Swiatzwierzat.pl
Czuwacz słowacki: bliźniak owczarka podhalańskiego

pixabay.com

Czuwacz słowacki: bliźniak owczarka podhalańskiego

15 Marca 2021

Autor tekstu:

Emil Hoff

Udostępnij:

Czuwacz słowacki to pies przypominający nasze rodzime owczarki podhalańskie. Ma podobny wygląd i charakter. To wierny pies o wrodzonym instynkcie obronnym, zdolny pasterz i czujny stróż. Czy czuwacz słowacki to pies dla Ciebie? Dowiedz się, jaki jest i cz

Czuwacz słowacki – historia rasy

Czuwacz słowacki to pies wykorzystywany od wieków przez górali po słowackiej stronie Karpat do pilnowania stad owiec przed drapieżnikami i złodziejami, a także do stróżowania przed pasterskimi namiotami i w zagrodach, sporadycznie również do tropienia zaginionych zwierząt. Czuwacz słowacki jest odważny i wierny, bardzo oddany swej pracy, zawsze gotów odpędzić napastnika, nawet niedźwiedzia. Jego biała sierść pozwala łatwo odróżnić psa od nocnych drapieżników, np. wilków czy lisów, co ułatwia góralom strzelanie do nieproszonych gości.

Czuwacz słowacki jest blisko spokrewniony z polskim owczarkiem podhalańskim i węgierskim kuvaszem. Wczesna historia tych ras jest trudna do rozdzielenia – zapewne psy te wywodzą się od tych samych przodków, czyli białych psów pasterskich z Karpat, o których kroniki wspominają po raz pierwszy w XVII w.

W odrodzonej Polsce pierwsze hodowle psów, nazwanych wówczas owczarkami podhalańskimi, powstały w latach 20. XX w. Tym samym formalnie przynajmniej oddzielono polską rasę od jej słowackiej odmiany. Podziały nie były jednak ścisłe. Niemiecki kynolog W. Wieland napisał jeszcze w 1938 r., że białe owczarki z terenów Tatr polskich i słowackich są dość swobodnie krzyżowane między hodowlami z obu państw.

Szczególnie duże i silne psy pochodziły z rejonu słowackich Liptów. W 1937 r. prof. Maurycy Cyryl Trybulski opracował projekt wzorca rasy owczarków podhalańskich, który odróżniał je od psów z Liptów. Tym samym przyjęło się, że psy odpowiadające wzorcowi Trybulskiego to owczarki podhalańskie, a zwierzęta z Liptów (tzw. liptoki) de facto stały się ich słowacką odmianą, nazwaną czuwaczami słowackimi (pierwotnie tatrzańskimi). Słowo „czuwacz” oznacza oczywiście „tego, który czuwa”, a więc strażnika stad i zagród, zgodnie z przeznaczeniem i tradycyjnym zajęciem tych psów.

Czuwacz słowacki zaczął odchodzić w przeszłość, gdy populacja wilków w Karpatach niemal zniknęła i nie trzeba już było odważnych psów do pilnowania stad. Zapalony kynolog, doktor Antonin Hruza, postanowił uratować czuwacza słowackiego przed wyginięciem i w 1929 r. rozpoczął planową hodowlę rasy. Czuwacz słowacki doczekał się oficjalnego wzorca rasy w 1964 r. Rok później rasę zarejestrowała Międzynarodowa Federacja Kynologiczna (FCI).

Współcześnie czuwacz słowacki zyskuje na popularności wśród mieszkańców nizin jako pies rodzinny. Jego efektowny wygląd i przyjazne usposobienie przypadły do gustu letnikom, którzy zapragnęli zabrać te psy ze sobą i z czasem spopularyzowali je w całej Słowacji.

Poza granicami ojczyzny czuwacz słowacki to rzadka rasa.

Jak wygląda czuwacz słowacki?

Czuwacz słowacki to duży molos w typie górskim. Osiąga 70 cm wysokości w kłębie i masę 44 kg. Bardzo przypomina wyglądem owczarka podhalańskiego.

Jak wygląda czuwacz słowacki? Budowa ciała

Czuwacz słowacki ma masywne ciało o głębokiej piersi, prostym grzbiecie i lekko opadającym zadzie. Kończyny są silne i proste, z dużymi, owalnymi łapami i kępkami włosów między palcami. Ogon jest obficie owłosiony, noszony nisko, ale w ruchu zawinięty nad grzbietem.

Głowa jest proporcjonalna z niezbyt długą, dość szeroką kufą o suchych, ciemnych wargach i zgryzem nożycowym lub cęgowym. Stop jest wyraźny, ale bez gwałtownego załamania, trufla nosowa czarna. Oczy lekko skośne, okrągłe, z czarnymi brzegami, w kolorze piwnym. Uszy są spore, trójkątne, opadające i obficie owłosione.

Jak wygląda czuwacz słowacki? Typ sierści

Sierść czuwacza słowackiego jest obfita, lekko falista, długa (nawet do 10 cm), w dotyku miękka, z gęstym podszerstkiem. Włos okrywowy na szyi tworzy rozłożystą kryzę, a na udach portki. Na głowie, kufie i łapach jest nieco krótszy, delikatny w dotyku. Sierść czuwacza słowackiego pokryta jest naturalnym woskiem – lanoliną – który chroni psa przed zimnem i wilgocią, a do tego nadaje sierści właściwości samoczyszczące, co ułatwia jej pielęgnację.

Uważa się, że sierść czuwacza słowackiego jest nieco bardziej miękka w dotyku od włosia owczarka podhalańskiego. Nie jest to jednak ścisła reguła i w praktyce trzeba nie lada eksperta, by odróżnić od siebie przedstawicieli obu tych ras.

Jak wygląda czuwacz słowacki? Umaszczenie

Umaszczenie czuwacza słowackiego powinno być jednolicie białe z czarnymi obwódkami oczu, faflami i truflą nosową.

Niektórzy uważają, że czuwacz słowacki powinien być koloru czysto białego, bez beżowych domieszek czy cieniowania, jak to się czasem zdarza w przypadku owczarków podhalańskich, ale i to nie jest ścisłą regułą.

Jaki charakter ma czuwacz słowacki? Pan i rodzina

Czuwacze słowackie chroniły stada przed atakami drapieżników, a także szałasów pasterzy i domów górali przed intruzami. Te wielorakie funkcje zdeterminowały cechy charakteru współczesnych czuwaczy słowackich. Są to psy zasadniczo spokojne, inteligentne, zdolne do samodzielnej pracy, przyjaźnie nastawione do znanych sobie ludzi i zwierząt, ale też czujne i odważne, by w razie konieczności przystąpić do obrony swego pana (i jego owiec).

Czuwacz słowacki czuje się opiekunem i obrońcą mieszkańców swego terytorium – także domowych zwierzaków, do których został przyzwyczajony – i bywa szczególnie opiekuńczy wobec dzieci.

Jaki charakter ma czuwacz słowacki? Dzieci

Czuwacz słowacki lubi dzieci, zwłaszcza takie, które nauczono, jak należy obchodzić się z psem. Ma do nich dużo cierpliwości i lubi się z nimi pobawić – od czasu do czasu. Znudzony lub zirytowany, odejdzie na bok, ale nigdy nie zaatakuje dziecka.

Dzieci należy zawsze nauczyć, jak należy obchodzić się z psem, oraz nadzorować zabawy młodszych pociech z czuwaczem, bo pies może je niechcący przewrócić.

Jaki charakter ma czuwacz słowacki? Obcy

Czuwacze słowackie mają silny instynkt terytorialny, a o zbliżaniu się obcych zawsze informują głośnym szczekaniem. Co ciekawe, u czuwaczy słowackich to suki są głośniejsze, ruchliwsze i łatwiej się pobudzają.

Jeśli czuwacz słowacki uzna, że jego pan jest w niebezpieczeństwie lub intruz wdarł się na terytorium, nie zawaha się zaatakować i pogonić nieproszonego gościa. Nigdy jednak nie atakuje bez powodu i potrafi trzeźwo ocenić sytuację i poziom zagrożenia.

Jaki charakter ma czuwacz słowacki? Inne zwierzęta

Czuwacz słowacki, po odpowiedniej socjalizacji, może dobrze dogadywać się z innymi psami i tolerować koty, a przynajmniej te, z którymi się wychował. Z natury jednak czuwacz słowacki nie jest przesadnie towarzyski i nie garnie się do innych czworonogów. Nie ma instynktu łowieckiego, ale małe i ruchliwe zwierzątka – jak obce koty – mogą go irytować.

Czuwacz słowacki na treningu

Wysoka inteligencja czuwacza słowackiego sprawia, że pies szybko się uczy i świetnie nadaje do zadań pastersko-stróżujących. Ułożenie i trening psa nie należą jednak do łatwych, bo czuwacz słowacki ma swój charakter i własne zdanie, bywa też uparty. Pełną dojrzałość psychiczną pies osiąga dopiero w drugim roku życia i najczęściej nie zaczyna się wcześniej jego szkolenia do pracy.

Jeśli nie masz czasu na samodzielne trenowanie czuwacza słowackiego, możesz powierzyć go profesjonalnemu trenerowi. Szczenięta dobrze jest też oddać do psiego przedszkola, gdzie nabędą ogłady i wszelkich psich umiejętności, a także będą socjalizować się z innymi czworonogami. Nie wolno zaniedbać wczesnego wychowania psa – takie zaniedbania fatalnie potem rzutują na całe dorosłe życie czworonoga.

Czuwacz słowacki na treningu: metody treningowe

Kluczem do udanego wychowania czuwacza słowackiego – i każdego innego psa - są cierpliwość i łagodna stanowczość. Komendy należy wydawać jasno i wyraźnie. Za każdym razem, gdy czuwacz słowacki zareaguje zgodnie z oczekiwaniami, trzeba go nagrodzić. Kiedy coś pomyli lub się poleni, możesz go skarcić, ale nie podnoś głosu. Krzyk tylko zestresuje psa, który może się przez to zrazić do treningu w ogóle.

Dobrze jest trenować psa w krótkich, ale częstych sesjach i stosować urozmaicony program ćwiczeń. Monotonne powtarzanie jednej komendy nudzi zwierzaka, który przestaje się uczyć. Odpowiednio dobrany zestaw różnorodnych ćwiczeń będzie jednak zabawą zarówno dla psa, jak i jego pana.

Czuwacz słowacki na treningu: socjalizacja

Początkowe wychowanie należy jednak zacząć możliwie wcześnie, nim szczeniak utrwali sobie złe nawyki. Piesek powinien od razu po przybyciu do nowego domu zacząć zaznajamiać się z panującymi w nim zasadami i poznać swoje miejsce w hierarchii. Musi też intensywnie się socjalizować z ludźmi i zwierzętami, także obcymi. Im więcej sytuacji pozna na tym wczesnym etapie życia, tym lepiej będzie sobie z nimi radził jako dorosły pies.

Szkolenie czuwacza słowackiego musi objąć nauczenie go reagowania na swoje imię i podstawowe komendy. Pies powinien też przyzwyczaić się do czesania, kąpania, mycia zębów i czyszczenia uszu, a także – zwłaszcza, jeśli żyje w mieście – do chodzenia na smyczy i w kagańcu.

Czuwacz słowacki na treningu: praca i sport

Po zakończeniu podstawowego treningu można uczyć czuwacza słowackiego nowych komend, oddać go profesjonalnemu trenerowi na szkolenie obronne lub zacząć trenować z nim psie sporty. Czuwacze słowackie rzadko biorą udział w zawodach – są dość uparte i nigdy w pełni posłuszne swemu panu. Jednak nawet jeśli nie planujesz wystawiać psa do zawodów, trening sportowy to dla niego dobra zabawa i okazja do zacieśniania więzów ze swym panem.

Pamiętaj, że szczenięta dużych ras dość długo rosną. Dlatego nie należy ich przemęczać, dopóki nie ukształtuje się w pełni ich układ kostno-mięśniowy. Nie zaczynaj forsownych treningów ze szczeniakiem, a kiedy zapomni się w zabawie i będzie szaleć bez umiaru, przerwij harce i daj mu odpocząć.

Czuwacz słowacki na spacerze

Czuwacz słowacki nie nadaje się do życia w mieszkaniu, potrzebuje co najmniej domu z ogródkiem, jeszcze lepiej z dużym podwórkiem, a wielu hodowców i właścicieli tych psów wskazuje, że w ogóle miasto nie jest odpowiednim środowiskiem dla tego psa. Nie jest natomiast prawdą, że owczarki źle czują się na nizinach. Psy nie znają się na mapie i jest im wszystko jedno, czy mają bliżej do morza czy do gór, pod warunkiem, że mają do dyspozycji dużo miejsca.

Czuwacz słowacki najlepiej czuje się na swobodzie i w otwartej przestrzeni. Potrzebuje ruchu, ale nie przesadnie wiele – regularne spacery, urozmaicone odrobiną zabawy, powinny wystarczyć. Chętnie bryka po łące, polu i lesie, lubi też kopać, co może sprawić problem właścicielom ogródków. Umie też jednak długo przesiadywać spokojnie w jednym miejscu, co przydawało mu się w czasie pracy stróża, gdy nadzorował powierzone sobie stada. Pies chętnie spędzi więc popołudnie leniwie, wylegując się w ulubionym miejscu (często w rabacie z kwiatami) i nie narzucając się rodzinie. Należy to brać pod uwagę, planując jego dietę – nadmiar kalorii przy zamiłowaniu do wylegiwania się na kanapie może doprowadzić psa do nadwagi.

Jeśli czuwacz słowacki spaceruje po mieście, należy wziąć go na solidną smycz, przytwierdzoną do szerokiej obroży, i założyć mu kaganiec fizjologiczny, który nie utrudnia ziajania. Czuwacz słowacki rzadko sam zaczyna kłótnie z innymi psami, jednak potrafi zdecydowane odpowiadać na zaczepki, dlatego smycz i kaganiec są konieczne. Psa nie powinny wyprowadzać dzieci, bo duże zwierzę może się im wyrwać.

W domu czuwacz słowacki powinien mieć odpowiednio duże i wygodne legowisko, bo od leżenia na gołej ziemi mogą mu się porobić modzele i nagnioty na łapach. Latem dobrze jest zapewnić mu zacienione miejsce do odpoczynku, dostatek świeżej wody i spacery tylko rano i wieczorem – z powodu swej gęstej sierści pies nie najlepiej znosi upały.

Czuwacz słowacki sam w domu

Czuwacz słowacki dość dobrze znosi kilka godzin osamotnienia i rzadko wykształca lęk separacyjny. Żaden pies nie powinien jednak być pozostawiany sam na zbyt długo. Warto przed wyjściem do pracy zostawić czuwaczowi słowackiemu do dyspozycji ulubione zabawki, jak gryzaki czy sznury do szarpania, by w chwilach nudy mógł sam znaleźć sobie zajęcie.

Co je czuwacz słowacki? Karma

Czuwacz słowacki powinien dostawać wysokiej jakości karmę dla dużych psów. Najlepiej wybrać pokarm od znanej i sprawdzonej firmy, która nie pakuje do swojej karmy konserwantów, barwników czy zbożowych spulchniaczy. Oszczędzanie na psiej karmie nie ma sensu, bo złe żywienie prowadzi do chorób, a te do wysokich opłat za wizyty u weterynarza, lekarstwa i zabiegi.

Czuwacz słowacki powinien dostawać dwa posiłki dziennie, każdy podzielony na mniejsze porcje, by nie wystąpił skręt żołądka. Porcje powinny być dostosowane do płci, wieku, masy, trybu życia i stanu zdrowia czuwacza. W doborze odpowiedniej diety i porcjowania pomogą Ci weterynarz lub zwierzęcy dietetyk.

Szczenięta czuwacza słowackiego muszą dostawać specjalną karmę dla rosnących psów dużych ras, która dostarczy im wszystkich niezbędnych składników odżywczych w okresie szybkiego wzrostu ciała.

Co je czuwacz słowacki? Dieta BARF

Możesz też karmić psa samodzielnie przygotowanymi posiłkami, pamiętaj jednak, że trzeba mu wtedy suplementować niektóre witaminy i minerały, jak wapń, cynk i nienasycone kwasy tłuszczowe, a także substancje chroniące stawy dużych czworonogów, jak np. chondroityna. Podawaj czuwaczowi słowackiemu surową wołowinę i cielęcinę, ale unikaj wieprzowiny, bo może zawierać pasożyty. Posiłki uzupełniaj często o ryby i oleje rybne. Dietę możesz wzbogacić czuwaczowi o surowe jajka (dobre dla sierści), gotowany ryż, otręby i - sporadycznie - owoce, o ile pies je lubi.

Zdrowy czuwacz słowacki

Czuwacz słowacki może cierpieć na typowe dolegliwości dużych psów. Jest więc narażony na dysplazję stawów biodrowych i łokciowych. Mogą go dotknąć choroby oczu, jak katarakta, zanik siatkówki, wywinięcie lub podwinięcie powieki. Czasem zapada na alergie pokarmowe i zapalenie ucha. Groźną przypadłością jest skręt żołądka, który bez szybkiej interwencji chirurgicznej może zabić psa. By zapobiec wystąpieniu skrętu, należy pilnować, by czuwacz słowacki odpoczywał przez godzinę przed jedzeniem i po nim. Trzeba też dzielić mu posiłki na mniejsze porcje, by nie jadł zbyt szybko i łapczywie.

Pies powinien przynajmniej raz w roku odwiedzić weterynarza na obowiązkowe szczepienia i ogólny przegląd stanu zdrowia. Takie badanie powinno objąć pobranie krwi, osłuch serca i płuc, sprawdzenie stanu oczu, uszu, zębów i pazurów. Wizyta u weterynarza pozwala wcześnie wykryć psie choroby i dolegliwości, a wczesna diagnoza zawsze pomaga w skutecznym leczeniu czworonoga.

Zadbany czuwacz słowacki żyje ok. 12 lat.

Czysty czuwacz słowacki: czesanie

Sierść czuwacza słowackiego należy regularnie czesać – w okresie linienia na wiosnę i jesień nawet codziennie – za pomocą grzebienia i szczotki, np. w typie pudlowki. Przy czesaniu trzeba zwrócić uwagę na uszy i łapy czuwacza, bo sierść w tych miejscach ma tendencję do filcowania się i kołtunienia. Nie od rzeczy będzie spryskać włos okrywowy specjalną emulsją antystatyczną, co ułatwi czesanie.

Czysty czuwacz słowacki: kąpanie

Sierść czuwacza słowackiego pokrywa naturalny wosk, nadając jej właściwości samoczyszczące i chroniąc psa przed zimnem i wilgocią – dawniej z sierści owczarków chętnie szyto np. swetry i skarpety. Pies rzadko więc wymaga kąpieli, najczęściej wystarczy po spacerze otrzepać go z liści czy rzepów.

Jeśli kąpiel jest konieczna, należy użyć szamponu dla długowłosych psów białej maści, który nie drażni skóry, nie rozmiękcza i nie brudzi włosa okrywowego. Po kąpieli należy wysuszyć psa suszarką, jednocześnie rozczesując sierść, tak by nadać jej pożądane ułożenie.

Czysty czuwacz słowacki: uszy, oczy i nos

Poza czesaniem i kąpaniem, należy regularnie czyścić psu uszy wacikiem nasączonym w solach fizjologicznych lub preparacie samoczyszczącym dla zwierząt. To ważne w przypadku czuwacza słowackiego, ponieważ jego kanały słuchowe są słabo wentylowane, a więc szczególnie narażone na infekcje bakteryjne i grzybiczne.

W miarę potrzeby w ten sam sposób czyści się też truflę nosa i kąciki oczu psa.

Czysty czuwacz słowacki: zęby

Czuwacz słowacki musi też mieć regularnie myte zęby za pomocą szczoteczki i pasty enzymatycznej. Od czasu do czasu powinien też dostawać smakołyki dentystyczne, które pomagają ścierać kamień nazębny.

Czysty czuwacz słowacki: pazury

Jeśli pies nie ściera wystarczająco pazurów, trzeba mu je skrócić cążkami lub zaprowadzić go na obcięcie pazurów do weterynarza albo groomera.

Dla kogo czuwacz słowacki to idealny pies?

Czuwacz słowacki to pies najlepiej czujący się przy pracy na świeżym powietrzu i otwartej przestrzeni. Może być psem rodzinnym o zrównoważonym temperamencie, stróżem domu i obrońcą domowników. Wymaga jednak starannego szkolenia, które nie jest łatwe, do tego źle czuje się w mieszkaniu i w ogóle w mieście. Jest to więc pies przede wszystkim dla doświadczonych przewodników i ich rodzin mieszkających na wsi. Nie nada się dla osób starszych, którym opieka nad tak dużym zwierzęciem może sprawić kłopot. Czuwacz słowacki nie powinien też być Twoim pierwszym psem, bo jego charakter trudno jest poskromić i odpowiednio ułożyć.

Czuwacz słowacki z dobrej hodowli

Czuwacz słowacki powinien pochodzić z profesjonalnej hodowli. Doświadczony hodowca wie, jak należy krzyżować psy, by zminimalizować ryzyko wystąpienia u szczeniąt chorób genetycznych. Dba także o odpowiednie żywienie i opiekę medyczną zarówno dorosłych psów, jak i szczeniąt wystawionych na sprzedaż. Nieodpowiednie żywienie czy brak opieki weterynaryjnej w pierwszych tygodniach życia mogą mieć fatalne konsekwencje dla zdrowia psa.

Najlepiej, by hodowla była zarejestrowana w którejś z krajowych lub międzynarodowych organizacji kynologicznych. Opinie o hodowli można poczytać na forach internetowych, zawsze jednak dobrze jest odwiedzić wybranego hodowcę osobiście, by na własne oczy przekonać się, jak wyglądają szczenięta oferowane na sprzedaż. Odpowiedzialny hodowca nie tylko będzie umiał odpowiedzieć na wszystkie Twoje pytania dotyczące rasy i opieki nad czuwaczem słowackim, ale też sam zada Ci ich kilka, by upewnić się, że będziesz umiał zaspokoić potrzeby psa.

Czuwacz słowacki: dokumentacja

Rasowy czuwacz słowacki musi mieć dwa dokumenty:

  1. Książeczkę zdrowia, w której odnotowano szczepienia i zabiegi odrobaczenia, często także wszczepienie chipu. Każde badanie powinno być potwierdzone podpisem weterynarza i naklejką.

  2. Rodowód, który potwierdza, że szczeniak spełnia standard rasy, a więc może być w przyszłości wystawiany do zawodów i konkursów.

Ponieważ czuwacz słowacki to rasa stosunkowo rzadka, trzeba liczyć się z tym, że na zamówionego szczeniaczka trzeba będzie trochę poczekać.

Ile kosztuje czuwacz słowacki?

Rasowy czuwacz słowacki z rodowodem kosztuje przeciętnie od 2000 do 3000 zł. Szczenięta z rodziców czempionów lub przeznaczone do dalszego rozrodu są zawsze droższe, a te „na kolanka”, bywają tańsze.

Miesięczne utrzymanie czuwacza słowackiego kosztuje ok. 200 zł.

Podobne artykuły

facebook/Samuel Flores

Psy

Pies strzegł swojego umierającego przyjaciela. Pozostał u jego boku do ostatniej chwili

Czytaj więcej >
robaki u psa

Psy

Zabezpiecz swojego psa (i siebie) przed robakami!

Czytaj więcej >
Pies porzucony w worku

Psy

Wrzucił psa do worka i obciążył gruzem. Seryjny oprawca zwierząt pilnie poszukiwany

Czytaj więcej >
Potrącony pies

Psy

Kierowca śmiertelnie potrącił psa i uciekł z miejsca zdarzenia. Czy odpowie za swoje czyny?

Czytaj więcej >
diesel śmierć

Psy

Diesel zachorował na raka. Właściciel towarzyszył mu do ostatniej chwili

Czytaj więcej >
piesek

Psy

Zabawy psa z dzieckiem. Maluch nie może przestać się śmiać

Czytaj więcej >