Kocimiętka: przepis na koci odlot
Źródło: pixabay

Kocimiętka: przepis na koci odlot

31 Października 2020

Wprowadza koty w stan euforii, rozluźnia, uspokaja – to właśnie kocimiętka, niezwykła kocia „używka”. Nie uzależnia i nie daj efektów ubocznych. Dowiedz się, jak twojemu kotu może przysłużyć się kocimiętka.

Kocimiętka: niepozorna roślina o niezwykłym działaniu

Kocimiętka (łac. nepeta) to roślina powszechnie występująca na suchych terenach strefy umiarkowanej. Można ją spotkać głównie w Europie i Azji, ale też w Afryce Północnej. Rodzimym gatunkiem występującym w Polsce jest kocimiętka naga (nepeta pannonica).

Kocimiętka z wyglądu przypomina bazylię, a jej kwiatostan – lawendę. Niektóre gatunki kocimiętki wykorzystuje się do produkcji miodu, inne służą za rośliny ozdobne z uwagi na ładne białe lub różowe kwiaty. Kocimiętka właściwa (nepeta cataria) także występuje w Polsce jako gatunek zadomowiony. Roślina ta ma właściwości psychodeliczne i w przeszłości była powszechnie używana przez zielarzy do warzenia naparów.

Kocimiętka – kocia „używka”

Kocimiętka właściwa może wywierać silny wpływ nie tylko na ludzi. To właśnie ta roślina zawiera olejki eteryczne, bogate w nepetalakton, czyli substancję wprawiającą koty domowe w euforię. Stąd nazwa rośliny: kocimiętka, czyli po prostu kocia mięta. Nepetalakton jest prawdopodobnie kocim feromonem, dlatego działa szczególnie silnie na koty w wieku rozrodczym, a słabiej na kocięta i zwierzęta starsze. Około 2/3 kotów jest podatnych na działanie kocimiętki – podatność ta jest dziedziczna. Pozostała 1/3 zwierząt posiada z kolei dziedziczną odporność na działanie nepetalaktonu. Zamiłowanie do kocimiętki nie zależy od płci, rasy ani umaszczenia kota. Jedynym uwarunkowaniem jest wiek.

Kocimiętka a inne zwierzęta

Kocimiętka to „używka” typowo kocia. Nie zaobserwowano podobnie silnych reakcji w kontakcie z tą rośliną u innych gatunków zwierząt. Warto dodać, że nie tylko koty domowe przepadają za kocimiętką – odnotowano, że działa także na lwy, jaguary i lamparty. Dziwne, że tygrysy nie wykazywały zainteresowania rośliną.

Niektóre psy też mogą odczuwać działanie kocimiętki, ale znacznie słabiej. Cytrynowa kocimiętka działa uspokajająco na pszczoły. Kocimiętka nie wywiera żadnego wpływu na króliki, za to szczury odstrasza, podobnie jak muchy, mszyce i komary.

Kocimiętka i jej wpływ na kota

Kiedy kot znajdzie się w pobliżu kocimiętki, dostaje bzika na jej punkcie. Przede wszystkim łapczywie chłonie jej zapach. Otwiera pyszczek, marszczy nos i podwija górną wargę, jakby chciał pogryźć powietrze. To zachowanie to tzw. flehming. Polega ono na tym, że kot intensywnie wyczuwa substancje chemiczne za pomocą organu Jacobsona – narządu zlokalizowanego po obu stronach przegrody nosowej.

Kot nie poprzestaje tylko na wąchaniu. Namiętnie korzysta z każdej formy kontaktu z kocimiętką. Tarza się w niej, liże i gryzie liście oraz łodygi, szarpie roślinę łapkami. Zabawie z kocimiętką towarzyszy głośne mruczenie, czasem też miauczenie albo intensywne ślinienie się. Po ok. dziesięciu minutach kot traci zainteresowanie rośliną, ale gdy trochę odsapnie, może przystąpić do kolejnej sesji kocimiętkowego odlotu.

Kocimiętka dobrze sprawdza się jako środek uspokajający dla kotów. Podanie kotu kocimiętki może zmniejszyć u niego stres związany np. z transportem lub wizytą u weterynarza. Ponadto kocimiętka może być wykorzystana do skierowania kociej uwagi na jakiś przedmiot (np. drapak czy miskę) i odwrócenia jej od czegoś niepożądanego (np. drugiego, agresywnego kota).

Czy kocimiętka szkodzi kotom?

Nie stwierdzono negatywnego wpływu kocimiętki na zdrowie kota, choć zbyt długie oddawanie się odurzającym zabawom może doprowadzić do chwilowego otumanienia. Kontakt z kocimiętką ma dobry, uspokajający wpływ na koty. Bardzo rzadko zdarza się, że po zjedzeniu zbyt dużej ilości rośliny zwierzę zwymiotuje, ale to u kotów normalna reakcja na problemy żołądkowe.

Kocimiętka nie uzależnia, a częsty z nią kontakt może wręcz uodpornić kota na działanie nepetalaktonu.

Kocimiętka w zabawkach dla kotów

Ponieważ kocimiętka nie szkodzi zwierzakom, za to wyraźnie dostarcza im dużo frajdy, wykorzystuje się ją często jako element kocich zabawek. Zapach kocimiętki wzmaga zainteresowanie kota zabawką i zachęca do harców. Z reguły nasączone lub wypełnione kocimiętką piłki, gałganki lub pluszowe myszki przykuwają uwagę kota dłużej niż inne zabawki. Dzięki temu zwierzak bawi się nawet kilka godzin, zażywa więcej ruchu, wzmacnia układ kostno-mięśniowy oraz polepsza koordynację ruchową. Aktywność fizyczna może też polepszyć apetyt u niejadków i skłonić kota, by pił więcej wody.

Zabawki z kocimiętką znajdziesz w każdym dobrym sklepie zoologicznym. Z reguły w asortymencie znajdują się też spreje z kocimiętką, dziki którym możesz oznaczyć ulubionym kocim zapachem niektóre przedmioty w domu. Spryskując kocimiętkowym sprejem nowy drapak, zachęcisz kota do ścierania na nim pazurków, z kolei kocimiętka na nowym legowisku może skłonić zwierzaka do przebywania w nim, a więc też szybszego przyzwyczajenia się.

Domowa kocimiętka: zacznij samodzielną uprawę

Jeśli chcesz samodzielnie uprawiać kocimiętkę, tak by Twój kot miał dostęp do świeżych listków i łodyg – nie ma nic prostszego! Upewnij się tylko, że uprawiasz kocimiętkę właściwą, a nie np. cytrynową. Kocimiętka cytrynowa przyciąga pszczoły, ale jej zapach odstrasza koty!

Kocimiętka nie ma dużych wymagań, możesz uprawiać ją w doniczce na parapecie czy na balkonie. Ważne, by roślina miała dużo słońca i tylko odrobinę wody. W naturalnym środowisku kocimiętka rośnie głównie na terenach suchych, dlatego trzeba uważać, by jej nie przelać. Kocimiętka rośnie chętnie i szybko, w naturze często tworzy spore grupy samosiejek.

Kocimietka kwitnie przez całe lato, wydając swoje piękne kwiaty i wydzielając specyficzny zapach, który dodatkowo odstrasza owady. Świeże liście kocimiętki możesz bezpiecznie dodać do sałatek, a suszone sprawdzą się jako przyprawa do mięsa lub baza zdrowego naparu. Napar z kocimiętki łagodzi dolegliwości żołądkowe, ma działanie przeciwzapalne i uspokajające, wspomaga leczenie chorób układu oddechowego i nerwowego. Tyle pożytku przy tak niewielkim nakładzie pracy!

Pamiętaj, że zapach kocimiętki właściwej przyciąga wszystkie okoliczne koty, nie tylko twojego. Dlatego zabezpiecz roślinę tak, by zwierzaki nie mogły się niej wytarzać, tak jak to uwielbiają robić z dziko rosnącą kocimiętką. Kiedy roślina będzie już silna i w pełni rozwinięta, możesz odciąć kilka gałązek, łodyg i kwiatów i podarować je kotu. Dobrym pomysłem byłoby włożenie ich np. do lnianego woreczka, przez który wydobywać się będzie zapach rośliny. Woreczek możesz rzucić kotu do zabawy jako piłeczkę lub przytwierdzić go do wędki. Twój kot będzie szalał za taką zanętą i wyczyniał akrobacje, jakich nigdy byś się po nim nie spodziewał.

Nie tylko kocimiętka: inne rośliny działające na koty

Działanie wywołujące euforię u kotów, zaobserwowano także u innych roślin. Jedną z najbardziej znanych jest kozłek lekarski, czyli waleriana. Szczególnie silne działanie na ponad 80% kociej populacji ma występująca we wschodniej Azji roślina matatabi. Nawet koty niewrażliwe na kocimiętkę szaleją za matatabi. Z tego powodu kocie zabawki w Chinach i Japonii są obecnie często wypełnione właśnie proszkiem z matatabi. Wytwarza się z niej także specjalne gryzaki i patyczki do czyszczenia kocich zębów.

Następny artykuł