Jamnik – wielki duch w małym ciałku
Źródło: pixabay

Jamnik – wielki duch w małym ciałku

31 Października 2020

Nieustępliwy łowca, obrońca domu, wierny towarzysz – taki jest jamnik. Choć jego parówkowate ciało wydaje się niepozorne, pies tej rasy to wulkan energii. Jego liczne talenty nieraz cię zaskoczą. Dowiedz się, czy jamnik to idealny pies dla ciebie.

Jamnik, czyli pies borsuczy

Niektórzy badacze psich dziejów – zwłaszcza ci po kryjomu kochający się w jamnikach – lubią twierdzić, że rasa ta wywodzi się aż ze starożytnego Egiptu. Poświadczona źródłowo historia jamników sięga jednak średniowiecznych Niemiec, nie kraju nad Nilem. To właśnie z państw niemieckich wywodzą się najstarsze linie jamników.

W Niemczech nazywano jamnika Dachshund, czyli „pies borsuczy”, ponieważ z uwagi na swoją budowę świetnie nadawał się do polowania na borsuki. Krótkie nogi i podłużne ciało pozwalały jamnikowi wdzierać się do siedzib przeróżnych zwierząt kopiących nory. Jamniki szkolono w wypłaszaniu zwierząt z nor lub krzaków, zaganianiu dzików, aportowaniu ptaków, tropieniu jeleni i piesków preriowych. Jamnik szybko stał się nieodłącznym towarzyszem myśliwych i dzięki swoim walorom łowieckim rozprzestrzenił się po całej Europie. Zyskał też sobie uznanie arystokracji, np. królowa Wiktoria była szczególnie zauroczona jamnikami.

Rasowy jamnik ma trzy odmiany

Zasadniczo jamniki to nieduże psy o podłużnym, muskularnym ciele i krótkich łapkach. Nie bywają wyższe niż 35 cm. Amerykański satyryk Henry Luis Mencken stwierdził kiedyś, że jamnik „jest wysoki na pół psa i długi na półtora psa”.

Przednie łapy są większe, nieco wiosłowate, co pomaga w kopaniu. Ciało pokrywa gładka sierść. Skóra jest elastyczna i na tyle luźna, by zwierzę mogło się swobodnie przeciskać nawet w ciasnych norach bez ryzyka skaleczenia. Pysk jamnika jest podłużny, głowa ma kształt klinowaty. Oczy powinny być ciemne. Uszy są duże i zwisające.

Wzorzec rasy wymienia trzy główne typy jamnika według kryterium rozmiaru. Jamniki standardowe mają ponad 35 cm obwodu klatki piersiowej i ważą do 9 kg. Jamniki miniaturowe mają w obwodzie klatki od 30 do 35 cm i osiągają 7 kg. Odmiana królicza, najmniejsza, to pieski mające poniżej 30 cm w obwodzie klatki piersiowej i zaledwie 3 kg masy ciała. Niektóre organizacje hodowców nie uznają jamników króliczych za rasowe.

Każda z odmian rozmiarowych różnicuje się jeszcze ze względu na typ futra. Są więc jamniki krótkowłose, długowłose i szorstkowłose, mające charakterystyczne krzaczaste brwi i „bródkę”.

Jamniki mogą mieć bardzo różnorodne umaszczenie. Większość psów jest rudobrązowa lub czarna podpalana. Nie akceptuje się tylko maści w całości czarnej lub w całości białej bez podpalania.

Różne warunki klimatyczne i sposoby hodowli doprowadziły do powstania licznych odmian jamnika, np. przystosowany do zimna jamnik skandynawski. Nie wszystkie odmiany jamników są jednak uznawane za rasowe.

Jaki charakter ma jamnik?

Jamnik to żywioł upchnięty w niedużym ciałku przypominającym rozszczekaną i rozmerdaną kiełbaskę na krępych nóżkach. Jamniki mają niespożytą energię, którą wykorzystują do ścigania ludzi, zwierząt, ptaków i w ogóle wszelkich interesujących obiektów. Uwielbiają bawić się piłkami, a także kopać. Z braku ziemi jamniki zakopują się czasem w pościeli swoich właścicieli, pod kocami lub poduszkami.

Jamniki są śmiałe, odważne, przyjacielskie i przywiązują się do właściciela. Wymagają też od niego wiele uwagi i zainteresowania. Przedłużająca się nieobecność właściciela wywołuje u nich stres, który rozładowują, gryząc meble. Dlatego jamniki nie są odpowiednie dla wszystkich ludzi. Właściciel powinien poświęcać im wiele uwagi, zapewniać rozrywki i dbać o ich odpowiednie ułożenie.

Wobec obcych jamniki przejawiają nieufność, mogą na nich szczekać i warczeć. Wiele jamników nie przepada też za dziećmi, choć po odpowiedniej tresurze mogą się z nimi zaprzyjaźnić. Małe psy, w tym jamniki, przejawiają generalnie dość wysoki poziom agresji, choć można go obniżyć za pomocą odpowiedniej tresury i ułożenia. Ugryzienia jamników najczęściej nie wyrządzają poważnej krzywdy.

Jamniki mają dość trudny charakter i wymagają ułożenia. Są uparte i nieustępliwe, co pomaga im na polowaniach, ale utrudnia tresurę. Często bywają nieposłuszne. Zaniedbania w kwestii wychowania mogą sprawić, że pies zdziczeje, a nawet stanie się groźny. Dlatego do odpowiedniego ułożenia jamników przykładać należy szczególną wagę.

Jamniki to inteligentne psy. Według badań reagują poprawnie na wyuczone komendy w więcej niż 50% przypadków.

Jamniki długowłose uchodzą za spokojniejsze i szczególnie inteligentne. Cechy te odziedziczyły po spanielach. Z kolei dziedziczące po terierach jamniki szorstkowłose są szczególnie odważne.

Jamniki wprawdzie nie budzą grozy swym wyglądem, ale bardzo głośno szczekają, dobrze więc sprawdzają się w roli psich stróżów. W mieszkaniu mogą jednak narobić sporo hałasu, co trzeba brać pod uwagę, decydując się na wzięcie jamnika pod swój dach. Osoby mające problemy z zasypianiem lub koncentracją albo cierpiące z powodu bólów głowy powinny rozważyć zakup innego psa.

Mimo pewnych trudności wychowawczych i okazyjnych humorów, jamnik uchodzi za dwunastą w kolejności najpopularniejszą rasę domowego psa w USA (według badań American Kennel Club).

Co je jamnik?

Jamniki mają spory apetyt, dlatego należy karmić je wysokiej jakości karmą z zachowaniem porcjowania, tak by pies nie utył. Porcje należy dopasować do wieku, rozmiarów i trybu życia psa. Jamniki powinny jeść kilka mniejszych posiłków w ciągu dnia. Pochłanianie zbyt dużej ilość pokarmu naraz może wywołać u nich niestrawność.

Karma powinna zawierać przede wszystkim białka zwierzęce – mięso mięśniowe i podroby. Karma nie powinna zawierać składników pochodzenia zbożowego, odpadów zwierzęcych, spulchniaczy, konserwantów, sztucznych poprawiaczy smaku i barwników.

W doborze odpowiedniej diety dla jamnika pomoże ci weterynarz lub zwierzęcy dietetyk.

Jakiej pielęgnacji wymaga jamnik?

Jamniki to dość silne i wytrzymałe psy. Zadbane żyją ok. 15 lat.

Z powodu swojej nietypowej budowy jamniki zapadają czasem na choroby kręgosłupa. Tzw. porażeniu jamniczemu – rodzajowi dyskopatii – sprzyjają m.in. otyłość, ale też zbyt gwałtowne ćwiczenia czy upadki z wysokości. Ryzyko wypadnięcia dysku zwiększa też wchodzenie lub schodzenie po schodach, dlatego zaleca się raczej wnoszenie jamników na piętra. Dyskopatia może powodować szereg dolegliwości, np. utratę kontroli nad tylnymi łapami. Nie można jej wyleczyć, ale da się złagodzić objawy, podając psu lekarstwa lub poddając go zabiegowi chirurgicznemu. Jamnikom mogą się też przydarzyć zwichnięcia rzepki.

Poza regularnymi wizytami u weterynarza jamniki wymagają starannej tresury już od wczesnego wieku szczenięcego. Dobre ułożenie psa pozwala zniwelować nieco kłopoty związane z jego upartym charakterem. Jamniki uczą się dość szybko, ale do skutecznego przyswojenia przez nie norm zachowań konieczna jest konsekwencja i dużo cierpliwości. Jamnika koniecznie należy też przyzwyczaić do innych psów i dzieci. Swoją drogą, dzieciom – zwłaszcza małym – trzeba także wytłumaczyć, że jamnik to nie zabawka, tylko żywy pies, który ma swoje potrzeby i humory. Wiedza to klucz do wzajemnego zrozumienia i świętego spokoju w domu.

Jamniki należy wyprowadzać na długie spacery urozmaicone zabawą. W końcu to psy myśliwskie i muszą się wyszaleć na powietrzu. Jamniki najchętniej uganiają się za piłkami, kochają też buszować wśród korzeni, krzaków i wysokiej trawy. Jamnika koniecznie trzeba brać na smycz lub szelki, aby nie zagubił się podczas swoich dzikich harców po zakamarkach parków. Jeśli wyprowadzasz jamnika w lesie lub po łące, pamiętaj, że na widok zająca czy wiewiórki może stracić głowę i pognać za zdobyczą na oślep, nie oglądając się na właściciela. Dlatego smycz jest nieodzowna. Jamniki są wytrzymałe. Także na niskie temperatury. Generalnie jednak należy unikać zbytniego wychłodzenia czworonoga, o które w przypadku niskich jamników jest szczególnie łatwo. Zimowe spacery dobrze jest skończyć, osuszając psa ręcznikiem i puszczając go do legowiska ustawionego blisko kaloryfera.

Futro jamników nie powinno wymagać szczególnej pielęgnacji z wyjątkiem regularnego szczotkowania. Ulegając swemu łowieckiemu instynktowi, jamniki często buszują w napotkanych zakamarkach, co sprawia, że różne brudy, liście czy insekty mogą zaplątać się w ich futro i trzeba je wyczesać. Zabieg ten należy przeprowadzać często w przypadku jamników długowłosych. Pełna kąpiel natomiast rzadko bywa konieczna. Nie trzeba kąpać jamnika częściej niż trzy razy w roku. Po kąpieli wystarczy psa osuszyć ręcznikiem, nie trzeba używać suszarki.

Jamnik z dobrej hodowli

Dobrym pomysłem jest kupno jamnika od doświadczonego hodowcy. Hodowca taki powinien być zrzeszony w organizacji kynologicznej, ale żadne dokumenty nie dają gwarancji jakości hodowli. Dlatego dobrze jest odwiedzić hodowcę i przekonać się na własne oczy, w jakich warunkach żyją jego psy i oferowane na sprzedaż szczeniaki. Dobry hodowca nie tylko chętnie odpowie na wszystkie twoje pytania i rozwieje wątpliwości, ale sam zada ci szereg pytań, np. o warunki, jakie zapewnisz swoim przyszłym psom.

Szczeniak rasowego jamnika z dobrej hodowli powinien mieć ważną książeczkę zdrowia, mieć za sobą dwa zabiegi odrobaczania i jedno szczepienie, a także mieć wszczepiony chip. Jamnik powinien też mieć rodowód. Szczenięta przeznaczone na sprzedaż nie mogą mieć mniej niż 8 tygodni. Nie powinny też zdradzać objawów choroby ani nadmiernej agresji.

Ile kosztuje jamnik?

Rasowy jamnik z dobrej hodowli może kosztować od 1500 do nawet 3500 zł. Cena jest wyższa, jeśli rodzice psiaka byli nagradzani na wystawach i konkursach łowieckich albo jeśli hodowla jest szczególnie renomowana.

Jamnik jest jednak wart swej ceny – zdrowe zwierzę będzie się znakomicie rozwijać. Po odpowiedniej tresurze nawet najbardziej charakterny jamnik stanie się wiernym towarzyszem, energicznym strażnikiem domu, cierpliwie znoszącym nawet zaczepki dzieci.

Możesz też zdecydować się na adopcję jamnika ze schroniska. Plusem tego rozwiązania jest to, że starsze psy są już ułożone. Musisz tylko poznać ich charakter, bez konieczności żmudnego układania zwierzaka. Podarowanie nowego domu psu to też zawsze wielkie szczęście dla zwierzęcia.

Jamnik w kulturze

Przedstawiciele tej szlachetnej rasy o pociesznym wyglądzie uchodzą za jeden z symboli Niemiec. Jamnik imieniem Waldi był oficjalną maskotką Letnich Igrzysk Olimpijskich, zorganizowanych w Monachium w 1972 r. Wizerunki jamników, z powodu ich zabawnego wyglądu, pojawiały się też często na karykaturach i plakatach propagandowych, ośmieszających III Rzeszę.

Jamniki biorą udział w zawodach psów myśliwskich, na których rywalizują w wielu konkurencjach. Zawody mają na celu zachętę do coraz lepszego tresowania tych upartych psów oraz hodowania jeszcze sprawniejszych odmian o wyraźniejszych cechach rasowych.

Jamniki cieszyły się sympatią sławnych osób, np.: Napoleona Bonaparte, królowej Wiktorii, cesarza Wilhelma II, Pabla Picasso czy Andy’ego Warchola.

Następny artykuł