jako symbol dostojeństwa i władzy królewskiej.

Wbrew krwawej legendzie, stworzonej w mitach, literaturze i utrwalonej w filmach, lwy rzadko atakują ludzi. Ich podstawowa reakcja na widok człowieka to ruszenie w przeciwnym kierunku – może nie ucieczka, ale jednak wycofanie się. Lwy zapuszczają się w pobliże ludzkich siedzib i atakują zwierzęta hodowlane tylko w ostateczności, gdy zmusi je do tego głód. Statystycznie więcej ludzi zabijają każdego roku dzikie bawoły niż lwy.

Zdarzały się jednak w dziejach przypadki lwów ludojadów. W latach 1932-1946 w Tanzanii lwy zabiły 1500 osób. Wydaje się jednak, że to odosobniony przypadek. Na atakowanie ludzi decydują się zazwyczaj tylko lwy stare i chore, które nie mają szans na upolowanie umykających zwierząt na sawannie.

Jak wygląda lew?

Lew to potężny drapieżnik. Osiąga masę nawet 200 kg, choć samice są znacznie mniejsze. Długość ciała samca lwa wynosi ok. 320 cm bez ogona, a z ogonem sięgnąć może 350 cm. Wysokość ciała lwa w kłębie wynosi ok. 120 cm.

Ciało lwa porasta jasnobrązowa sierść, która przybiera ciemny, niemal czarny odcień na grzbiecie i uszach, prawie biały na brzuchu i wewnętrznych stronach kończyn, a płowy, rudawy lub czarny w różnych odcieniach na grzywie. Bardzo rzadko zdarzają się też lwy o całkiem białej sierści – pierwszej obserwacji białego lwa dokonano w 1928 r.

Charakterystycznym elementem budowy lwa jest właśnie okazała grzywa, okalająca głowy samców. Grzywa pełni funkcje ochronne, zabezpieczając głowę i szyję lwa w walce. Bujna grzywa jest też oznaką siły i zdrowia zwierzęcia (u wykastrowanych lwów grzywa się nie rozwija lub zanika), a więc pełni też rolę atraktanta i przywabia samice. Samice lwa nie mają grzywy, przez co łatwo odróżnić je od samców.

Lew: obszar występowania

Lew występuje dziś tylko na sawannach Afryki i – szczątkowo – na subkontynencie indyjskim. Przed wiekami lwy można było spotkać także w Europie (na Bałkanach), Azji Mniejszej i na obrzeżach Półwyspu Arabskiego, w Iraku, Iranie i Pakistanie, a przed tysiącleciami – również w obu Amerykach.

Współczesny obszar występowania lwów (sawanny na pograniczu Czadu i Republiki Środkowej Afryki, Tanzania, Botswana) to szczątek ich dawnego terytorium, które niegdyś obejmowało całą Afrykę z wyjątkiem Sahary, doliny Konga i wybrzeży Zatoki Gwinejskiej. Oznacza to, że lew jest obecnie gatunkiem reliktowym, czyli został wypchnięty ze swych dawnych terytoriów przez innego, jeszcze groźniejszego drapieżnika – człowieka.

W Polsce lwy podziwiać można tylko w ogrodach zoologicznych.

Lew: biotop

Lew żyje na sawannach i terenach półpustynnych – nigdy w dżungli, która jest raczej domeną tygrysów.

Lew pod ochroną

Obecnie żyje na Ziemi między 15 a 30 tys. lwów, z czego większość we wschodniej i południowej Afryce, a w Indiach – na terenie stanu Gudżarat – tylko ok. 400 sztuk.

Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) uznała lwa za gatunek zagrożony i oznaczyła go symbolem VU - „vulnerable”, czyli narażony na wyginięcie.

Lew: tryb życia

Lew to ogromny drapieżnik, nic dziwnego więc, że zalicza się go do tzw. afrykańskiej piątki, czyli listy najgroźniejszych stworzeń Czarnego Kontynentu. Obok lwa, do piątki zalicza się też lamparta, słonia, nosorożca i bawoła.

Lwy prowadzą dwojaki styl życia: najczęściej łączą się w stada liczące kilkanaście osobników, w tym kilka samców i większość samic, zdarza się jednak, że lew żyje samotnie, a nawet członkowie stada udają się czasem na samodzielne polowanie, by nie musieć dzielić się mięsem zresztą grupy. Większość czasu lew spędza, polując, broniąc swego terytorium, udzielając się towarzysko lub odpoczywając, w przygotowaniu do następnego polowania lub walki. Tak duże zwierzę jak lew wydatkuje na każdą czynność dużo energii, dlatego lwy oszczędzają siły i odpoczywają przez mniej więcej 20 godzin na dobę.

Lew: zachowania społeczne

Lew to jedyny kotowaty żyjący w stadach. Stado lwów to dobrze zorganizowana społeczność, złożona ze spokrewnionych ze sobą samic i niespokrewnionych samców, w której każdy osobnik pełni ważną funkcję.

Stada lwów zorganizowane są hierarchicznie, samce zawsze nad samicami. Dominuje najsilniejszy z samców, który musi stale walczyć z innymi lwami o swoją pozycję. Gdy przegra walkę z pretendentem do fotela prezesa, odchodzi ze stada i szuka sobie innej grupy. Samiec lwa spędza w jednym stadzie przeciętnie trzy lata, od przybycia, przez pięcie się po szczeblach hierarchii, po osiągnięcie, a potem utratę stanowiska przywódcy.

Generalny podział zadań w stadzie lwów przebiega wzdłuż linii płci. Samce zajmują się obroną terytorium przed intruzami i poszerzaniem domeny stada w drodze walk z innymi samcami. Samców w stadzie jest najczęściej kilku (ok. 4), ale zdarzają się też grupy z jednym samcem. Samice z kolei zdobywają pożywienie i opiekują się lwiątkami.

Jednym z podstawowych zachowań społecznych lwa jest ryczenie. Dominujący w stadzie samiec ryczy, by oznajmić całej sawannie swoją obecność na danym obszarze i tym samym poinformować inne lwy, że dany rewir jest zajęty. Pozostali członkowie stada ryczą, by wskazać innym swoje położenie, dzięki czemu lwy mogą lepiej koordynować wspólne przedsięwzięcia, jak polowanie.

Jak poluje lew?

Lwy – a raczej lwice – polują głównie w nocy, chyba że akurat za dnia nadarzy się okazja do łatwego zdobycia pokarmu. Samce przyłączają się do polowania tylko na największą zwierzynę.

Samice polują w stadzie. Rozpraszają się i oskrzydlają zwierzynę. Jedna grupa lwic zapędza upatrzone zwierzę prosto w paszcze drugiej grupy, która przypuszcza atak z zaskoczenia. Lwice zabijają ofiarę, przewracając ją na ziemię i przegryzając gardło. Ścisłych reguł nie ma, bo lwice to wytrawne łowczynie i stosują różne techniki łowieckie w zależności od rodzaju zwierzyny, na którą polują, terenu, pory dnia i własnej kondycji.

Lew potrafi biegać z prędkością 60 km/h, ale tylko na krótkich dystansach. Większość technik łownych lwów opiera się na zapędzaniu ofiary w pułapkę, a nie ściganiu jej na otwartej przestrzeni – większość kopytnych mieszkańców sawanny jest w stanie przegonić lwa.

Na co poluje lew?

Lew poluje przede wszystkim na ssaki wszelkich rozmiarów, od antylop i gazeli, przez bawoły, guźce i żyrafy, po nosorożce i słonie. Dobrze zorganizowana grupa lwów jest w stanie wspólnymi siłami powalić nawet największe ofiary.

Całe stado posila się zdobyczą albo razem, albo w kolejności, od najsilniejszego samca poczynając, przez pozostałe lwy, potem lwice, aż do lwiątek które jedzą ostatnie. Dorosły samiec lwa potrzebuje ok. 7 kg mięsa dziennie do utrzymania dobrej kondycji zdrowia i sprawności.

Głodny lew nie pogardzi też padliną lub zabłąkanym człowiekiem.

Jak rozmnaża się lew?

Lwy mogą rozmnażać się przez cały rok, nie mają ustalonej pory godowej. Gdy lwica wchodzi w ruję, wydziela intensywną woń, którą samce wyczuwają tzw. narządem Jacobsona – charakterystycznym m. in. dla kotów organem zlokalizowanym przy podniebieniu, ułatwiającym wychwytywanie zapachu feromonów z powietrza. Samica wybiera sobie ze stada samca o wyjątkowo atrakcyjnej grzywie, po czym oddala się z nim od grupy na kilka dni. W tym czasie zwierzęta kopulują ze sobą nawet kilkadziesiąt razy dziennie.

Zapłodniona lwica rodzi od jednego do czterech młodych po ciąży trwającej ok. 100 dni. Lwiątka rodzą się ślepe, ale po dwóch tygodniach już widzą, a nawet chodzą. Przez pierwsze dwa miesiące życia matka trzyma swoje dzieci w ukryciu, by nie padły ofiarą samców w stadzie. Potem lwiątkami zajmuje się całe stado, głównie matka, a pod jej nieobecność – pozostałe samice. Ciała lwiątek pokrywają cętki, które z wiekiem znikają.

Po ok. 11 miesiącach życia lwiątka zaczynają naukę polowania, która trwa niecałe pół roku. Po tym czasie są już samodzielne. Po ok. 2 latach życia samcom zaczyna rosnąć grzywa, a po kolejnych sześciu miesiącach osiągają dojrzałość płciową. Po osiągnięciu dojrzałości płciowej młode lwy opuszczają stado i szukają innej grupy, by się do niej przyłączyć. Samice natomiast zostają w stadzie, którego nigdy nie opuszczają.

Mimo troskliwej opieki samic, szacuje się, że tylko 20% lwiątek dożywa dorosłości. Zabijają je drapieżniki (np. hieny i sępy), ale też dorosłe samce. Gdy stary przywódca stada zostaje pokonany, nowy wódz zabija dzieci swego poprzednika, żeby samice znowu weszły w ruję i mogły urodzić jego własne potomstwo. Samice potrafią jednak obłaskawiać nowych przywódców, przyzwyczajając ich przez ok. 5 dni do swego zapachu i woni hormonów. Po tym czasie agresja nowego przywódcy stada znacząco spada i lwiątka – do tego czasu ukryte przed nowym dominującym samcem – mogą wrócić do stada bez ryzyka zagryzienia.

Lew i hybrydy lwa

Dochodzi czasem – przede wszystkim w niewoli – do krzyżowania się lwów z tygrysicami. Efektem jest największy z kotowatych – groźny legrys. Samce legrysów są bezpłodne, ale samice mogą się rozmnażać. Jeśli z kolei lwica zostanie zapłodniona przez tygrysa, urodzi się tyglew, a jeśli przez lamparta, to lepart.

Zdrowy lew

Samice lwa żyją dłużej od samców, przeciętnie 16 lat. Samce rzadko dożywają 10 lat – najczęściej giną w walkach o dominację i terytorium. Lwy chorować mogą na gruźlicę i choroby wirusowe spokrewnione z nosówką.

Podobne artykuły

Gepard - najszybsze lądowe zwierzę na świecie

Inne zwierzęta

Gepard - najszybsze lądowe zwierzę na świecie

Czytaj więcej >
Dudek - popularny ptak o niezwykle oryginalnym wyglądzie

Inne zwierzęta

Dudek - popularny ptak o niezwykle oryginalnym wyglądzie

Czytaj więcej >
Puszczyk - najczęściej spotykana sowa w Polsce

Inne zwierzęta

Puszczyk - najczęściej spotykana sowa w Polsce

Czytaj więcej >
Wąż Eskulapa - największy wąż występujący w Polsce

Inne zwierzęta

Wąż Eskulapa - największy wąż występujący w Polsce

Czytaj więcej >
Szynszyla - uroczy i płochliwy gryzoń

Inne zwierzęta

Szynszyla - uroczy i płochliwy gryzoń

Czytaj więcej >
delfiny

Inne zwierzęta

Martwe delfiny na plaży. Ghana rozpoczyna śledztwo

Czytaj więcej >