Swiatzwierzat.pl
Kuna domowa: ruchliwy niszczyciel aut

pixabay.com

Kuna domowa: ruchliwy niszczyciel aut

29 Marca 2021

Autor tekstu:

Emil Hoff

Udostępnij:

Kuna domowa trzyma się blisko ludzi, których domy zapewniają jej kryjówki, a odpadki – źródło smacznego pożywienia. Kuna domowa poluje na myszy, ale chętnie je także owoce i warzywa. Dla człowieka kuna domowa bywa szkodnikiem, gdy zagryza mu kury lu

Kuna domowa: relacje z ludźmi

Kuna domowa (łac. martes foina), zwana też kamionką, to niewielki drapieżny ssak. Należy do rodziny łasicowatych. Do kuny domowej zalicza się jedenaście podgatunków.

Kuna domowa – jak wskazuje jej nazwa – to zwierzę synantropijne, tzn. przyzwyczajone do życia w pobliżu ludzi. Kuna domowa może być przyjacielem człowieka – gdy poluje na trapiące go myszy i szczury – ale też wrogiem, ponieważ często ulega pokusie i zagryza zwierzęta hodowlane, głównie drób i króliki.

Kuny domowe żywią też wielką pasję do gryzienia gumy, najchętniej gumowych osłon kabli w pojazdach, co skutkuje tym, że zdarza im się psuć samochody, a nawet potężne maszyny rolnicze. Nie wiadomo, jaki jest powód tego zachowania – kuny nie zjadają uszkadzanych części. Być może samochody atakowane są przez młode kuny, który dopiero się uczą, co w ich otoczeniu nadaje się do jedzenia. W samochodach japońskich przewody często pokryte są olejem rybim, którego zapach, w połączeniu z wydzielanym przez auto ciepłem, może przywodzić kunom na myśl atrakcyjną ofiarę. Nie wiadomo natomiast, dlaczego dwie kuny w kwietniu i listopadzie 2016 r. wyłączyły Wielki Zderzacz Hadronów w szwajcarskim ośrodku CERN, przegryzając przewody zasilania. Być może bozon Higgsa też trochę pachnie rybą. Fizycy wzięli odwet na jednej z kun, którą upolowano, wypchano i wystawiono w Muzeum Historii Naturalnej w Rotterdamie.

Dawniej chętnie polowano na kunę domową, choć jej futro uchodzi za jakościowo gorsze i mniej atrakcyjne od futra kuny leśnej. Dziś większość krajów wyznacza okres ochronny dla tych zwierząt, ale kuna domowa nie jest gatunkiem zagrożonym i najczęściej w sezonie można na nią polować.

Jak wygląda kuna domowa?

Kuna domowa wyglądem przypomina łasice. Ma szczupłe, cylindryczne ciało, a przemieszcza się na czterech krótkich łapkach. Taka budowa ułatwia kunie buszowanie w zaroślach i wdzieranie się do ciasnych zakamarków, w których kryją się jej ofiary.

Ciało kuny domowej osiąga ok. 53 cm długości, a jej ogon może mieć ok. 28 cm (mniej więcej tyle, co połowa ciała zwierzęcia), choć zazwyczaj zwierzątka są mniejsze. Kuna ważyć może nawet 1,5 kg, ale najczęściej osiąga masę ok. 1000 g. Samce są nieznacznie większe od samic.

Głowa kuny osadzona jest na wydłużonej szyi i ma trójkątny kształt. Oczy kuny są okrągłe i czarne, lekko wyłupiaste. Uszy są średnich rozmiarów, zaokrąglone i sterczące. Pyszczek wyposażony jest w niedługie wibrysy. Łapki mają po pięć palców, uzbrojonych w spore pazury. Dzięki pazurom kuna domowa potrafi zręcznie wspinać się na drzewa, choć woli żerować na ziemi.

Ciało kuny domowej pokrywa gęsta, ciemna, szczeciniasta sierść. Najczęściej ma ona kolor jednolicie ciemnobrązowy, z białą plamą na szyi. Plama ta rozwidla się na wnętrze przednich łapek, co pozwala odróżnić kunę domową od leśnej, która ma jednolitą, nierozwidloną plamę na szyi.

Kuna domowa przemieszcza się po ziemi zręcznie i szybko. Wiele czasu spędza też w gałęziach drzew. Potrafi wykonywać nawet kilkumetrowe susy z drzewa na drzewo.

Kuna domowa – czym różni się od kuny leśnej?

Poza rozwidloną plamą barwną (białą, a nie kremową) na szyi, kuna domowa odróżnia się od leśnej także tym, że podeszwy jej łapek nie są pokryte futrem, a jej trufla nosowa ma kolor brzoskwiniowy lub jasnoszary, a nie czarny. Jest też nieco mniejsza od swojej leśnej kuzynki. Jej uszy także są trochę mniejsze, za to ogon dłuższy.

Kuna domowa: obszar występowania

Kuna domowa występuje w całej niemal Europie kontynentalnej z wyjątkiem Skandynawii, w Azji Mniejszej, na stepach Azji Centralnej i na górzystych obszarach Płaskowyżu Tybetańskiego w Centralnych Chinach. Kuna domowa została też introdukowana w Ameryce Północnej.

W Polsce kuna domowa występuje na terenie całego kraju.

Kuna domowa: biotop

Kuna domowa naturalnie zamieszkuje pobrzeża lasów, ale zaadaptowała się do życia w sąsiedztwie ludzi. Żeruje blisko ludzkich siedzib, zarówno zamieszkałych, jak i opuszczonych, na wsiach, a nawet w miastach. Kuny domowe lubią wyszukiwać sobie kryjówki w zakamarkach budynków, a w miastach chętnie żerują w śmietnikach i na wysypiskach.

Kuna domowa pod ochroną

Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) nie uznaje kuny domowej za gatunek zagrożony. Nadano jej status LC – „least concern”, czyli gatunek najmniejszej troski. W zależności od statusu prawnego w danym kraju, kuna domowa może znajdować się pod pełną lub częściową ochroną gatunkową albo też uchodzić za szkodnika, którego wolno tępić bez potrzeby załatwiania zgód i uprawnień.

W Polsce sezon polowań na kunę domową trwa od 1 września do 31 marca.

Jak poluje kuna domowa?

Kuna domowa poluje o zmierzchu i nocą, choć latem wychodzi też na żer za dnia. Zazwyczaj szuka łatwej zdobyczy na ziemi, ale talent do wspinaczki pozwala jej zasadzać się także na ptaki i wiewiórki, a zwinność i ostre pazury umożliwiają jej włamywanie się do dziupli drzewnych i ziemnych nor. Kuna domowa dobrze pływa, choć z zasady unika moczenia się i bardzo nie lubi śniegu. Zimą przemieszcza się ścieżkami wygniecionymi w śniegu przez zające lub narciarzy.

Na co poluje kuna domowa?

Kuna domowa jest wszystkożerna. Chętnie zjada gryzonie (przepada za wiewiórkami), ptaki i ptasie jaja, owady, także żaby i ślimaki, okazyjnie ryby i skorupiaki, jeśli ma do nich dostęp. Kuna domowa żywi się także owadami, padliną oraz owocami, warzywami i miodem. Jej dieta jest o wiele bogatsza w rośliny niż jadłospis kuny leśnej.

Kuna domowa stara się nie konkurować za często ze swoją leśną kuzynką. Zjada więc więcej roślin i owadów, ptaki często pozostawiając kunie leśnej.

Kuna domowa musi każdego dnia zjeść pokarm o łącznej masie odpowiadającej mniej więcej 10% masy własnego ciała.

Jak rozmnaża się kuna domowa?

Samce kuny domowej pokrywają samice latem. Ciąża trwa zazwyczaj niecałe dwa miesiące, ale może zostać przedłużona. Organizm samicy wstrzymuje wtedy rozwój płodu, dopóki nie nastąpią bardziej sprzyjające do porodu warunki i lepsza obfitość pokarmu. Ciąża przedłużona kuny domowej może trwać nawet 9 miesięcy.

Samica kuny domowej rodzi zazwyczaj od dwóch do ośmiu młodych w jednym miocie. Młode są ślepe przez pierwszy tydzień życia, nawołują mastkę popiskiwaniem. Ssą mleko przez około trzy miesiące, ale już po ok. 40 dniach zaczynają przyjmować pokarm stały. Gdy mama przestaje karmić dzieci mlekiem, młode kuny domowe usamodzielniają się, choć przez jakiś czas pozostają jeszcze na terytorium rodziców. Kuny domowe mogą się rozmnażać już po ukończeniu ok. 14 miesięcy, ale zazwyczaj pierwsze krycie samicy następuje później, po ok. 2 latach życia.

Samice kuny domowej mogą rozwinąć ciążę urojoną, kiedy to poziom hormonów w ich organizmach kształtuje się tak, jak w czasie ciąży, choć samica nie była pokryta i nie rozwija się w niej płód. Ciąże urojone u kun domowych występują pod koniec zimy. Możliwe, że jest to mechanizm obronny, który pozwala samicy oszczędzać zdrowie i zasoby. Dzięki ciąży urojonej nie dochodzi do prawdziwego zapłodnienia, dzięki czemu ewentualne młode urodzone wiosną nie padają ofiarą dorosłych już kun, urodzonych w poprzednim roku i nadal trzymających się terytorium rodziców.

Kuna domowa: tryb życia

Kuna domowa to zwierzę terytorialne, o samotniczej naturze. Samce zajmują terytoria wokół terytoriów samic. Dobre terytorium to takie, na którym jest wiele zwierzyny łownej, kryjówek i co najmniej kilka samiczek do zapłodnienia latem. Granice swych terytoriów kuny domowe znaczą cuchnącą wydzieliną z gruczołów okołoodbytowych – to specjalność łasicowatych. Terytorium samca kuny domowej może mieć ok. 50 ha powierzchni.

W okresie rozrodczym samce wydają czasem głośne okrzyki, którymi informują i ostrzegają inne kuny, że dany teren – i mieszkające na nim samice - są już zajęte. Jeśli rywal nie usłucha, samiec broni swojego terytorium. Walki kun domowych są krótkie i krwawe. Służą wyłonieniu zwycięzcy, który obejmie w posiadanie dany teren i samice.

Kuna domowa zazwyczaj przesypia większość dnia. Kuny domowe nie wiją gniazd ani nie kopią nor. Mieszkają w naturalnych kryjówkach – szczelinach skalnych, zakamarkach budynków, strychach i poddaszach, czasem też w dziuplach drzewnych. Zimą zwierzęta najczęściej szukają sobie schronienia blisko ludzi, przy ziemi pod fundamentami domów lub wśród ocieplenia na poddaszu, w co szerszych rurach i kanałach, w studzienkach kanalizacyjnych i w każdym zakątku, do którego zdołają się wcisnąć.

Zdrowa kuna domowa

Kuna domowa, jak inne dzikie zwierzęta, może być nosicielem pasożytów, jak pchły i nicienie. Najgroźniejsza chorobą, potencjalnie roznoszoną przez kuny domowe, jest wścieklizna, zabójcza zarówno dla zwierząt, jak i ludzi.

Na wolności kuna domowa dożywa nawet 10 lat. Najczęściej pada ofiarą psów, lisów i wilków, rzadziej borsuków i pum. Młode kuny domowej narażone są na ataki drapieżnych ptaków.

Czy kuna domowa nadaje się na zwierzątko domowe?

Kuna domowa – wbrew nazwie – najpewniej nigdy nie została w pełni udomowiona, choć niektórzy zoolodzy teoretyzują, że domowe koty starożytnych Greków i Rzymian mogły być tak naprawdę kunami. Zdarzały się nowożytne przypadki oswojenia kuny domowej, np. gatunek trafił do USA właśnie jako przemycane zwierzątka domowe emigrantów z Europy.

Kuna domowa zasadniczo nie nadaje się na zwierzątko domowe z powodu nieufności do ludzi, skłonności do agresji i nieprzyjemnego zapachu, jaki wydziela. Dla fanów łasicowatych pozostaje jednak fretka – uroczy figlarz, przystosowany do warunków życia z ludźmi, a nie tylko blisko ludzi.

Kuna domowa – jak wygnać ją z domu i obejścia?

Kuna domowa, choć wygląda sympatycznie, może stanowić prawdziwe utrapienie, gdy zalęgnie się na strychu, gdzie hałasuje, brudzi i niszczy ocieplenie dachu, lub gdy zakradnie się do kurnika i wygryzie naraz wszystkie kury.

By pozbyć się kuny zabijającej kury, należy zastawić na nią pułapkę z przynętą w postaci smakowitego mięsnego kąska lub jednej z zagryzionych kur. Schwytaną kunę domową można albo wywieźć gdzieś daleko, tak by nie wróciła do naszego kurnika, i wypuścić (ale wtedy może wygryzać kury w innych gospodarstwach), albo postąpić tak, jak fizycy z CERNu, i zabić zwierzątko. To radykalna metoda, ale wówczas, gdy wszędzie wokół hoduje się drób, wybór jest jeden: albo najedzona kuna, albo żywe kury. Kuny domowe nie są zagrożonym gatunkiem i nie obejmuje ich ochrona gatunkowa.

Jeśli kuna zamieszkała na strychu, należy złożyć jej nocną wizytę i zaobserwować, którędy dostaje się do domu. Następnie trzeba zablokować tę ścieżkę, a gniazdo kuny zniszczyć lub zasłonić.

Producenci samochodów często oferują specjalne osłony do podwozia swoich aut, chroniące przewody i rury przed kunami.

Podobne artykuły

Gepard - najszybsze lądowe zwierzę na świecie

Inne zwierzęta

Gepard - najszybsze lądowe zwierzę na świecie

Czytaj więcej >
Dudek - popularny ptak o niezwykle oryginalnym wyglądzie

Inne zwierzęta

Dudek - popularny ptak o niezwykle oryginalnym wyglądzie

Czytaj więcej >
Puszczyk - najczęściej spotykana sowa w Polsce

Inne zwierzęta

Puszczyk - najczęściej spotykana sowa w Polsce

Czytaj więcej >
Wąż Eskulapa - największy wąż występujący w Polsce

Inne zwierzęta

Wąż Eskulapa - największy wąż występujący w Polsce

Czytaj więcej >
Szynszyla - uroczy i płochliwy gryzoń

Inne zwierzęta

Szynszyla - uroczy i płochliwy gryzoń

Czytaj więcej >
delfiny

Inne zwierzęta

Martwe delfiny na plaży. Ghana rozpoczyna śledztwo

Czytaj więcej >