Swiatzwierzat.pl
Łasica: pogromca bazyliszków

Pixabay.com

Łasica: pogromca bazyliszków

18 Marca 2021

Autor tekstu:

Emil Hoff

Udostępnij:

Łasica to bardzo ruchliwe i szalenie odważne zwierzątko, polujące na ofiary nawet kilkukrotnie większe od siebie. Łasica wszędzie się wciśnie i nie przepuści żadnemu smacznemu kąskowi. Umie włamywać się do nor, wdrapywać do ptasich gniazd, łapać żaby w wo

Łasica: historia hodowli

Łasica to jeden z najmniejszych drapieżnych ssaków. Na świecie występuje 18 gatunków łasic, z których w Polsce najczęściej spotkać można łasicę pospolitą (łac. mustela nivalis).

Łasice to dzikie zwierzęta, sporadycznie tylko udomawiane do polowania na gryzonie. W przeszłości najczęściej traktowano łasice jako szkodniki, bo chętnie polowały na hodowlane kury, króliki i gołębie. Mimo złej sławy, łasice nie boją się zbytnio ludzi i chętnie żerują, a nawet wiją sobie gniazda w pobliżu ich siedzib – w zakamarkach budynków gospodarczych, stogach siana, pryzmach kompostu czy stosach polan. Mają tam ciepło i blisko do kurników.

Ludzie, choć nigdy nie żyli z łasicami w dobrej komitywie, doceniali czasem ich zręczność i waleczność. Np. antyczny uczony Pliniusz Starszy uważał, że łasica to jedyne zwierzę zdolne zabić bazyliszka. Z kolei Odżibwejowie znad amerykańskich Wielkich Jezior uważali, że łasica umie zabić budzącego grozę wendigo, wdzierając mu się do odbytu niczym do króliczej nory.

Grecy wierzyli też, że łasice to porzucone panny młode, które zmieniły się w dzikie zwierzęta i teraz w zemście drą kobiece suknie. Przesąd ten wynikał prawdopodobnie z tego, że łasicom zdarzało się wić gniazda w składach płótna i szafach.

Do rodzaju łasic zalicza się m.in. gronostaj o pięknym zimowym futerku, uchodzącym w przeszłości za pożądane dobro luksusowe, a także tchórz zwyczajny i stepowy, od których (nie wiadomo dokładnie, od którego z nich) wywodzi się domowa fretka.

Jak wygląda łasica?

Łasica pospolita – jak inne gatunki łasicy – ma podłużne, szczupłe, cylindryczne ciało, przemieszczające się na czterech krótkich łapkach. Taka budowa ułatwia łasicy buszowanie w zaroślach i wdzieranie się do jam swych ofiar.

Ciało łasicy pospolitej osiąga ok. 28 cm długości, a jej ogon może mieć ok. 10-12 cm (jest krótszy niż połowa ciała zwierzęcia), choć zazwyczaj zwierzątka są mniejsze. Łasica ważyć może ok. 250 g, ale najczęściej osiąga masę ok. 100 g. Samce są znacząco większe od samic i średnio dwa razy cięższe. Inne gatunki łasicy mogą różnić się rozmiarami. Stosunkowo największe są tchórze zwyczajne, mogące ważyć nawet 1,5 kg.

Głowa łasicy osadzona jest na szerokiej szyi i ma nieco wydłużony kształt. Oczy łasicy są okrągłe i czarne, lekko wyłupiaste. Uszy są krótkie, okrągłe i położone płasko na głowie. Pyszczek wyposażony jest w rozłożyste wibrysy. Łapki mają po pięć palców, uzbrojonych w duże pazury. Łasica pospolita ma cztery pary sutków, widoczne jednak tylko u samic. Inne gatunki łasic miewają inną liczbę sutków, np. tchórze mogą mieć nawet dziesięć par.

Ciało łasicy pokrywa gęsta, ciemna, szczeciniasta sierść z jaśniejszym podszerstkiem. W górnej części ma ona kolor brązowo-rudy, a w dolnej – na brzuchu i kończynach – biało-żółty. U niektórych gatunków łasicy, np. u tchórza zwyczajnego, na pyszczku często występuje biała maska z czarnymi pierścieniami wokół oczu. Białe mogą być też koniuszki uszu, czasem i łapki. Wiele gatunków łasicy wymienia futro na zimę. Zimowa sierść jest gładsza i bardziej przylegająca do ciała, ma też jaśniejszy kolor, u niektórych łasic wręcz śnieżnobiały (np. u gronostaja). Młode łasice większości gatunków mają białą sierść, która ciemnieje z wiekiem.

Łasica przemieszcza się skokami, których długość u łasicy pospolitej zależy od rozmiaru zwierzątka i wynosi od 18 do niemal 40 cm.

Łasica: obszar występowania

Łasica w swych licznych gatunkach i podgatunkach występuje w całej Europie z wyjątkiem Irlandii, w całej północnej Azji, w środkowych Chinach i w Azji Mniejszej, w północno-zachodniej Afryce i w całej Kanadzie oraz północnych USA. Wraz z kolonistami i handlarzami łasica trafiła też na wyspy, m.in. na Nową Zelandię, gdzie z uwagi na swój wielki apetyty i zdolności adaptacyjne stała się zagrożeniem dla równowagi ekologicznej. Jak widać, wojownicze zwierzątka podbiły kawał świata.

Łasice najchętniej żerują w zaroślach, krzakach, na obrzeżach lasów, na polach i wokół zbiorników wodnych. Ich zwinne ciałka pozwalają im sprawnie poruszać się wśród gęstej roślinności, wdrapywać się na drzewa i mylić pościg na otwartych przestrzeniach. Łasice są też dobrymi pływakami.

Łasica pod ochroną

Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) nie uznaje łasicy pospolitej za gatunek zagrożony.

W Polsce łasica występuje dość pospolicie, choć unika ludzkiego wzroku i nie tak łatwo ją wypatrzeć. Oblicza się, że na każde 100 ha ziemi przypada u nas ok. 7 łasic, choć populacja tych zwierzątek zależy od dostępności pokarmu w danym sezonie, czyli głównie małych gryzoni. Plaga gryzoni oznacza wzrost populacji łasic.

Łasica pospolita znajduje się w Polsce pod częściową ochroną gatunkową. Oznacza to, że za zgodą regionalnego dyrektora ochrony środowiska można polować na łasice, ale tylko na określonych warunkach i w określonych porach. Dzięki temu populacja łasic nie wymyka się spod kontroli. Poza tym jednak łasic nie można umyślnie krzywdzić ani łapać.

Jak poluje łasica?

Łasice to najczęściej zwierzęta nocne, choć łasica pospolita akurat poluje i w dzień i w nocy. Łasica zakrada się do swojej ofiary i atakuje ją, najchętniej wskakując jej na plecy i przegryzając rdzeń kręgowy, tak by sparaliżować zwierzę. Łasice potrafią też wytropić zwierzęta ukryte w ziemnych norach, a potem wedrzeć się do ich siedzib i tam je zabić. Łasice często anektują nory swych ofiar, wyściełając je dodatkowo gałązkami, puchem i skórkami gryzoni. Potrafią też kopać własne kryjówki.

Łasice, jako sprawni pływacy, chętnie polują także na ryby, a ponieważ umieją wdrapywać się na drzewa, nie wahają się atakować ptaków lub przynajmniej wykradać im jajka z gniazd.

Łasica ma bardzo szybki metabolizm. Musi każdego dnia zjadać pokarm o łącznej masie odpowiadającej około ¼ masy własnego ciała. Łasice mają więc instynkt zbierania zapasów. Zabijają więcej niż mogą zjeść, by resztę zawlec do swojej norki i tam spożyć w późniejszym czasie. W norach niektórych łasic znajdowano czasem po kilkadziesiąt żab lub myszy. Często odłożone na później ofiary wcale nie są martwe, lecz sparaliżowane tylko w wyniku przegryzienia kręgosłupa. Dzięki temu dłużej zachowują świeżość. Zwyczaj zabijania ponad doraźną potrzebę przysporzył łasicy złej sławy i trudno się dziwić – gdy jedna łasica wygryzała chłopu cały kurnik, choć porywała tylko jedną kurę, trudno było ludziom nie czuć niechęci do tych zwierząt.

W samoobronie łasica walczy dzielnie, jest agresywna i odważna, przez co niełatwo ją upolować innym zwierzętom. Łasice potrafią też opryskać przeciwnika cuchnącą wydzieliną swoich gruczołów okołoodbytowych. Ten mechanizm właśnie odpowiada za niezbyt pochlebną nazwę jednego z gatunków łasicy – tchórza. Ludzie uznali, że łasica paskudzi ze strachu, tymczasem jest odwrotnie – śmierdzący oprysk to narzędzie walki.

Na co poluje łasica?

Łasica żywi się najchętniej małymi gryzoniami (np. myszami, myszoskoczkami, nornikami, chomikami), owadami, płazami (lubi żaby i ropuchy), jaszczurkami, ptasimi jajami. Ponieważ łasica jest bardzo odważna, zdarza jej się atakować i zabijać większe od siebie zwierzęta, np. króliki czy piżmaki. Łasica chętnie zapoluje także na ptaki gniazdujące na ziemi, a w gospodarstwie zawsze znajdzie sposób, by wedrzeć się do kurnika czy gołębnika.

Jak rozmnaża się łasica?

Ruja zaczyna się u łasic na początku wiosny i może powtórzyć się jeszcze latem. Ciąża u łasicy pospolitej trwa ok. 35-40 dni. U innych gatunków może trwać dłużej, np. gronostaj potrafi przedłużyć własną ciążę tak, by wydać na świat dzieci dopiero w sprzyjających warunkach i przy obfitości pokarmu. Ciąża przedłużona gronostaja może trwać nawet 300 dni.

Jednorazowo rodzi się między 3 a 9 młodych, choć niektóre gatunki łasicy potrafią wydać na świat nawet 18 łasiczek w jednym miocie. Łasica pospolita może wydać dwa mioty w ciągu roku.

Młode łasice żywią się mlekiem matki przez pierwsze dwa miesiące życia, a po czterech miesiącach powinny już być samodzielne i dojrzałe płciowo.

Łasica: życie społeczne

Łasica pospolita i większość innych gatunków łasicy to zwierzę terytorialne, tworzące dość luźne, choć hierarchiczne społeczności. Łasice znaczą swoje terytoria za pomocą moczu i kału. Czasem zazdrośnie ich strzegą, czasem pozwalają innym łasicom sporadycznie wkroczyć na swoje granice. Niektóre gatunki – np. gronostaj – mają terytoria o stałym zasięgu, inne – np. tchórz – zajmują nieco inny teren w każdym sezonie rozrodczym.

Zazwyczaj samiec łasicy ma duże terytorium, obejmujące kilka nor oraz terytorium co najmniej jednej samicy. Samce starsze, o wyższej pozycji w hierarchii społecznej łasic, mogą mieć terytorium nawet 50 razy większe od młodszych samców, obejmujące kilkanaście norek i wiele samic.

Zazwyczaj samce łasicy nie biorą udział w wychowaniu dzieci, choć u niektórych gatunków zaobserwowano, jak samce uczą młode polowania, a nawet bawią się wraz ze swoją sezonową rodzinką. Łasice są poligamiczne – jeden samiec zapładnia wiele samic – a ich stadła mają charakter doraźny, sezonowy.

Łasice, choć zazwyczaj ciche i dyskretne, potrafią porozumiewać się ze sobą za pomocą dźwięków. Łasica może syczeć, gdy jest zdenerwowana, poszczekiwać agresywnie na rywala, popiskiwać, by ukazać uległość wobec silniejszego samca, lub gruchać zalotnie przed kopulacją.

Zdrowa łasica

Łasice mogą chorować np. na nosówkę i nużycę, grypę, zapalenie płuc, czasem nawet na gruźlicę. Bywają też nosicielami różnego rodzaju pasożytów, np. pcheł. Nicienie z gatunku skrjabingylus nasicola często atakują kości łasic. Zwierzęta te mogą zarażać toksoplazmozą i leptospirozą. Zdarzają się przypadki łasic chorych na wściekliznę, śmiertelną zarówno dla zwierząt, jak i ludzi.

Na wolności łasica pospolita żyje przeciętnie ok. 3 lat, w niewoli dwa razy dłużej. W środowisku naturalnym pada ofiarą drapieżnych ptaków, lisów i kotów, bywa zabijana przez samochody lub trutki na szczury.

Czy łasica nadaje się na zwierzątko domowe?

Niektóre gatunki łasicy – np. fretka domowa – zyskały pewną popularność jako nietypowe domowe pupile. Większość łasic jednak nigdy nie została udomowiona. To dzikie zwierzęta, z natury podejrzliwe, nieufne wobec ludzi. W walce są agresywne i odważne. Wszystko to, a zwłaszcza obyczaj zasmradzania przeciwnika wydzieliną z gruczołów okołoodbytowych, sprawia, że trudno je uznać za dobry materiał na domowe zwierzątka.

W Polsce nie wolno łapać dziko żyjących łasic.

Podobne artykuły

Wąż Eskulapa - największy wąż występujący w Polsce

Inne zwierzęta

Wąż Eskulapa - największy wąż występujący w Polsce

Czytaj więcej >
Szynszyla - uroczy i płochliwy gryzoń

Inne zwierzęta

Szynszyla - uroczy i płochliwy gryzoń

Czytaj więcej >
delfiny

Inne zwierzęta

Martwe delfiny na plaży. Ghana rozpoczyna śledztwo

Czytaj więcej >
Zdjęcie podglądowe  - kurczątko

Inne zwierzęta

Potężny pożar na fermie drobiu. Ogień pochłonął kurnik, zginęło tysiące piskląt

Czytaj więcej >
Świat zwierząt

Inne zwierzęta

Sensacyjne odkrycie na "wyspie marzeń". Słodkie króliczki odnalazły skarb sprzed 9000 lat

Czytaj więcej >
Krogulec - szybki jak strzała postrach mniejszych ptaków

Inne zwierzęta

Krogulec - szybki jak strzała postrach mniejszych ptaków

Czytaj więcej >