Swiatzwierzat.pl
Diabeł tasmański: unikat z Antypodów

Pixabay.com

Diabeł tasmański: unikat z Antypodów

31 Marca 2021

Autor tekstu:

Emil Hoff

Udostępnij:

Diabeł tasmański występuje tylko na Tasmanii. Przypomina krzyżówkę szczura, niedźwiedzia, psa i kangura. Diabeł tasmański prowadzi złożone życie społeczne, choć pozuje na twardego samotnika. Dowiedz się, jaki jest i jak żyje diabeł tasmański.

Diabeł tasmański: relacje z ludźmi

Diabeł tasmański (łac. sarcophilus harrisii) to mięsożerny torbacz, występujący (niemal) tylko na australijskiej wyspie Tasmania, a od zeszłego roku także na południowo-wschodnim wybrzeżu kontynentu. Jego nazwa gatunkowa - sarcophilus – oznacza „miłośnik mięsa”, a drugi człon pochodzi od nazwiska odkrywcy gatunku, przyrodnika George’a Harrisa.

O historii stosunków diabłów tasmańskich z ludźmi wiele mówi nazwa, jaką nadali zwierzęciu osadnicy, z trudem wiążący koniec z końcem na niegościnnej wyspie. Nazywali diabły „szczeniętami Belzebuba”, czyli pomiotem księcia piekła. Uważali, że diabły tasmańskie to agresywne drapieżniki i złośliwi niszczyciele, i bali się ich przeraźliwych nocnych nawoływań. W rzeczywistości to jednak nie diabły tasmańskie, lecz zdziczałe psy odpowiadały za większość przypadków zagryzienia bydła w historii tasmańskiego osadnictwa.

Aż do 1941 r. trwały polowania i konkursy łowów na diabła tasmańskiego uważanego za szkodnika, tak że w końcu gatunek stanął na krawędzi wyginięcia.

Współcześnie obraz diabła tasmańskiego w masowej wyobraźni jest zupełnie inny niż dawniej. Diabeł tasmański stał się symbolem Tasmanii i całej Australii, a także atrakcją turystyczną, przyciągającą na Antypody wielu pasjonatów obserwacji rzadkich zwierząt.

Najsłynniejszym diabłem tasmańskim jest Diabeł Tasmański – postać z kreskówki „Looney Tunes” (pol. „Zwariowane melodie”) studia Warner Bros, pokazana po raz pierwszy na ekranie w 1954 r.

Jak wygląda diabeł tasmański?

Diabeł tasmański osiąga 65 cm długości, do czego doliczyć trzeba jeszcze ok. 26 cm ogona. Waży ok. 8 kg. Samice są nieco mniejsze od samców – ważą średnio o 2 kg mniej.

Diabła tasmańskiego trudno porównać z jakimkolwiek innym zwierzęciem. Przypomina skrzyżowanie niewielkiego psa z wielkim gryzoniem. Ma uszy niedźwiedzia, wibrysy szczura i torbę kangura.

Diabeł tasmański ma dużą głowę, uzbrojoną w szczęki o silne nacisku ok. 553 niutonów – to jedne z najsilniejszych szczęk wśród drapieżników lądowych. W szczęce diabła tasmańskiego stale rośnie zestaw 42 zębów, w tym dużych kłów.

Przednie łapy diabła tasmańskiego są dłuższe od tylnych, co u torbaczy jest bardzo nietypowe. Dłonie wyposażone są w pięć palców, z których jeden odstaje na bok, co ułatwia zwierzęciu trzymanie pokarmu. Pazury diabła tasmańskiego pozwalają mu kopać nory i chwytać zdobycz, a także drapać zażarcie przeciwników i konkurentów.

Ogon diabła tasmańskiego służy mu do przechowywania tłuszczu, utrzymywania równowagi w czasie szybkiego biegu, a także do komunikowania się z innymi diabłami.

Futro diabła tasmańskiego jest czarne z białymi plamami na piersi i zadku, choć niektóre diabły mają umaszczenie jednolicie czarne bez plam.

Diabeł tasmański: obszar występowania

Diabeł tasmański występuje współcześnie tylko na Tasmanii – wyspie u południowo-wschodnich wybrzeży Australii. Dopiero w 2020 r. udało się reintrodukować diabły tasmańskie na kontynentalnej Australii – na wybrzeżu prowincji Nowa Południowa Walia.

Obowiązują ścisłe ograniczenia prawne eksportu diabłów tasmańskich poza ich rodzinną wyspę, a hodowle zagraniczne nie udały się. Dlatego bardzo trudno jest zobaczyć na żywo diabła tasmańskiego i najczęściej trzeba w tym celu lecieć aż na Tasmanię.

Diabeł tasmański: biotop

Diabeł tasmański zamieszkuje szczególnie licznie wiecznie zielone, suche i widne twardolistne lasy i wrzosowiska, zawsze w pobliżu wybrzeża Wschodniej i Północno-Zachodniej Tasmanii.

Diabeł tasmański pod ochroną

W 2008 r. Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody nadała diabłu tasmańskiemu symbol EN - „endangered”, oznaczający gatunek zagrożony wyginięciem, choć jeszcze nie krytycznie zagrożony. Szacuje się, że w Tasmanii żyje ok. 20 tys. dorosłych diabłów tasmańskich.

W przeszłości farmerzy polowali na diabły tasmańskie, uważając je za szkodniki i groźnych zabójców zwierząt hodowlanych. Od 1941 r. diabły tasmańskie znajdują się pod ścisłą ochroną.

Diabeł tasmański: tryb życia

Diabeł tasmański żeruje nocą. Za dnia ukrywa się wśród zarośli lub w norze. Zasadniczo prowadzi samotny lub na poły samotny tryb życia. Zwierzęta polują osobno, ale utrzymują stałe kontakty w ramach sieci znajomości. Samce regularnie spotykają się z samicami, a samice dodatkowo utrzymują stosunki z innymi samicami. Tylko samce z samcami nie potrafią się dogadać i wpadają na siebie jak najrzadziej.

Diabeł tasmański dnie spędza w norze lub jaskini. Często zajmuje nory pozostawione przez wombaty, ale zadowala się też gęstymi kępami trawy. Dobre nory są szczególnie cenne dla samic, które przez wiele pokoleń korzystają w okresie rozrodu z odpowiednio zabezpieczonych nor. Diabeł tasmański przez całe życie korzysta wymiennie z kilku nor.

Diabeł tasmański pływa dobrze i chętnie. Umiejętności pływackie pozwalają mu pokonywać rzeki szerokie nawet na 50 m.

Diabeł tasmański: zachowania społeczne

Diabeł tasmański jest zwierzęciem częściowo terytorialnym (ma terytorium osobnicze), zwłaszcza w okresie rozrodczym. Samiec oznacza swój teren wydzieliną z gruczołów okołoodbytowych o bardzo silnej woni i zajadle go broni. Samce diabłów tasmańskich gryzą się bez wytchnienia w walce o teren i samice. Samice z kolei przejawiają zachowania terytorialne w pobliżu swoich nor.

Diabły tasmańskie wspólnie zjadają upolowaną zdobycz lub znalezioną padlinę. Nawołują się za pomocą ok. 11 różnych dzięków, komunikują się też posturami, ruchami ogona i sygnałami zapachowymi.

Także wydalanie jest u diabłów tasmańskich czynnością społeczną. Diabły korzystają ze wspólnego dołka – tzw. latryny. Ich odchody mają charakterystyczną szarą barwę, pochodzącą od przetrawionych kości.

Jak poluje diabeł tasmański?

Diabeł tasmański poluje głównie nocą.

Na polowaniu diabeł tasmański polega przed wszystkim na swoim wyczulonym słuchu i węchu. Jego wzrok jest przeciętny, w ciemności nadaje się przede wszystkim do wychwytywania ruchu i odróżniania jasnych plam na tle nocnych ciemności.

Diabeł tasmański w walce posługuje się swoimi potężnymi szczękami i pazurami. Zamiast walki woli jednak żerowanie na padlinie.

Co ciekawe, choć diabeł tasmański poluje sam, to jednak na posiłek zwołuje inne diabły i je wspólnie z nimi. Im większa zdobycz, tym więcej diabłów przychodzi do stołu. Zwierzęta nawołują się potępieńczym wyciem. Kolejność jedzenia wiąże się z hierarchią diabłów w danej grupie. Samiec dominujący musi najpierw obić inne samce, a potem przystępuje do jedzenia. Po nim jedzą pozostałe zwierzęta.

Na co poluje diabeł tasmański?

Diabeł tasmański poluje nawet na zwierzęta osiągające masę 130 kg – np. kangury, owce. Z reguły jednak nie lubi się wysilać i łasi się przede wszystkim na małe kanguroszczurowate i bobroszczury, ryby, owady, płazy i gady, okazyjnie ptaki. Przepada za wombatami.

Gdy tylko może, diabeł tasmański odżywia się padliną, bo to łatwiejsze niż polowanie. Diabły tasmańskie często żerują na poboczach dróg i plażach, gdzie mają dostęp do zwierząt zabitych przez samochody lub ryb wyrzuconych na brzeg. Potrafią wywęszyć i rozkopać np. pochowane konie. Diabeł tasmański zjada padlinę bardzo dokładnie, łącznie ze skórą, kośćmi czy piórami. Dzięki tak dokładnemu sprzątaniu szczątków zwierzęcych, diabeł tasmański robi przysługę farmerom, ograniczając mnożenie się owadów w gnijącym mięsie, co zmniejsza ryzyko pogryzienia bydła przez robaki.

Czasem diabeł tasmański włamuje się do gospodarstw i zabija drób, lubi też gryźć skórzane buty, dżinsy i chrupać ołówki.

Jak rozmnaża się diabeł tasmański?

Diabeł tasmański rozmnaża się tak, jak robi wszystko inne – intensywnie. Najpierw toczy zaciekłe walki o samicę z innymi samcami. Potem musi pilnować samicy, by dochowała mu wierności, sam jednak nie myśli jej dochowywać i kopuluje z innymi samicami.

Ciąża także jest u samicy diabła tasmańskiego intensywna – trwa tylko trzy tygodnie, po których na świat przychodzi gromadka młodych. Już od pierwszych chwil życia diabły tasmańskie muszą konkurować ze sobą o dostęp do matczynego sutka, bo samica ma ich tylko cztery. Przez pierwsze 100 dni życia przebywają w torbie matki i tam toczą swoje walki o pokarm. Najsilniejsze młode przeżywają i opuszczają torbę samicy, by po kolejnych sześciu miesiącach osiągnąć samodzielność.

Młode diabły tasmańskie potrafią dobrze wspinać się na drzewa, co może być specjalną adaptacją, umożliwiającą im ucieczkę przed starszymi diabłami, które nie stronią od kanibalizmu. Żerując na drzewach, młode diabły tasmańskie wyjadają ptasie jaja i larwy owadów.

Pełne rozmiary i dojrzałość płciową diabły tasmańskie osiągają w wieku ok. 2 lat.

Zdrowy diabeł tasmański

Od lat 90. XX w. populację diabłów tasmańskich dziesiątkuje groźna choroba – tzw. rak pyska diabła tasmańskiego (DFTD). To nowotwór zakaźny, którym diabły zarażają się przez pogryzienie, zadrapanie czy nawet wspólne żerowanie. Miejsca zaatakowane nowotworem z czasem pokrywają się kruchym strupem, co jeszcze ułatwia roznoszenie się zakażenia.

Szacuje się, że w ciągu dekady 1996-2006 populacja diabłów tasmańskich zmalała o 25-50% w wyniku DFTD. Do dziś trwają poszukiwania skutecznej szczepionki przeciw chorobie, a także podejmuje się działania mające na celu odszukanie i odizolowanie zdrowych lub odpornych na DFTD diabłów, z których można by wywieść nową populację.

Współcześnie wiele diabłów tasmańskich ginie także w wyniku wypadków drogowych. Często wpadają pod koła samochodów, gdy same żerują na zabitej wcześniej padlinie.

Na wolności diabeł tasmański żyje przeciętnie 5 lat, czasem dożywa 7 lat.

Czy diabeł tasmański nadaje się na zwierzątko domowe?

Jako bezwstydny oportunista, diabeł tasmański chętnie skorzysta z oferty dokarmiania i z czasem może oswoić się z człowiekiem. Nie jest jednak wdzięcznym pupilem domowym. Nie okazuje przywiązania, nie daje się głaskać, w dodatku ma ognisty temperament, może się łatwo spłoszyć, a w ostateczności nawet zaatakować. Wydziela intensywny i dość przykry zapach.

Podobne artykuły

Wąż Eskulapa - największy wąż występujący w Polsce

Inne zwierzęta

Wąż Eskulapa - największy wąż występujący w Polsce

Czytaj więcej >
Szynszyla - uroczy i płochliwy gryzoń

Inne zwierzęta

Szynszyla - uroczy i płochliwy gryzoń

Czytaj więcej >
delfiny

Inne zwierzęta

Martwe delfiny na plaży. Ghana rozpoczyna śledztwo

Czytaj więcej >
Zdjęcie podglądowe  - kurczątko

Inne zwierzęta

Potężny pożar na fermie drobiu. Ogień pochłonął kurnik, zginęło tysiące piskląt

Czytaj więcej >
Świat zwierząt

Inne zwierzęta

Sensacyjne odkrycie na "wyspie marzeń". Słodkie króliczki odnalazły skarb sprzed 9000 lat

Czytaj więcej >
Krogulec - szybki jak strzała postrach mniejszych ptaków

Inne zwierzęta

Krogulec - szybki jak strzała postrach mniejszych ptaków

Czytaj więcej >