Gekon – pierwsza udomowiona jaszczurka
Źródło: pixabay

Gekon – pierwsza udomowiona jaszczurka

31 Października 2020

Gekon ma przyjazne usposobienie, ciekawe ubarwienie, a gekon lamparci posiada nawet powieki, dzięki którym może puścić do ciebie oko. To wytrzymałe i proste w pielęgnacji zwierzątko wprowadzi nieco egzotyki do twojego domu.

Gekon – historia hodowli

Naturalnym środowiskiem gekona są półpustynne górskie tereny Azji Mniejszej i Środkowej, od Turcji, przez Afganistan, po zachodnie prowincje Indii. To właśnie z uwagi na swoje surowe środowisko jaszczurka jest tak dobrze przystosowana do znoszenia ekstremalnych warunków. Umie przeżyć miesiąc bez jedzenia i wody, dobrze też znosi niskie temperatury.

Najpopularniejsze dzisiaj wśród terrarystów gekony lamparcie po raz pierwszy opisał naukowo zoolog Edward Blyth w 1854 r. Zauważył, że jaszczurki jako jedyne mają powieki i nazwał ich genus „Eublepharis”, czyli „mający dobre powieki”. Zauważył też brak przylg na łapkach, co jest inną cechą charakterystyczną gekona lamparciego.

Gekon lamparci nazywany jest często pierwszą udomowiona jaszczurką, cieszy się bowiem popularnością jako zwierzątko domowe z uwagi na swoje ciekawe ubarwienie, łatwość w pielęgnacji i naturalną wytrzymałość, dzięki której wybacza nawet poważne błędy opiekuna. Inne odmiany gekonów, rzadziej jednak spotykane w domach, to gekon orzęsiony i toke, znany z wydawania charakterystycznego dźwięku w sezonie godowym.

Jak wygląda gekon?

Gekonowate występują w przeróżnych kształtach i rozmiarach. Najpopularniejszą jaszczurką wśród polskich terrarystów jest gekon lamparci, zwany też tygrysim. Nazwa bierze się od jego umaszczenia – najczęściej żółtawego na białym podkładzie, z czarnymi cętkami, ale występuje bardzo wiele wariantów kolorystycznych. Młode gekony mają na ciele ciemne pręgi, które z wiekiem przekształcają się w cętki.

Gekon lamparci dorasta do 30 cm długości, z czego połowa przypada na wyraźnie segmentowany ogon. Ogon odrasta, jeśli zwierzę go straci, choć nowy jest nieco krótszy i krępawy. Pamiętaj, by nigdy nie łapać gekona za ogon, bo może go oderwać w odruchu obronnym! Gekon osiąga swe maksymalne rozmiary po ok. trzech latach życia. Dorosły gekon waży ok. 100 g. Samce są nieco większe od samic i mają szersze głowy, ale generalnie różnice w wyglądzie między płciami nie są duże i łatwo się pomylić. Zdarza się, że dopiero po paru latach bardziej zorientowany weterynarz ogłasza, że np. nasz domowy gekon Dżordż to dziewczynka.

Gekon ma walcowatą głowę i szeroko rozstawione oczy o złotawych tęczówkach. Jego ciało pokryte jest drobniutkimi łuskami, przez co zwierzątko wydaje się jedwabiste w dotyku. Gekon lamparci jako jedyny ze swojej rodziny ma ruchome powieki i śpi z zamkniętymi oczami. Na końcach palców ma pazurki, a nie przylgi. Dlatego świetnie wspina się po kamieniach i gałęziach, ale nie może przyczepić się do zupełnie gładkich powierzchni.

Gekony osiągają dojrzałość płciową po mniej więcej 11 miesiącach życia. Po mniej więcej pięciu tygodniach od zapłodnienia samica składa jaja, z których po trzech miesiącach wykluwają się młode.

Jaki charakter ma gekon?

Gekon jest z natury spokojny, ale ciekawski. Lubi zajrzeć we wszystkie kąty. Gekon lamparci jest szczególnie towarzyski, szybko przyzwyczaja się do ludzi i chętnie spędza czas w ich pobliżu. Jest zwierzęciem stadnym – w naturalnym środowisku żyje w grupach po kilkadziesiąt osobników. Samce zawzięcie bronią swego terytorium, więc gekon może popaść w konflikt z innymi zwierzakami domowymi i lepiej jest nie dopuszczać go w pobliże kota czy psa. Najlepiej jeśli sprawisz sobie małą grupkę gekonów – samca i kilka samic. W ten sposób będą dotrzymywały sobie towarzystwa, możesz też doczekać się miotu, a odchowane jaszczurki sprzedać lub rozdać znajomym.

Gekony żerują głównie w nocy, a dnie wolą spędzać w bezpiecznych kryjówkach. W warunkach domowych aktywizują się nad ranem i po zmierzchu, choć mogą też sporadycznie wychodzić z kryjówki o innej ulubionej porze. Szykującego się do ataku gekona rozpoznasz po tym, że zamiera bez ruchu z oczami wbitymi w upatrzoną ofiarę i tylko jego ogon porusza się miarowo. Gdy ofiara – np. chrząszcz – wykona najmniejszy ruch, gekon atakuje z prędkością błyskawicy. Gekon domowy rzadko gryzie, a nawet jeśli dziabnie cię w palec, nie sprawi to bólu.

Zimą gekon hibernuje – nie zapada wprawdzie całkiem w sen, ale znacząco obniża swoją aktywność. To jego naturalna potrzeba i w warunkach domowych trzeba ułatwić mu hibernację. Wystarczy obniżyć temperaturę w terrarium do 10 stopni w nocy i 15 w dzień. Możesz to zrobić, odpowiednio regulując dogrzewanie terrarium, lub przestawić je w jakieś chłodniejsze miejsce, np. zacieniony parapet. W okresie hibernacji gekon nie je, ale popija czasem wodę.

Czego potrzebuje gekon?

Gekon to odporna jaszczurka i nie wymaga skomplikowanej pielęgnacji. Musi jednak mieć odpowiednią siedzibę – terrarium dostosowane do gatunków pustynnych.

Terrarium dla jednego gekona powinno mieć wymiary co najmniej 60 x 40 x 40 cm. Im więcej jaszczurek, tym większa powinna być powierzchnia zbiornika, ale 40 cm wysokości zupełnie wystarczy. Zbiornik musi być odpowiednio wentylowany i w razie potrzeby dogrzewany od podłoża za pomocą mat grzewczych albo kabli. Temperatura wewnątrz terrarium powinna wynosić ok. 30 stopni, a wilgotność powietrza 50 %. Nocą temperatura może być nieco niższa, a wilgotność większa. Zabezpiecz wszystkie nagrzewające powierzchnie w terrarium, by gekon się nie oparzył. Nie musisz instalować żarówki UVB dla doświetlania zwierzęcia, bo gekon aktywizuje się w nocy. Jeśli jednak terrarium stoi w ciemnym kącie, trzeba symulować gekonom dzień za pomocą sztucznego światła.

Ważne jest odpowiednie podłoże – powinno mieć ok. 10 cm grubości i oferować gekonom różne zakamarki i szczeliny. Podłoże może stanowić piasek lub żwir, usypany wokół większych kamieni. Wnętrze terrarium powinno być wyposażone w kryjówki, do których gekon będzie się wślizgiwał na odpoczynek, np. skalne jaskinie czy puste w środku pieńki. Dodaj też różnego rodzaju struktury do wspinaczki – gałąź, kawałek grubego sznura, kamienie, platformy. Możesz uzupełnić wyposażenie terrarium o tackę z wilgotnym mchem, co zapewni tak pożądaną przez gekony dużą wilgotność powietrza.

Pamiętaj, by codziennie czyścić terrarium: usuwać z podłoża kał i mocz, a także resztki jedzenia i wylinki, jeśli gekony akurat zrzuciły skórę.

Co je gekon?

Gekon może wytrzymać nawet miesiąc bez jedzenia! To dlatego, że tłuszcz i wodę magazynuje w ogonie. Nie ma jednak powodu, by głodzić domowego gekona. Jaszczurka najchętniej wcina owady, takie jak świerszcze czy chrząszcze mączniki. Karm gekona żywymi owadami, tak by mógł na nie zapolować – trzy lub cztery chrząszcze mniej więcej co drugi dzień wystarczą. Owady możesz posypać sproszkowanym wapniem: to ważny suplement gekoniej diety. Poproś też weterynarza lub sprzedawcę w sklepie zoologicznym o zestaw suplementów witaminowych dla jaszczurek.

Zadbany gekon lamparci żyje ponad 20 lat.

Zdrowy gekon

Gekony to twarde sztuki, ale czasem cierpią na dolegliwości wywołane przeważnie niedoborem wapnia i witamin, zwłaszcza witaminy D3. Przynajmniej dwa razy w tygodniu należy podawać jaszczurkom suplementy tych składników. Jak to zrobić? Możesz np. posypać przeznaczone dla gekonów owady proszkiem z wapnia i w ten sposób zapobiec niedoborowi. Inna możliwość to nakarmienie owadów warzywami i owocami tuż przed rzuceniem ich na pożarcie gekonowi – w ten sposób jaszczurka strawi także pełną witamin zawartość żołądków świerszczy czy chrząszczy.

Gekony miewają z rzadka problemy z wylinką i całkowitym zrzuceniem starej skóry. Możesz pomóc im w tym, kąpiąc jaszczurki w ciepłej wodzie albo zwilżając niezrzuconą skórę odrobiną gliceryny. Po tym wstępnym zabiegu łatwo usunąć zalegającą wylinkę za pomocą miękkiej szmatki lub patyczka do uszu. Jeśli nie chcesz przeprowadzać tych zabiegów samodzielnie, zanieś gekona do weterynarza.

Gekonom zdarza się też niedrożność jelit. Wraz z pokarmem jaszczurki łykają odrobinę piasku, który pomaga im trawić pancerze owadów. Jeśli zbierze się go za dużo, zacznie zalegać i blokować jelita gekona. Niedrożność jelit to poważna dolegliwość, którą wyleczyć powinien weterynarz.

Dla kogo gekon to idealny zwierzak?

Gekon lamparci to ładna jaszczurka o przyjaznym usposobieniu, która nie boi się ludzi i nie wymaga skomplikowanej pielęgnacji. To świetne zwierzątko dla początkujących terrarystów i wszystkich osób lubiących obserwować egzotyczne jaszczurki. Oczywiście, gekon nie nadaje się dla osób pragnących mieć w domu puszystego pieszczocha – dla nich lepsze będą koty i psy. Nie każdemu też może się podobać konieczność karmienia gekona żywymi świerszczami, żukami czy karaczanami.

Gekon z dobrej hodowli

Gekona lamparciego najlepiej kupić w dobrym sklepie zoologicznym. Poczytaj w internecie opinie o wybranym przez Ciebie sklepie, możesz też poszukać porad na forach terrarystycznych. W czasie wizyty w sklepie zwróć uwagę na to, czy zwierzęta wyglądają zdrowo, są energiczne i reagują np. na stukanie w szybę. Przyjrzyj się, czy terraria są czyste, dobrze oświetlone i ogrzane. Młody gekon lamparci powinien być czysty, bez żadnych strupów czy plam pod oczami, o twardym pyszczku.

Transport gekona jest prosty – wystarczy płócienny worek lub pudełko z dziurkami na powietrze i fragmentem wytłoczki z kartonu po jajkach na dnie. Gekon uczepi się wytłoczki pazurkami i nie będzie się chybotał w czasie transportu.

Ile kosztuje gekon?

Gekon lamparci z dobrego sklepu może kosztować ok. 200 zł. Koszt terrarium z wyposażeniem może wynieść nawet 500 zł, ale nie warto na nim oszczędzać, bo od wygodnej siedziby zależy komfort życia jaszczurki. Miesięczny koszt utrzymania gekona nie jest wysoki, a wydatki to głównie koszt żywienia – ok. 20-30 zł za opakowanie świerszczy tropikalnych i zestaw suplementów witaminowych z wapniem.

Następny artykuł