Swiatzwierzat.pl
Kaczka krzyżówka: opalizujący psotnik

Pixabay.com

Kaczka krzyżówka: opalizujący psotnik

1 Kwietnia 2021

Autor tekstu:

Emil Hoff

Udostępnij:

Kaczka krzyżówka jest głośna, śmiała i można spotkać ją niemal w każdym stawie. Kaczka krzyżówka nie boi się ludzi i jest towarzyska – czasem aż za bardzo. Kaczory dopuszczają się gwałtów na innych ptakach. Jakie jeszcze sekrety skrywa kaczka krzyżó

Kaczka krzyżówka: relacje z ludźmi

Kaczka krzyżówka (łac. anas platyrhynchos) to najpospolitszy przedstawiciel rodziny kaczkowatych, bezpośredni przodek kaczek domowych.

Kaczki krzyżówki zostały udomowione prawdopodobnie 4 tys. lat temu, dając początek kaczkom domowym. Mięso i jajka kaczek krzyżówek cenili sobie już starożytni Rzymianie, którzy trzymali je w przydomowych klatkach.

Na kaczki krzyżówki chętnie też polowano i do dziś jest to jeden z najpopularniejszych ptaków łownych.

Jak wygląda kaczka krzyżówka?

Kaczka krzyżówka to spory ptak wodny. Osiąga 65 cm długości, rozpiętość skrzydeł wynosi ponad metr, masa ciała nierzadko ok. 2 kg. Samice są nieco mniejsze od samców.

U kaczek krzyżówek występuje bardzo silny dymorfizm płciowy, tzn. samce bardzo różnią się wyglądem od samic, zwłaszcza w szacie godowej. Obie płcie mają jednak pomarańczowe nogi, a w szacie spoczynkowej (poza okresem godowym) wyglądają dość podobnie. Kaczka krzyżówka pierzy się od lipca do września – wtedy następuje wymiana szaty z godowej na spoczynkową.

W okresie godowym samce kaczki krzyżówki – kaczory – mają żółte dzioby, opalizujące na zielono głowy z białym paskiem wokół szyi – tzw. obrożą – opalizującą na brązowo pierś i matowy grzbiet. Pokrywy ogonowe i środkowe sterówki są czarne, reszta skrzydeł szarawa z granatowymi lusterkami z białym obrzeżeniem.

U samicy kaczki krzyżówki dominuje kolor beżowy, przez oczy idą czarne paski, nie ma obroży ani opalizujących piór.

Najłatwiej odróżnić samicę od samca kaczki krzyżówki po dziobie, który zachowuje tan sam kolor niezależnie od pary roku. Samce mają żółte dzioby, a samice – pomarańczowe z czarnymi plamami.

Kaczka krzyżówka: obszar występowania

Kaczka krzyżówka to ptak wędrowny, choć w wielu miejscach spędza cały rok. Osiadły tryb życia prowadzi w większej części Europy Zachodniej i Środkowej, w Azji Mniejszej i Środkowej, w enklawach w Afryce Północnej i na terytorium kontynentalnych USA (głównie stany północne, także południe Kanady).

Populacje migrujące kaczki krzyżówki spędzają zimę w cieplejszych krajach. Te z Europy udają się do Grecji, doliny Nilu i nad Eufrat, te z Azji Środkowej przenoszą się do Indii, Japonii i Korei, a kaczki amerykańskie – do południowych stanów USA. Migracje zimowe mają miejsce od sierpnia do grudnia.

Z kolei na lato migrujące kaczki krzyżówki udają się na północ i do wnętrza Eurazji, zajmując wielkie połacie Skandynawii i Rosji, a kaczki amerykańskie lecą do Kanady, a nawet na wybrzeża Grenlandii. Kaczki migrują do letnich lęgowisk od lutego do kwietnia.

Kaczka krzyżówka została introdukowana w Południowo-Wschodniej i Zachodniej Australii i na Nowej Zelandii. Jest tam uznawana za gatunek inwazyjny, bo przenosi choroby i krzyżuje się z miejscowym ptactwem, tworząc hybrydy.

Kaczka krzyżówka: biotop

Kaczka krzyżówka zamieszkuje przede wszystkim wszelkiego rodzaju zbiorniki wodne o łagodnym nurcie, a więc jeziora, jeziorka, stawy i oczka wodne, najlepiej z zarośniętymi brzegami. Kaczka krzyżówka chętnie żyje w pobliżu ludzi i jest bardzo rozpowszechniona w miejskich stawach.

Kaczka krzyżówka pod ochroną

Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody nie uznaje kaczki krzyżówki za gatunek zagrożony wyginięciem. Nadano jej symbol LC – „least concern” oznaczający gatunek najmniejszej troski. Szacuje się, że na świecie żyje ok. 20 mln kaczek krzyżówek.

W Polsce kaczka krzyżówka jest ptakiem łownym. Sezon polowań na kaczki trwa od 15 sierpnia do 21 grudnia. Krajowa populacja kaczki krzyżówki oceniana jest na ponad 600 tys. par lęgowych.

Kaczka krzyżówka: tryb życia

Kaczka krzyżówka – jak większość ptaków migrujących – dobrze lata. Potrafi rozwijać szybkość niemal 100 km/h.

Kaczka krzyżówka najlepiej czuje się w wodzie, ale czasem wychodzi na ląd w poszukiwaniu pokarmu. Chodzi na stopach skierowanych do wewnątrz.

Kaczka krzyżówka szybko i chętnie oswaja się z ludźmi. W miejskich parkach często okazuje dużą śmiałość, podpływając lub podchodząc do ludzi i domagając się pożywienia. Mimo to zawsze zachowuje czujność – jednocześnie pracuje tylko jedna półkula mózgi kaczki krzyżówki, a druga w tym czasie odpoczywa. Kaczka krzyżówka nigdy więc nie śpi (choć całkiem przytomna chyba też nie jest).

Kaczka krzyżówka: zachowania społeczne

Kaczka krzyżówka jest dość towarzyska. Lubi żerować w grupce innych ptaków wodnych. W czasie migracji kaczki krzyżówki zbijają się w duże stada.

Kaczki krzyżówki nawołują się typowym kaczkowym kwakaniem. W czasie toków (zalotów) kaczor umie też wydawać melodyjne gwizdy. Samica kwacze charakterystycznie, by przywołać do siebie młode, potrafi też syczeć, by odpędzić intruzów od swego gniazda.

Jak poluje kaczka krzyżówka?

Kaczka krzyżówka nie nurkuje, a jedynie zanurza w wodzie przód ciała. Długa szyja pozwala jej dosięgnąć smakowitych kąsków na dnie zbiornika wodnego oraz na łodygach i liściach roślin.

Na zimę kaczka krzyżówka gromadzi tłuszcz na wątrobie – staje się wtedy cięższa.

Na co poluje kaczka krzyżówka?

Kaczka krzyżówka jest wszystkożerna. Najczęściej żywi się roślinami wodnymi, ale chętnie pałaszuje też owady w każdym stadium rozwoju oraz skorupiaki.

Kaczka krzyżówka nie je chleba!

UWAGA! Kaczek krzyżówek nie należy dokarmiać chlebem, bo nadmiar węglowodanów powoduje u ptaków wodnych chorobę tzw. anielskiego skrzydła (odstawanie lotek na boki), która uniemożliwia kaczkom latanie i jest nieuleczalna.

Jak rozmnaża się kaczka krzyżówka?

Zaloty kaczek krzyżówek mają miejsce jeszcze na zimowiskach. Polegają na pokazie urody i sprawności kaczorów, które stroszą skrzydła, wyciągają szyje i gwiżdżą melodyjnie. Gdy kaczka wybierze sobie kaczora, podąża za nim na letnie lęgowisko, gdzie złoży jaja.

Kaczki krzyżówki tworzą pary, ale samce notorycznie zdradzają samice i mogą zapłodnić w jednym sezonie wiele kaczek.

Kaczka krzyżówka: gniazdo

Kaczka krzyżówka wyprowadza tylko jeden leg w sezonie, między kwietniem a lipcem.

W naturalnym środowisku kaczka krzyżówka wije gniazdo z gałązek w dołku ziemnym, często ukrytym w zaroślach przed wzrokiem drapieżników. Jeśli istnieje taka możliwość, kaczka krzyżówka chętnie uwije gniazdo także na drzewie, gdzie trudniej jest dostać się np. kotom.

W miastach kaczki krzyżówki nie mają wielu miejsc odpowiednich do zakładania gniazd, dlatego często lęgną się np. w rabatkach kwiatowych, nawet na balkonach.

Kaczka krzyżówka: pisklęta

Kaczka krzyżówka składa między 8 a 12 jaj.

Samica kaczki krzyżówki sama wysiaduje jajka przez ok. miesiąc. Pisklęta trzymają się matki przez ok. 2 miesiące, po którym to czasie potrafią już latać i samodzielnie szukać pokarmu.

Kaczka krzyżówka osiąga dojrzałość płciową w wieku ok. 1 roku.

Kaczka krzyżówka: demon seksu

Gdy wylęgną się pisklęta, kaczor najczęściej zostawia swoją rodzinę i szuka sobie innej niesparowanej samicy, z którą może wyprowadzić następny lęg.

W tym krótkim okresie między wykluciem się piskląt a dołączeniem do innych kaczorów na wspólne pierzenie się (wymianę szaty piór) w szuwarach, samce kaczki krzyżówki stają się seryjnymi gwałcicielami, dążącymi do kopulacji z niemal każdym wodnym ptakiem w zasięgu wzroku. Brutalny seks z niesparowanymi (lub też sparowanymi) samicami kończy się często utonięciem samicy. Kaczory zmuszają też do kopulacji przedstawicieli innych gatunków ptaków wodnych, a nawet inne kaczory. Odnotowano też przypadki nekrofilii.

Nie może więc dziwić ilość hybryd, które pozostawiają po sobie kaczki krzyżówki. Kaczory krzyżują się z ponad 20 gatunkami ptaków wodnych. Krzyżówka kaczki krzyżówki i kaczki domowej nazywa się sołtysem – takie hybrydy zachowują płodność.

Zdrowa kaczka krzyżówka

Kaczki krzyżówki nie mają łatwego życia – stanowią łakomy kąsek dla wielu różnych drapieżników, w zależności od miejsca zimowania lub gniazdowania. Padają ofiarami łasic, szopów, drapieżnych ptaków, węży, czasem nawet dużych ryb i żółwi, nierzadko wałęsających się psów i kotów domowych.

Najstarsza odnotowane kaczka krzyżówka przeżyła w niewoli 29 lat.

Czy kaczka krzyżówka nadaje się na zwierzątko domowe?

Kaczki krzyżówki nie obejmują przepisy ochronne, można więc ją oswajać, a nawet hodować. Sama kaczka krzyżówka szybko przyzwyczaja się do ludzi i chętnie daje się nawet karmić z ręki.

Na kaczych fermach krzyżówki muszą mieć krępowane skrzydła, bo w przeciwieństwie do kaczek domowych lubią i potrafią dobrze latać.

Podobne artykuły

Facebook / Adam Wajrak

Inne zwierzęta

Samochód Lasów Państwowych wjechał wprost w pasące się żubry. Odpowiedzieli

Czytaj więcej >
OSP Hajnówka

Inne zwierzęta

Koziołek zaplątał się w siatkę. Na ratunek ruszyli mu strażacy

Czytaj więcej >
policja.gov.pl

Inne zwierzęta

Niebezpieczny wypadek z udziałem łosia. Zwierzę wbiło się w samochód, 42-latka zabrana do szpitala

Czytaj więcej >
Chomik europejski - największy gryzoń z rodziny chomikowatych

Inne zwierzęta

Chomik europejski - największy gryzoń z rodziny chomikowatych

Czytaj więcej >
Myszolejeń

Inne zwierzęta

Cudowne narodziny w łódzkim zoo. Na świat przyszedł myszojeleń

Czytaj więcej >
Świetlik - owad rozświetlający ciemności nocy

Inne zwierzęta

Świetlik - owad rozświetlający ciemności nocy

Czytaj więcej >