Swiatzwierzat.pl
Jenot: dalekowschodni szopo-pies

Pixabay.com

Jenot: dalekowschodni szopo-pies

19 Marca 2021

Autor tekstu:

Emil Hoff

Udostępnij:

Jenot przybył do nas z Dalekiego Wschodu. Z wyglądu przypomina krzyżówkę psa i szopa, choć bliżej spokrewniony jest z lisem. Jenot to niewybredny i niezmordowany drapieżnik. Mimo dzikiej natury, jenot nie jest agresywny i łatwo go oswoić. Czy jenot nadaje

Jenot: stosunki z ludźmi

Jenot (a dokładniej: jenot azjatycki, choć nie ma żadnego innego) to średnich rozmiarów drapieżny ssak z rodziny psowatych.

Jenoty nie cieszą się wśród ludzi popularnością. W przeszłości polowano na nie dla mięsa i futra, dziś jenoty hoduje się masowo na fermach futerkowych. Żyjące na wolności jenoty często natomiast uchodzą za szkodniki – wygryzają młode ptaków i gryzoni, należących często do zagrożonych gatunków, niszczą uprawy zbóż, ogródki warzywne i winnice. Poluje się na nie najczęściej z użyciem psów, na wschodzie szczególnie łajek. W 2010 r. w samej tylko Finlandii upolowano z użyciem psów 164 tys. jenotów.

Jenoty doczekały się jednak pewnego uznania w mitologii japońskiej. Nazywane tam tanuki, jenoty uchodzą w wierzeniach ludowych i literaturze Wysp Japońskich za wcielenia psotnych duchów, zdolnych do zmiany formy. Tanuki podszywają się pod inne zwierzęta, przedmioty i ludzi, by wprowadzać swe ofiary w błąd i płatać im psikusy. Na rycinach przedstawia się tanuki z gigantycznymi jądrami, które zwierzątka zarzucają sobie na plecy lub używają jako bębnów. To gra słów: skóry jenotów wykorzystywane były w XII w. przez japońskich jubilerów w procesie przekuwania samorodków złota w blaszki. W japońszczyźnie słowo „złoto” zapisuje się z użyciem znaku, którego potocznie używa się też do zapisu słowa „jądra”. Autorom ludowych opowieści skojarzenie jenotów ze złotem, a złota z jądrami przyszło więc szybko i łatwo.

Jak wygląda jenot?

Jenot przypomina wyglądem nieco szopa pracza, choć ma wiele cech odróżniających, np. inny kolor futra i dłuższe łapy. Jenot rozmiarami przypomina lisa, zresztą z lisami spokrewniony jest bliżej niż z szopami. Jego ciało może mieć od 40 do 70 cm długości, ogon od 15 do 25 cm, masa ciała jenota wynosi od 3 do 13 kg, choć przed snem zimowym zwierzę jest znacząco cięższe niż na wiosnę. Samice są nieco mniejsze od samców.

Jenot ma dość krępe ciało, któremu obłości dodaje jeszcze puchate futro, obficie porastające także ogon, a po bokach głowy tworzące charakterystyczne odrosty. Kolor futra jenota zmienia się w zależności od pory roku – zimą ma najczęściej kilka odcieni szarości, przeplatanych z czernią i brązem, a latem staje się jaśniejsze, czarno-rude. Zwierzę ma najczęściej czarną pręgę na grzbiecie i takąż maskę na pyszczku. Niektóre jenoty mogą mieć żółtawe futro, a zwierzęta z terenów Chin i Japonii bywają białe zimą. Włos okrywowy w połączeniu z gęstym podszerstkiem zapewnia jenotowi dobrą ochronę przed zimnem i wilgocią.

Głowa jest szeroka z wąskim pyszczkiem wyposażonym w wibrysy. Oczy i uszy jenota są niewielkie. Łapy mają po pięć palców z pazurami.

Jenot: obszar występowania

Jenot wywodzi się z terenów Dalekiego Wschodu – Chin, Korei i Japonii (gdzie nazywa się tanuki). Tuż przed wybuchem II wojny światowej jenoty zostały sprowadzone do ZSRR przez tamtejszych hodowców, chcących rozpocząć intratną sprzedaż futerek. Z ZSRR jenoty trafiły do hodowli na Ukrainie i Białorusi. Stamtąd przeniknęły na zachód – do Polski, Niemiec, Francji, Rumunii, nawet na południową część Półwyspu Skandynawskiego.

Do Polski jenoty trafiły w połowie lat 50. XX w. Żyją na wolności w województwach północno-wschodnich, a największa rodzima populacja jenotów rozwinęła się pierwotnie w Puszczy Białowieskiej. Od końca lat 50. działają też u nas fermy futerkowe jenotów.

Jenot: biotop

Naturalnym środowiskiem jenota jest las, najlepiej w pobliżu zbiornika lub cieku wodnego.

Jenot pod ochroną

Jenot nie jest gatunkiem zagrożonym i nie znajduje się pod ochroną, a wręcz przeciwnie – w wielu miejscach uchodzi za potencjalnie niebezpieczny gatunek inwazyjny, zagrażający równowadze lokalnych ekosystemów. W Polsce można polować na jenota przez cały rok.

Jenot: tryb życia

Jenot prowadzi najczęściej nocny tryb życia. Dzień woli przesypiać w norze (najczęściej anektuje cudze nory, najchętniej po borsukach lub lisach) albo w dziupli. Umie dobrze wspinać się po drzewach.

Jenot na polowaniu posługuje się głównie węchem. Wzrok i słuch ma dość słabe. Szuka pożywienia na terytorium mogącym objąć od jednego do nawet dwunastu km kwadratowych. Granic nie znaczy jednak odchodami – wypróżnia się do odkrytych dołków (tzw. latryn) w pobliżu swej nory.

Jenot to jedyny przedstawiciel psowatych, który zapada w sen zimowy, trwający od listopada do marca. Zaszywa się wtedy w swej kryjówce i hibernuje, spalając zapas tłuszczu nagromadzony jesienią.

Jenot: zachowania społeczne

Jenoty na okres godowy łączą się w pary. Samce pomagają wychowywać dzieci, których uczą polować. Zdarza się, że kilka jenotów poluje w grupie. Wydaje się jednak, że przez większość roku jenoty wolą wieść samotniczy tryb życia.

Jenoty porozumiewają się m.in. za pomocą dźwięków, choć ich gama jest ograniczona. Powarkują na rywali, skowyczą głośno, by zwrócić na siebie uwagę lub dać znać o zajęciu danego terenu, a w niewoli domagają się jedzenia, wydając piski i dźwięki przypominające miauczenie.

Co je jenot?

Jenot jest wszystkożernym drapieżnikiem. Najchętniej żywi się gryzoniami i ptasimi jajami, ale zjada też owady i ślimaki, ryby, żaby, małe ptaki i ssaki, jak jeże czy norki. Chętnie zagryzie owocami i niektórymi warzywami, słodką kukurydzą i innymi roślinami. Nie pogardzi padliną.

Jak rozmnaża się jenot?

Jenoty randkują w lutym i marcu, po czym samice wydają na świat młode w kwietniu albo maju. Mioty liczą najczęściej ok. 5 młodych, ale zdarzały się i takie, gdy rodziło się naraz 15 zwierzątek. Dzieci trzymają się matki i odżywiają jej mlekiem przez pierwsze dwa miesiące życia. Potem przychodzi czas na poznawanie terenu i nowych pokarmów. Na jesieni młode jenoty powinny już być zdolne do samodzielnego życia. Samce pomagają samicom w odchowaniu dzieci.

Dojrzałość płciową jenot osiąga po ukończeniu mniej więcej 12 miesięcy życia.

Zdrowy jenot

Naturalnymi wrogami jenotów są wilki i lisy. Zdarzają się ataki ze strony drapieżnych ptaków. Borsuki czasem zabijają jenoty, które żerują na ich terytorium.

Jenoty są też pośrednimi nosicielami koronawirusa. Szczególnie wiele zwierząt zarażonych jest w Chinach, gdzie żyją w masowych fermach futerkowych. Jenoty chorują też na wściekliznę i nosówkę, mogą być nosicielami gruźlicy, licznych pasożytów, pcheł i nicieni.

Na wolności jenoty żyją średnio ok. 6 lat, w niewoli dożywają 11.

Czy jenot nadaje się na zwierzątko domowe?

Jenoty nie są z natury szczególnie agresywne i stosunkowo łatwo je oswoić. W Polsce na trzymanie w domu jenota trzeba uzyskać pozwolenie od władz gminy. Jenoty kupić można np. w fermach futerkowych, oseski mogą kosztować kilkaset złotych, a więc sporo mniej niż rasowy szczeniak czy kociak. Jenoty są stosunkowo czyste, lubią wodę i nie wydzielają nieprzyjemnego zapachu. Nie trzeba ich wyprowadzać, a w domu załatwiają się do kuwety– jak koty.

Ponieważ jednak jenoty mogą roznosić poważne choroby, należy zapewnić im odpowiednią opiekę i nadzór weterynaryjny, a znalezienie weterynarza zaznajomionego z potrzebami jenotów może być trudne.

Podobne artykuły

Wąż Eskulapa - największy wąż występujący w Polsce

Inne zwierzęta

Wąż Eskulapa - największy wąż występujący w Polsce

Czytaj więcej >
Szynszyla - uroczy i płochliwy gryzoń

Inne zwierzęta

Szynszyla - uroczy i płochliwy gryzoń

Czytaj więcej >
delfiny

Inne zwierzęta

Martwe delfiny na plaży. Ghana rozpoczyna śledztwo

Czytaj więcej >
Zdjęcie podglądowe  - kurczątko

Inne zwierzęta

Potężny pożar na fermie drobiu. Ogień pochłonął kurnik, zginęło tysiące piskląt

Czytaj więcej >
Świat zwierząt

Inne zwierzęta

Sensacyjne odkrycie na "wyspie marzeń". Słodkie króliczki odnalazły skarb sprzed 9000 lat

Czytaj więcej >
Krogulec - szybki jak strzała postrach mniejszych ptaków

Inne zwierzęta

Krogulec - szybki jak strzała postrach mniejszych ptaków

Czytaj więcej >