Bojownik wspaniały: piękny brutal
Źródło: pixabay

Bojownik wspaniały: piękny brutal

31 Października 2020

Wywodzący się z Indochin bojownik to zarówno piękna ozdoba akwarium o spektakularnych płetwach i ubarwieniu, jak i twardy wojownik, bezlitośnie tępiący inne samce. Zarówno jego piękno jak i agresja przyciągają akwarystów. Czy to ryba dla ciebie? Dowiedz się, jaki jest i czego potrzebuje bojownik wspaniały.

Bojownik – historia hodowli

Bojownik wspaniały, bo tak brzmi pełna nazwa tego gatunku, to ryba słodkowodna rodem z Południowo-Wschodniej Azji. Występuje naturalnie w dorzeczach wielkich rzek Półwyspu Indochińskiego – Mekongu i Menamu. Bojownik z czasem został sprowadzony do innych państw oraz w odległe regiony świata, np. do Indonezji, Brazylii, na Karaiby i na Florydę.

Z Indochin, które w XIX w. były francuską kolonią, bojownik wspaniały został ok. 1874 r. przywieziony do Francji. Szybko zachwycił tamtejszych akwarystów i niebawem z dumą pokazywano go na wystawach w Berlinie i Moskwie.

Od 1909 r. bojownik wspaniały występuje pod swoją współczesną nazwą gatunkową – betta splendens. Betta to słowo pochodzenia jawajskiego i oznacza właśnie wojownika. Za nadanie takiej nazwy rybie odpowiada zapewne bojowy charakter samców, które często walczą między sobą.

Do Polski bojownik wspaniały trafił w latach 70. XX w. i szybko zyskał wielką popularność. Do 1998 r. istniał Klub Miłośników Błędnikowców przy Polskim Związku Akwarystów. Wypracował on m.in. standardy i kryteria oceny bojownika wspaniałego.

Jak wygląda bojownik?

Bojownik wspaniały może mieć znacząco różny wygląd w zależności od tego, czy występuje na wolności czy jest rybą specjalnie hodowaną do akwarium. Osobniki wolne są dość niepozorne – mają tylko ok. 5 cm długości i jednolite czerwone lub zielone ubarwienie. Rzadko zdarzają się ryby długopłetwe – to właśnie one zrobiły furorę na Zachodzie. Bojownik należy do ryb labiryntowych, czyli wyposażony jest w specjalny narząd oddechowy – labirynt właśnie – który pozwala mu oddychać powietrzem atmosferycznym. Dzięki temu tak dobrze czuje się w wodach ubogich w tlen. Współcześnie niewiele bojowników wspaniałych żyje na wolności, co wynika z dużego zanieczyszczenia naturalnego środowiska tych ryb na gwałtownie rozwijającym się Półwyspie Indochińskim.

Bojownik wspaniały przeznaczony do akwarium dorasta do 7 cm. Ma długą i wysoką płetwę grzbietową, zajmującą niemal połowę powierzchni grzbietu. Płetwa ogonowa ma kształt zaokrąglonego wachlarza, a płetwy piersiowe i brzuszne są wąskie i podłużne. Bojownik ma pyszczek nieco wysunięty ku górze z mocnymi zębami. Ubarwienie akwariowego bojownika wspaniałego jest – jak wskazuje nazwa – wspaniałe. Charakteryzuje się żywymi barwami – czarną, czerwoną, niebieską, zieloną, także brunatną, fioletową i różową. Rzadziej występują ryby czarne i białe – albinotyczne. Hodowcy stworzyli też odmiany wielobarwne, o podwójnej płetwie ogonowej, albo tzw. odmianę żaglopłetwą – o zwiększonej liczbie promieni w płetwie grzbietowej. Współcześnie akwariowy bojownik wspaniały występuje w ośmiu głównych odmianach (antonii, aurigans, balunga, betta akarensis, chin, ibanorum, obsura i pinguis), różniących się kolorem i kształtem płetw oraz niektórymi zachowaniami.

Ciała samic są mniejsze, ich płetwy i ubarwienie mniej okazałe. Samice najczęściej są koloru brązowo-żółtego z ciemnymi pręgami. W pewnych warunkach – kiedy brakuje samców – samice bojownika wspaniałego mogą przekształcić się w pełni zdolne do rozrodu samce. Przemiana samca w samicę też jest możliwa, choć o wiele rzadsza.

Bojownik wspaniały, należycie odżywiany i pływający w wodzie o odpowiedniej temperaturze, żyje ok. dwóch lat.

Jaki zachowuje się bojownik?

Bojownik to ryba aktywna za dnia. Słynie ze szczególnej agresywności samców, które brutalnie walczą między sobą o dominację nad terytorium, gryząc ciała i szarpiąc płetwy. Początkowo ryby wygrażają sobie, napinając mięśnie i płetwy, potem biją się płetwami ogonowymi, wreszcie gryzą się zawzięcie, a w ostatniej fazie walki sczepiają się zębami i starają przycisnąć przeciwnika do dna, żeby go utopić (bojowniki oddychają powietrzem atmosferycznym). Cała walka bojowników może trwać nawet trzy godziny! Przemoc to sposób bojowników na zdobycie dominacji nad terytorium oraz dostępu do samic w okresie tarła.

Obrażenia odniesione w czasie walki goją się dość szybko, o ile nie są śmiertelne. Nieraz jednak zdarza się, że w szczególnie zawziętej walce ginie jeden lub nawet oba samce. Bojownik jest tak agresywny, że potrafi zaatakować własne odbicie w lusterku czy nawet w ścianie akwarium. Na Półwyspie Indochińskim bojowniki do dzisiaj bywają wystawiane do walk tak jak psy czy koguty, a zgromadzeni licznie gapie obstawiają wynik pojedynku.

Najlepiej by bojownik w ogóle nie oglądał innych samców swojego gatunku, nawet pływających w sąsiednim zbiorniku, bo sam ich widok wywoła agresję i stres, który skraca rybie życie. Jeśli bojownik wspaniały przebywa w akwarium bez towarzystwa innych samców, jest rybą dość spokojną, ciekawską i towarzyską.

Co je bojownik?

Bojownika karmić można suchym pokarmem dla ryb w granulkach lub płatkach. Istnieją specjalne pokarmy dla ryb tropikalnych, a nawet dedykowane bojownikowi. Najchętniej jednak bojownik posili się żywymi larwami komarów, ochotek, wodzieni i dafni, lubi też zjadać narybek innych gatunków. W sklepie zoologicznym możesz też kupić dla ryby mrożone owady.

Czego potrzebuje bojownik?

Bojownik to ryba o stosunkowo niewielkich wymaganiach, dobrze nadaje się więc dla początkujących akwarystów, mogą się nią opiekować dzieci.

Bojownik w środowisku naturalnym występuje w ciepłych wodach, zarośniętych gęsto roślinnością, ubogich w tlen. Nie lubi wartkiego nurtu i woli wody stojące lub płynące niespiesznie. Chętnie zamieszkuje stawy, sadzawki i kanały irygacyjne.

Zbiornik przeznaczony dla bojownika wspaniałego nie powinien być zbyt wielki – wystarczy pojemność ok. 50 l. Większa ilość ryb wymaga większego zbiornika. Pamiętaj, by nie trzymać w jednym akwarium kilku samców, bo zaczną ze sobą walczyć – chyba że zbiornik jest na tyle duży, by każdy samiec miał swe własne terytorium.

Akwarium powinno mieć przykrywkę. Trzeba wyposażyć je w dużą ilość roślin akwariowych, imitujących naturalne środowisko ryby. Bojowniki lubią m.in. mech jawajski, kabombę wodną, onodowki i różdżyce. Woda dla bojownika powinna mieć ok. 28 stopni Celsjusza i pH 5,5. Możesz ją dogrzać – 25 watowa grzałka wystarczy na 30 l wody. Dobrze, by była wprawiana w lekki ruch, porządnie naświetlona i odpowiednio często zmieniana. Możesz uniknąć częstego zmieniania wody, stosując odpowiedni filtr do wnętrza akwarium. Dobry filtr powinien pracować cicho, by nie stresować ryb. Głębokość wody powinna wynosić min. 20 cm. Na dnie możesz położyć żwirek lub piasek, dobrze też urozmaicić je nieco kamieniami i patykami.

Pamiętaj, by regularnie czyścić dno akwarium z resztek rybiego pożywienia, odchodów i innych zabrudzeń.

Zdrowy bojownik

Bojownik źle znosi gwałtowne zmiany temperatury wody i duże różnice między temperaturą wody i powietrza nad akwarium. Pamiętaj, że bojownik wynurza się, by zaczerpnąć tchu. Dlatego akwarium powinno być nakryte, żeby ryba nie przeziębiła sobie narządu oddechowego – labiryntu. Ponadto bojowniki podatne są na pasożyty, ichtiofoniazę i wodniaka pęcherzyka żółciowego. Zdarzają się też przypadki puchliny wodnej, która objawia się wzdętym brzuchem i odstającymi łuskami.

Najczęstszą oznaką choroby bojownika wspaniałego jest osowiałość lub wręcz letarg, niepokój powinny też wzbudzić wybałuszone oczy i półotwarte skrzela. Zdrowa ryba regularnie patroluje swoje terytorium, jej łuski są lśniące, oczy żywe. Jeśli dostrzeżesz u bojownika jakiekolwiek oznaki choroby, zanieś go do specjalisty.

Ile kosztuje bojownik?

Bojownik wspaniały powinien pochodzić z dobrej hodowli. Ryba musi wyglądać na zdrową, zachowywać się żywo, nie przejawiać żadnych oznak choroby czy ospałości. Podstawowe odmiany możesz kupić w sklepie zoologicznym, rzadsze i okazalsze typy prawdopodobnie najszybciej znajdziesz w ofertach internetowych.

Bojownik wspaniały – samiec – kosztuje ok. 40 zł w sklepie zoologicznym. Za rzadsze, piękniejsze odmiany trzeba będzie zapłacić hodowcy ok. 200 zł. Większe koszty wiążą się z wyposażeniem akwarium we wszystkie niezbędne elementy, w tym filtr wody i system ogrzewania. Gotowy zestaw akwarystyczny ze sklepu zoologicznego może kosztować ok. 400 zł.

Następny artykuł